[Type the document title]
[Pick the date]
1
BOSNA I HERCEGOVINA
FEDERACIJA BiH
UNSKO-SANSKI KANTON
JU „II SREDNJA SKOLA CAZIN“ U CAZINU
MATURSKI RAD
TEMA:
Glavni dijelovi pruge i njihova uloga
PREDMET:
Saobraćajnice
Mentor: Ucenik:
Prof. Edin Keškić Edis Šišić
Cazin, maj 2017.godine
[Type the document title]
[Pick the date]
4
2. HISTORIJSKI RAZVOJ
Upotreba željezničkog saobraćaja počinje sa razvojem rudarstva sa rudaskim
šinama vukli ljudi i životinje. Kako drvene šine nisu bile dovoljno dobre, 1763. godine
pojavljuju se šine od livenog gvožđa poznate pod nazivom
Rayno-ldsove (Rejnoldsove)
šine.
I pored svih postignutih rezultata do tada, željeznički saobraćaj nije mnogo pokazivao
svoje prave mogućnosti sve dotle dok se zasnivao na konjskoj vuči. Zbog toga se
pristupilo promjeni pogonske snage upotrebom parne vuče, do tada malo poznate u
svijetu. Parna vuča je predstavljala prve korake željezničkog saobraćaja u današnjem
smislu shvatanja tog saobraćaja. 1814. godine Džordž Stivenson je konstruisao prvu
parnu lokomotivu, da bi tek 1825. godine puštanjem prve pruge na relaciji Stockton–
Darlington u dužini od 41 km ova lokomotiva prevukla kopoziciju od 12 teretnih i 22
putnička vagona sa 90 tona robe i 450 prtnika prosječnom brzinom od 15 km/h i
maksimalnom od 19 km/h.
Redovnim saobraćajem od 1830. godine na relaciji Liverpool–Manchester počinje
organizovan željeznički saobraćaj. Tako da je već 1843. godine Engleska imala 3141 km
željezničke pruge. Željeznica, kao novo saobraćajno sredstvo, brzo se prošitila i na druge
zemlje, tako da poslije izgradnje prve pruge u Engleskoj počinje izgradnja i u drugim
zemljama, i to:
-
1831. godine pušta se u javni saobraćaj i prva pruga u SAD-u (Boltimor–
Mils),
-
1832. godine u Austriji (Linc–Budojevice)
-
1832. g0dine u Francuskoj
-
1835. godine u Njemačkoj (Nimberg–Firt)
-
1836. godine u Belgiji (Brisel–Anvers)
-
1838. godine u Rusiji (Petrovgrad – Carsko selo)
-
1839. godine u Holandiji (Amsterdam – Starben)
-
1839. godine u Italiji (Napulj – Portići)
-
1845. godine počinje izgradnja željeznica u Aziji (Caylon)
-
1848. godine izgrađena je i prva pruga u Južnoj Americi (Gvajana)
-
1857. godine i Australija je dobila svoju prvu prugu
-
1856.godine prva pruga stiže i u Afriku (Egipat
-
Prva tramvajska pruga izgrađena je New Yorku 1832. godine.
[Type the document title]
[Pick the date]
5
Željeznice se mogu definirati kao prometno sredstvo u kojem su metalni kotači
prisilno voženi po metalnom putu. Takve željeznice smatraju se konvencionalnim
(klasičnim) željeznicama.
Željeznički saobraćaj se ubrzano razvijao, pri čemu je uslovljen i brz razvitak putničke
mreže, što se bolje može vidjeti u slijedećoj tabeli:
GODINA
DUŽINA MREŽE U
HILJADAMA KM
1825
0,04
1830
0,15
1835
0,67
1840
8,6
1845
15,9
1850
38,9
1860
107,9
1870
207,9
1880
367,0
1900
790,5
1920
1200,7
1933
1314
1944
1338
1955
1195
1965
1346
