117
GEOMETRIJA UGAONIH OBJEKATA MODERNE
U NOVOM SADU
Vladimir Kubet
1
Milena Krklješ
2
Ksenija Hiel
3
Apstrakt:
Od samog po
č
etka formiranja strukture urbanog bloka, odabir
geometrijskih oblika izgra
đ
enih objekata koji ga formiraju znatno je
uticao ne samo na oblik blokova, ve
ć
i na njihov zna
č
aj u urbanom
jezgru. Objekti na uglu svojom pozicijom i sagledavanjem, pre svega
iz okolnih javnih prostora, dominiraju unutar urbane matrice naselja.
Vrlo
č
esto ovi objekti predstavljaju urbane repere gradova.
U ovom radu se istražuju geometrijski oblici objekata na uglu
iz perioda moderne u Novom Sadu i njihov odnos prema formiranju
uli
č
ne, odnosno dvorišne fasade. Utvr
đ
uju se tipologije ugaonih
objekata kao posledica primene geometrijskih figura pri definisanju
funkcionalne organizacije unutrašnjeg prostora. Tako
đ
e se istražuju
geometrijski oblici morfoloških elemenata arhitekture, kao i
hijerarhijski odnosi elemenata i odnos simetri
č
nosti/asimetri
č
nosti
sklopa.
Klju
č
ne re
č
i:
geometrija ugla, elementi ugla, moderna
1
Vladimir Kubet, asistent, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehni
č
kih
nauka, Departman za arhitekturu i urbanizam, e-mail: [email protected]
2
Mr Milena Krklješ, asistent, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehni
č
kih
nauka, Departman za arhitekturu i urbanizam, e-mail: [email protected]
3
Dr Ksenija Hiel, docent, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehni
č
kih
nauka, Departman za arhitekturu i urbanizam, e-mail: [email protected]
118
1. UVOD
Moderna, kao pokret, nastala je po
č
etkom XX veka. Arhitekti
koji su stvarali na podru
č
ju Novog Sada, školovali su se pretežno u
Austro-Ugarskoj (Be
č
, Budimpešta, Prag), te su i elementi oblikovanja
primenjivani prema uzorima iz tih sredina. Poznato je da se Moderna
oslanjala na primarne geometrijske oblike. Najzna
č
ajnije teorijske
doprinose postavio je Le Korbizje u svojim delima
4
.
Primena ovih principa u oblikovanju imala je neposredan uticaj
na formiranje urbanih struktura gradova. Pojava novih struktura -
slobodno stoje
ć
ih objekata, doprinela je razgradnji i „nestajanju“
klasi
č
nog urbanog bloka. S toga je zna
č
aj izgradnje objekata na uglu u
Moderni posebno naglašen.
Ugaona pozicija ku
ć
e omogu
ć
ava impresivno obeležavanje
gradskog prostora i uti
č
e na mogu
ć
nost da ove zgrade najave pojavu
č
itavih blokova, kao i da svojim akcentom budu reper za izgradnju
okolnih gra
đ
evina, a “osim fasade/fasadnog platna, ugao je
kompozitivni morfološki elemenat koji najviše uti
č
e na percepciju
konfiguracije objekta, po
č
etka odnosno kraja ulice, bulevara ili
avenije po kojoj se posmatra
č
/korisnik kre
ć
e.“
5
Ugona ku
ć
a na
raskrš
ć
ima ulica i trgova spada u važan urbani motiv, a na
č
in njihovog
rešavanja proizilazi iz rešavanja neposrednog gradskog okruženja. Iz
datog razloga ugaona ku
ć
a postaje urbanisti
č
ki problem bloka, kao i
arhitektonski problem samog prostora na uglu. Morfologija ugaone ku
ć
e
proisti
č
e iz oblika bloka
č
iji je tip matrice prouzrokovan uslovima
njihovog nastanka.
2. TIPOLOGIJA
UGAONIH
OBJEKATA
Ugao objekta možemo definisati kao mesto susreta dva zida,
koji
„u
zavisnosti od geometrijske strukture ulice, može imati razli
č
ite
oblike, pa time i direktno uticati na funkcionalna rešenja unutrašnjih
prostora arhitektonskih objekata
”.
6
Na osnovu ukupno 51 istraženog objekta, najzastupljenija je
stambena tipologija sa 25 analiziranih objekata. Stambeno-poslovnoj
4
Le Korbizje.: Ka pravoj arhitekturi, Gra
đ
evinska knjiga, Beograd, 1999.
5
Hiel K.: Morfološki elementi – motivi arhitekture Novog Sada XX veka,
Doktorska disertacija, FTN, Novi Sad, 2004., str. 90
6
ibid, str. 89
