Uvod
Globalizacija je proces kojim se u današnjem svetu postepeno
ukidaju ograničenja protoka roba, usluga, ljudi i ideja među različitim
državama i delovima sveta, odnosno ideologija koja za cilj ima njegovo
opravdanje. Globalizacija svoje korene ima u režimu slobodne trgovine
čiji je glavni zagovornik bilo Britansko Carstvo u 19. veku, i koji je
nestao za vreme Prvog svetskog rata i uvođenjem protekcionizma
među ratom osiromašenim velikim silama. Iako su pokušaji
globalizacije započeli još nakon Drugog svetskog rata, taj proces je
postao intenzivniji tek sa završetkom Hladnog rata i uspostavljanjem
SAD kao jedine globalne sile. U njoj je kao dominantna ideologija
vladao ekonomski liberalizam te je agresivno promovisana
globalizacija kao rešenje većine problema u savremenom svetu.
Zagovornici globalizacije tvrde kako bi ukidanje carina i drugih
ograničenja dovelo do jačanja tržišne utakmice, odnosno pojave
kvalitetnijih roba i usluga. Takođe se navodi kako bi povećanje
kontakta među ljudima i državama u svetu smanjilo mogućnost velikih
sukoba. S vremenom, a pogotovo nakon dolaska Georgea W. Busha na
vlast u SAD, razvio se antiglobalizacijski pokret kao reakcija na
globalizaciju. Antiglobalisti drže kako će globalizacija u svom
neograničenom obliku cementirati nejednakost u svetu, učiniti
siromašne države ovisnim o bogatima i sprečiti ih da razviju vlastite
ekonomije, odnosno da će svet staviti pod kontrolu multinacionalnih
- 1 -
globalizacija u komunikacijama koju je omogućio pronalazak telegrafa,
a kasnije: radia, telefona, televizije i kompjutera koji su istovremeno
značili i informatičku globalizaciju. Danas smo blizu mogućnosti da sva
znanja tj. sve informacije postanu dostupne svakom čoveku .
1. Definicija globalizacije
Globalizacija je jedan relativno novi izraz za neke stare procese koju su
se ranije samo drugačije nazivali. Tako npr. kao sinonime za
globalizaciji mogli bismo pomenuti ''univerzalizaciju'',
''internacionalizaciju''...
Globlozacija potiče od francuske reči ''global'', što znači celovitost,
sveukupnost.
Pojam globalizacije može se shvatiti i definisati na različite načine.
- 3 -
Jedno definira globalizaciju kao pozitivan i optimističan proces koji
donosi razvitak tehnologije, proširenje tržišta, veći profit, lagodniji
život, znanstveni napredak, raspad diktatorskih režima i užitak
potrošnje (dakle, kao nužnost povezivanja sveta bez nacionalnih
granica). Drugi definišu globalizaciju kao nužno zlo, prevlast SAD-a i
EU-e u svim aspektima života: ekonomiji, politici, znanosti i kulturi
(dakle kao oblik kolonijalizma i imperijalizma nad malim narodima).
1.1. Globalizacija uopšte
Izvorište globalizacije uklapa se u novu filozofiju znanu kao
novi
svetski poredak
koji je zamišljen u Sjedinjenim Američkim Državama
nakon propasti komunističkih poredaka i sovjetskog bloka, a čija je
najvažnija odrednica stvaranje globalnog tržišta.
Kao dugotrajni proces u kojem ljudski rod od samih početaka svojim
kretanjem i izumima teži sveobuhvatnosti sveta, globalizacija je svoje
ubrzanje doživjela raspadom realnog socijalizma i slomom
komunističkih jednostranačkih režima u zemljama srednje i istočne
Evrope i u bivšem Sovjetskom Savezu.
U ujedinjenju Evrope mnogi vide prvi korak ka stvaranju svetske
države,a ta ideja o jednom svetu jednako je stara kao i iluzija o večnom
miru kojeg bi taj svet trebao jamčiti.
Globalizaciju je kao proces nemoguće izbeći, s obzirom na razvijenost
visokosofisticirane tehnologije, posebno informatičke što pretvara u
globalno selo. Takvo globalno otvoreno tržište nameće visoke
kriterijume, kvalitete, te razvojnih sposobnosti i afiniteta poduzeća kao
i kompetencije menadžera.
- 4 -
