FAKULTET ZA MENADŽMENT HERCEG NOVI
SEMINARSKI RAD
Iz predmeta Međunarodni menadžment
Tema:
Globalizacija biznisa
Mentor:
Studenti : Radmila Perović SP
8/18
Doc. dr. Vasilije Kostić Ivana Otović SP 6/18
Jelena Vilov SP 01/18
4
1. ISTORIJSKA MJERA GLOBALIZACIJKIH TEŽNJI
Drevne civilizacije i nove zajednice pokazuju kroz svoje istorijsko trajanje mnoge strane
ljudskog bića i njegove težnje i nastojanja. U tom duhu možemo govoriti i o pretečama onog što
danas nazivamo globalizacija.
Stvaranje i život prvih velikih religijskih sistema predstavljaju prve slike svijeta koje
prevazilaze lokalne duhovne horizonte. Najistaknutije mjesto u tom periodu (od 300. godine
stare ere pa sve do renesanse) zauzima mediteranska kulturna zona sa svoje dvije grane:
arapsko-islamskom i evropskom, sa tri carstva: rimskim, otomanskim i vizantijskim, sa četiri
ukrštajuće civilizacije: helenskom, islamskom, istočno-hrišćanskom i zapadnohrišćanskom. Sa
jedne strane smo tada imali prostor kulturnog, religijskog i ekonomskog ukrštanja na ovom tlu
dok se na drugoj strani planete uzdizala kinesko-konfučijanska kulturna zona sa kineskim
carstvom u centru i Japanom na periferiji. Spona ovih civilizacija biće osvajanja Džingis-kana u
13. vijeku koja će omogućiti Evropljanima mnoga otkrića (barut, kompas,..),a koja su kasnije
dovela do uspona Evrope i njene potpune afirmacije. Treba još spomenuti ogromna prostranstva
i mase koje je objedinjavao islam , kao i prostrane regione indijske civilizacije i Subsaharske
Afrike
2
.
Ipak, čvršće forme ujedinjavanja stanovništva u gigantske kolektivitete predstavljaju
predmoderne univerzalne države: Kinesko carstvo, Paks Mongolia, Rimska imperija,
Otomanska imperija, Ruska carevina. Preteče modernih saobraćajnih i proizvodnih arterija kao
i prve administrativne veze čiji su pipci dopirali u najskrivenije kutke carstava, politički i
kulturno objedinjavaju prostor. Ipak, za razliku od današnjeg doba, glavne niti povezivanja
zajednica nisu bile ekonomske već kulturne i religijske, dok je uloga vojne ekspanzije bila
odlučujuća. Ekonomska snaga se zbog sporog rasprostiranja tehnoloških inovacija nije mogla
tako snažno realizovati.
1.1. Prvi talas globalizacije
U 15. i 16. vijeku pravi se neravnoteža između relativno konkurentskih carstava i
civilizacija i počinje dominacija Evrope nad ostatkom svijeta. Dolazi do vojne revolucije koja
donosi prevagu Evrope nad ostalima i omogućava stvaranje prvih globalnih imperija između
1500. i 1750. godine.
Moderan „svijetski sistem“ se rađa u 16. veku i njegov talas preplavljuje sve zemlje
svijeta. Majku globalizacije predstavlja modernizacija – rasprostiranje superiornije tehnologije
i socijalnih formi na sve šire prostore svijeta, dok njenog oca predstavlja nasilna ekspanzija
„svijetskih poredaka“, predvođena moćnim hegemonima koji se smjenjuju u svijetskoj areni.
Ključni aspekti modernizacije, u tom smislu, su: industrijalizam, moderno tržište, nacionalna
država, vladavina prava i demokratija, kao i socijalna prava. Njihovo djelovanje se u talasima
rasprostire preko lokalnih granica.
Potreba za brzo rastućim tržištem proizvoda industrijske revolucije vodi buržoaziju do
posljednjeg kutka planete. Eksplozija znanja predstavljala je skrivenu osnovu superiornosti
Evrope. Teritorijalna i ekonomska ekspanzija temeljile su se na neviđenom napretku nauke i
tehnologije, čiji simboli su parna mašina i mašina radilica. Istovremeno je učinjen korak od
2
Gruenfelder A.M.,(2002): „
Mnoga lica globalizacije
“, Habitus br. 3-4, Novi Sad
5
sedam milja u razvoju kartografije i navigacionih mapa, otkriveni su novi instrumenti: teleskop,
barometar, kompas. Procvjetale su astronomija, fizika, inženjerstvo.
