GLOBALNA FINANSIJSKA
KRIZA
-
FISKALNI I RAZVOJNI KAPACITETI OPĆINA
-
Prof. dr. sc. Jusuf Kumalić
Neum, 26 – 28. 05. 2011. godine
2
ŠTA JE EKONOMSKA KRIZA
Privrednom krizom se u nauci naziva razdoblje značajnog negativnog
razvoja ekonomije jedne zemlje.
Privrednom krizom se naziva i postojanje negativnog razvoja i drugih
makroekonomskih pokazatelja (npr. nivoa cijena, zaposlenosti, tokova
kapitala i dr.).
Obzirom na privrednu konjukturu, postoje tri nepoželjna oblika:
stagnacija, recesija i depresija.
Stagnacijom se naziva razdoblje u kojem privreda ne raste što znači da
izlazne vrijednosti (output) privrede unutar nekog razdoblja ostaju
jednake.
Prema opće prihvaćenoj definiciji, recesijom se smatra kad se izlazne
vrijednosti nacionalne privrede smanjuju tokom dva uzastopna kvartala.
Depresija nastupa kad ovo smanjenje outputa traje duže od navedenog
razdobljaod od dva uzastopna kvartala.
4
UZROCI GLOBALNE FINANSIJSKE KRIZE
- nastavak -
Vrijednosni papiri sa pokrićem u hipotekama su instrumenti finansijkog
investiranja koji su stvoreni konverzijom hipoteka izdanih od strane
komercijalnih banaka i drugih finansijski institucija u posebnu vrstu
obveznica.
Ove obveznice su prodavane na finansijskom tržištu i one su postale
instrument investiranja za druge komercijalne banke, investicione banke,
investicione fondove, penzione fondove i druge finansijske institucije.
Na ovaj način su finansijske institucije izvan SAD-a postale žrtve pada
stambenog tržišta SAD-a.
Kriza se proširila izvan granica SAD-a jer su finansijske institucije i vlade
cijelog svijeta počele osjećati gubitak zbog direktne ili indirektne izloženosti
i povezanosti izdavanja vrijednosnih papira s pokrićem u hipotekama u SAD-
u.
Zabrinuti investitori izazvali su nagli zastoj u protoku
kapitala, koji je zatim uzrokovao krizu bilansa plaćanja, a
što je dovelo do velike nelikvidnosti kod većine zemalja, a
naročito kod onih koje imaju visok vanjski debalans.
5
Efekti ekonomske krize u EU
Svjetska ekonomska kriza na zemlje EU odrazila se padom ekonomskih
aktivnosti u 2009. godini, koja se ogleda u padu:
BDP,
Industrijske proizvodnje,
Povećanjem stope nezaposlenosti,
Padu izvoza, te
Smanjenjem bruto investicija u privatni sektor (GFCF)
7
Efekti ekonomske krize u EU
- nastavak -
