Geografski centar Bosne i Hercegovine

Acta geographica Bosniae et Herzegovinae 2014, 1, 73-82

Izvorni naučni rad

_________________________________________________________________________________

GEOGRAFSKI CENTAR BOSNE I HERCEGOVINE

Haris Jahić, Muriz Spahić i Ajdin Mezetović

Univerzitet u Sarajevu, Prirodno-

matematički fakultet, Odsjek za geografiju,

Zmaja od Bosne 33-35, Sarajevo, Bosna i Hercegovina

[email protected]

Bosna i Hercegovina ima centralni geografski položaj zapadnog dijela regije

jugoistočne Evrope. Zbog toga su na njenom teritoriju definisana dva geografska centra;
prvi puta, kada je Bosna i Hercegovina bila u sastavu bivše SFR Jugoslavije, a drugi puta
ka

da je postala samostalna nezavisna država i članicama Ujedinjenih naroda. Postoji

razlika među pozicijama ovih geografskih centara, što je i razumljivo, jer je riječ o

različitim geografskim teritorijama.

Kada je u pitanju analiza geografskih centara za bivšu SFR Jugoslaviju, koji se

nalaze na teritriji Bosne i Hercegovine, postoje razlike njegovih geografskih koordinata, što

je posljedica primjene različitih metoda.

Pozicija geografskog centra Bosne i Hercegovine određena 1996.god. je

provjerena savremenim naučnim metodama, koji su korišteni u ovom radu, od kojih posebno

integralni metod uz pomoć očitavanja digitalnih karata i korištenjem programskog paketa
ArcView 10, kompanije ESRI.

Ključne riječi: geografski centra, Bosna i Hercegovina, metode određivanja geografskog
centra, digitalne karte, programski paket ArcView 10

GEOGRAPHICAL CENTER OF BOSNIA AND HERZEGOVINA

Haris Jahić, Muriz Spahić and Ajdin Mezetović

University of Sarajevo, Faculty of Science, Department of Geography, Zmaja od Bosne 33-
35, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina

Bosnia and Herzegovina has a central geographic position of the western part of the

region  of Southeast Europe.  Therefore,  in its territory  there  are defined  two geographic
centers;  the first time,  when Bosnia  and  Herzegovina  was part of  the former  Socialist
Federal Republic of Yugoslavia,  and other times  when it became an independent  state and
an independent member of the United Nations. There is a difference between the positions
of the  geographical  centers,  which is understandable,  because there were two  different
geographical territories.

When it comes to the analysis of the geographic centers of the former Socialist

Federal Republic of Yugoslavia, which are located on the territory of Bosnia and
Herzegovina, there are differences of its geographic coordinates, as a result of the
application of different methods.

Position of the geographical center of Bosnia and Herzegovina, determined in

1996., has proven with modern scientific methods, which were used in this study, of which

Haris Jahić, Muriz Spahić i Ajdin Mezetović: Geografski centar Bosne i Hercegovine

__________________________________________________________________________

particular is integral method with the help of reading digital maps and using of software
package ArcView 10, from company ESRI.

Key words:

geographical center, Bosnia and Herzegovina, methods of determination of

geographical center, digital maps, software package ArcView 10

UVOD
INTRODUCTION

Različita simbolična obilježja su prepoznatljivi simboli državnosti zemalja svijeta,

od kojih su najpoznatiji: himna, grb i zastava. Pojedina obilježja iz oblasti nauke,

umjetnosti, kulture, institucija, državnog uređenja i sl., i pored toga što nemaju takav značaj,
ipak se svrstavaju u elemente državnosti.

U simoličke elemente državnosti,

u novije vrijeme, ubraja se obilježje
geografskih centara državne teritorije, pa
je u skladu s tim u vezi, Udruženje geo-
grafa u Bosni i Hercegovini – GEOuBIH,
pokrenulo inicijativu za definisanje geo-
grafskog centra Bosne i Hercegovine ana-

lizom postojeće i provjerom savremene
metodologije.

U svijetu postoji veliki broj

geografskih centara različitih teritorijalnih
površina kao što su: kontinentalni, regio-
nalni, državni, oblasni, gradski i sl. Tako
je 1996.

god. određen centar Sjeverne

Amerike, koji se nalazi u naselju Ragbiju
u Sjevernoj Dakoti, saveznoj državi

Sjedinjenih Američkih Država. Centar

azijskog kontinenta određen je 1990.god.
u oblasti Ksingjanga u R. Kini. Centralna

tačka Australije, određena 1988.god.
predstavlja Lambertov gravitacioni centar.
Centar evropskog kontinenta definisan je
1989.god. na oko 25 kilometara sjeverno

od Viljnusa, glavnog grada Litvanije. Francuski Nacionalni geografski institut (IGN) je

2007.god. odredio centar Evropske Unije, koji se nalazi na periferiji gradića Gelnhausena u
pokrajini Hesen –

Njemačka, oko 40 km istočno od Frankfurta na Majni. Proširenje

Evropske Unije, sa ulaskom R. Hrvatske u njen sastav, uvjetovalo je potrebu sa

pronalaženjem novog geografskog centra zemalja članica ove organizacije. Tako se, od 1.
jula 2013. godine, geografski centar Evropske unije nalazi u sjeverozapadnoj Bavarskoj, u
Veseterngrundu na rijeci Šulcengrudbah. Svaki od navedenih centara obilježen je

posebnim monumentom (vidi sl.1.). Određivanjem geografskog centra nekog teritorija, bavi

se naučna disciplina koja se naziva

centrigrafija

. Prva centrigrafska proučavanja datiraju od

70-

ih godina 19. st. i vezuju se za ime američkog geografa J. E. Hilgard. Na bazi njegovih

istraživanja američki Biro za popis stanovništva „Bureau of the Census“ je prvi u svijetu

Sl. 1. Geografski centri kontinenata, regija ili država se

najčešće obilježavaju različitim monumentima. Gore
lijevo –

geografski centar 27 zemalja članica EU; gore

desno – geografski centar Azije u Kini; dole lijevo –
geografski centar Ukrajine; dole desno – geografski
centar Slovenije.
Fig. 1. Geographical centers of continents, regions or
countries are marked with different kind of
monuments. Upper left – geographical centar of 27
members of EU; upper right – geographical center of
Asia in China; lower left – geographical center of
Ukraine; lower right – geographical center of Slovenia