4
1. GLOBALNI POZICI ONI SISTEM
(GPS )
Izgradnja
Globalnog Pozicionog Sistema
počela je 1973.godine. Prvo lansiranje
satelita se desilo u februaru 1978.godine, zatim je sistem proširen u februaru
1989.godine, lansiranjem druge generacije satelita sistem je proglašen
potpuno operativinm 17.07.1995.godine.
Globalni Pozicioni Sistem (
GPS
) je razvijen od strane Ministarstva Odbrane
SAD-
a za potrebe tačnog i preciznog pozicioniranja objekata i pojava na
Zemljinoj površini (u svakom trenutku vremena nezavisno od spoljnih
vremenskih uslova). Ovaj sistem se zasniva na interaktivnom radu prijemnika
i 24 satelita koji se kreću u Zemljinoj orbiti po veoma složenim putanjama.
Sistem je razvijen sa zadatkom da korisnika snadbjeva tačnim podacima o
trodimenzionalnom položaju, navigacionim i vremenskim informacijama koje
se odnose na položaj
korisnika, bilo da se radi o površini kopna, mora ili
poziciji u vazduhu.
Ovaj sistem je do danas pretrpeo više izmjena u cilju poboljšanja i
komfornosti upotrebe, tako da je sada
GPS
jedan vrlo dobro testiran, pouzdan,
brz i relativno jeftin siste
m za pozicioniranje. Omogućava navigaciju u
realnom vremenu, pod svim vremenskim uslovima, danju jednako kao noću i
na svakom mjestu Zemljine kugle.
Tačnost pozicija se kreće od 50 m za korisnike koji ga koriste u
komercijalne svrhe, pa do 10
–
15 m
u vojne i profesionalne svrhe. Ova tačnost
ne zadovoljava geodetske zahtjeve, ali korišćenjem specijalnih modela i
metoda obrade GPS merenja (relativna metoda merenja) može se dobiti
tačnost koja zadovoljava, pa i premašuje sve dosadašnje klasične terestičke
metode.
Njegove prednosti, uz to, su: automatizovan proces obrade, što znatno
ubrzava proces dobijanja rezultata, mjerenja su oslobođena ličnog uticaja
operatora, ne zahtjeva se dogledanje stanica,čime izostaje podizanje skupih
signala, i drugo.
5
2. STRUKTURA SISTEMA
GPS
Cijelokupni
“
Globalni pozicioni sistem
“
može se podjeliti na tri segmenta:
−
kosmički (sateliti koji se kreću oko Zemlje),
−
kontrolni (stanice raspoređene na celoj teritoriji Planete) i
−
korisnički (prijemnici).
Kosmički
segment trenutno čine 24 satelita koji se kreću oko Zemlje na
visini od oko 20.
200 km sa periodom od oko 12 h. Sateliti su raspoređeni tako
da je u svakom trenutku na bilo kom dijelu Zemlje obezbij
eđena vidljivost
najmanje 4 satelita. U
stvarnosti, najčešće se raspolaže sa 5 ili više satelita, što
značajno doprinosi većoj pouzdanosti sračunatih pozicija.
Kontrolni
segment čini: glavna kontrolna stanica, stanice za praćenje
satelita i zemaljske antene koje služe za permanentnu komun
ikaciju sa
satelitima.Kontrolni segment prati satelite, određuje parametre orbite i
satelitima šalje podatke o njihovom položaju na putanji, uključujući i podatke
o stanju satelitovih časovnika. Satelitski signali se primaju u 5 stanica a
mjerenja se obrađ
uju u glavnoj kontrolnoj stanici u Colorado Springsu.
Korisnički
segment GPS sistema predstavljaju prijemnici. Zadatak GPS
prijemnika jeste da primi GPS signale i odredi položaj i vrijeme u prostornom
koordinatnom sistemu. U zavisnosti od namjene i t
ehničkih karakteristika,
postoji nekoliko različitih kategorija prijemnika (navigacioni, geodetski,
jednofrekventni, dvofrekventni, itd.).
Slika 2.
Struktura GPS sistema
