UNIVERZITET SINGIDUNUM
FAKULTET ZA PRIMENJENU EKOLOGIJU „FUTURA“
BEOGRAD
EKOLOGIJA
SEMINARSKI RAD
GLOBALNE KLIMATSKE PROMENE I NJIHOV UTICAJ NA ŽIVI SVET
Beograd, 2010
1
SADRŽAJ
1.UVOD
2.1. DEFINICIJA KLIME, VREMENA I KLIMATSKIH FAKTORA
2.2 PROMENE KLIME KROZ ISTORIJU
2.3. KLIMATSKE PROMENE DANAS
2.4. UGROŽENE VRSTE
3. ZAKLJUČAK
2
2. 1. DEFINICIJA KLIME, VREMENA I KLIMATSKIH FAKTORA
U atmosferi se neprekidno odvijaju fizički procesi i promene meteorloških elemenata na
osnovu kojih se formira njeno specifično stanje koje se označava kao
vreme
. Svako mesto na
Zemlji, u svakom trenutku, odlikuje se specifičnim vremenom. Skup karakterističnih tipova
vremena koji iz godine u godinu preovlađuju u nekoj oblasti, predstavljaju klimu te oblasti.
Klima presudno utiče na pojedinačne organizme i njihove populacije, na prostorni raspored
populacija, na veličinu i oblik areala, na sastav, izgled i strukturu ekosistema i na njihov raspored.
Klima u užem smislu je uobičajeno definisana kao "prosečno vreme", ili strože, statistički
opis srednjih vrednosti i varijabilnosti značajnih količina preko perioda vremena u opsegu od
nekoliko meseci do nekoliko hiljada ili miliona godina. Klasični period je 30 godina, po definiciji
Svetske Meteorološke Organizacije (World Meteorological Organisation – WMO). Sama reč
klima potiče od starogrčke reči κλίμα (klima), koja ima isto značenje u kojem se i danas koristi.
Osim meteoroloških i klimatoloških definicija klime postoji i biološka i geografska definicija. Po
biološkoj definiciji, klima je je kompleks klimatskih uslova koji sa drugim činiocima neke
određene sredine određuju postojanje, razvitak, razmnožavanje i premeštanje živih organizama.
Po geografskoj definiciji, klima je skup atmosferskih stanja koja vladaju na određenoj površini
Zemlje. Klimatski faktori određuju osnovni karakter neke oblasti i obuhvataju:
1. Zračenje i svetlost
Sunčevo zračenje (radijacija) je izvor energije koje pokreće sve biohemijske procese i
cikluse na Zemlji. Ono nastaje kao posledica termonuklearnih reakcija na Suncu, a do
Zemlje dolazi u formi elektromagnetnih talasa.
2. Temperatura
4
Mera toplote je temperatura koja kvantitativno određuje toplotu kao oblik energije. Osnovni
izvor toplote na Zemlji je Sunčevo zračenje. Toplota u biosferi potiče, u najvećoj meri, od
infracrvenog dela sunčevog spektra čija talsna dužina prelazi 800 nm.
3. Voda i vlažnost
Voda je u punom smislu reči izvor života. To je primarna sredina u kojoj je nastao život i
osnovni uslovi za opstanak stavog organizma, uslov funkcionisanja ekosistema i biosfere u
celini.
Vlažnost vazduha predstavlja svu količinu vodene pare u atmosferi. Vodena para apsorbuje
dugotalasnu radijaciju Zemlje i od količine vodene pare zavisi verovatnoća pojave padavina.
Takođe, vodena para u atmosferi sadrži znatnu količinu latentne toplote.
4. Vazduh i vetar
Vazduh predstavalja mehaničku smešu gasova koja obavija Zemlju stvarajući njenu
atmosferu. Hemijski sastav i osnovne fizičke odlike (gustina, pritisak, temperatura) vazduha
menjaju se duž visinkih slojeva atmosfere. U prizemnoj atmosferi, vazduh je sačinjen od
78% kiseonika, 21% azota, 0,93% ugljen-dioksida
.
Vetar je pojava strujanja vazduha u troposferi kao posledica različitih atmosferskih pritisaka
između dve lokacije.
2.2 PROMENE KLIME KROZ ISTORIJU
Još od postanka, na planeti je više puta dolazilo do globalnih promena klime, koji su
uslovljavale kako na nastanak života na planeti, ekosisteme, vrste i brojnost, tako i na same
promene u međusobnim odnosima živih bića. Jedan od prvih naučnika koji se bavio
proučavanjem globalnih klimatskih promena bio je naš čuveni naučnik Milutin Milanković
( 1879.- 1958. ), inženjer, geofizičar, klimatolog i astronom, osnivač katedre za nebesku
mehaniku na Beogradskom univerzitetu. Bio je prvi koji je doveo u vezu ledeno doba sa
varijacijama Zemljine orbite i dugoročnih klimatskih promena. Ova teorija je poznata pod
imenom Milankovićevi ciklusi.
5