3
Pored svih ovih napredaka, ipak pojavni oblik dominacije Evrope ogleda se najviše u
vojnoj sili. Zapad je osvojio svijet nadmoćnošću u primjeni organizovanog nasilja. Kolonijalna
carstva Holandije, Portugala, Španije, Francuske i Britanije pribavila su im korist koja će ih
dugo nositi na krilima ekspanzije. Tako se ograničeni evropski prostor raširio u nezamisliva
prostranstva.
1.2. Drugi i treći talas globalizacije
Osobine
Drugi talas 1850-1914
Treći talas od 1960-ih
Tehnološka revolucija u
transportu i komunikacijama
Parobrodi, pruge, otvaranje Sueckog
Kanala (prepolovio udaljenost od
Engleskih do Indijskih luka). Pad
transportnih i komunikacijskih
troškova.
Transport u kontejnerima, masovni
aero transport, relativno široko
rasprostranjena, jeftina i pouzdana
usluga telefona, i Internet. Pad
transportnih i komunikacijskih
troškova.
Trgovina
Pretežno trgovina gotovom robom
(međuindustrijska).Kolonijalni
gospodari su sprječavali širenje novih
tehnologija u kolonije.
Značajna je trgovina unutar
industrijske grane, unutar jedne
korporacije. Relativno brže
međunarodno širenje novih
tehnologija.
Carine
Visoke, ali jasne.
Niske.
Necarinske barijere
Niske.
Visoke i nejasno primjenjivane.
SDI
Uglavnom iz Britanije. Polovina
ukupnih Stranih Direktnih Ulaganja
je bila u zemlje u razvoju, a druga
polovina u Evropu i SAD.
Najčešće između razvijenih i novo
razvijenih zemalja. Ogromni iznosi u
apsolutnim količinama. Zemlje u
razvoju
su
u
principu
marginalizovane.
Industrijalizacija
Evropa i Sjeverna Amerika su se
industrijalizovale dok je Azija (Kina i
Indija) ostala neindustrijalizovana.
Evropa i Sjeverna Amerika se de-
industrijalizuju dok se Azija
industrijalizuje.
Standardizacija
Neformalna.
Formalna.
Finansijski posrednici
Banke.
Razni posrednici: institucionalni
investitori (penzioni fondovi,
zajednički fondovi), banke.
Kretanje ljudi
Uglavnom slobodno ka obje Amerike
i Australiji.
Strogo kontrolisano i ograničeno.
Odredišta: Arapske zemlje bogate
naftom, SAD, Kanada, Australija i
EU.
Institucionalni aranžmani
Pretežno “neformalno” podržavani i
podsticani uz pomoć “diplomatije
topovnjača”.U mnogo slučajeva su
uspostavljani na osnovu kolonijalnih
veza.
Djelimično formalni, preko
međunarodnih
ekonomskih
institucija, djelimično neformalni,
preko ekonomske snage i ponašanja
TNK.
Geografsko širenje proizvodnje uz
pomoć sredstava globalizacije
Neravnomjerno.
Neravnomjerno.
Urbanizacija
Značajna.
Značajna.
Ko su pobjednici, a ko gubitnici u
koristima i rizicima koje donosi
globalizacija?
Neki (elita) i iz razvijenog i iz
nerazvijenog svijeta jesu profitirali. I
u razvijenom i u nerazvijenom svijetu
su mnogi izgubili (bar na srednji
rok).Firme: pobjednici su veliki,
tehnološki lideri, zaljubljenici u
rizike, međunarodno pokretljivi.
Gubitnici uključuju lokalne, male
firme, nesklone riziku. Pojedinci:
Neki (elita) i iz razvijenog i iz
nerazvijenog svijeta jesu profitirali. I
u razvijenom i u nerazvijenom svijetu
su mnogi izgubili (bar na srednji
rok).Firme: pobjednici su veliki,
tehnološki lideri, zaljubljenici u
rizike, međunarodno pokretljivi.
Gubitnici uključuju lokalne, male
firme, nesklone riziku. Pojedinci:
3
Džozef S., „
Protivrečnosti globalizacije
“, SBM-x, Beograd, 2002.
