Građanskopravni odnos
Uvod
Građansko pravo predstavlja širok pojam privatnog prava koji
reguliše raznovrsne odnose. Pojam privatnog prava je dosta širi od
građanskog jer on obuhvata i mnoge druge grane prava. Građansko
pravo kao deo pravnog sistema jeste skup opštih pravnih normi
kojima se regulišu građanska subjektivna prava. Njime se reguliše
položaj ljudi u društvu. Zato se prvo moraju dobro poznavati
društveni odnosi kako bi se uređivali odnosi između pojedinaca i
njihovih organizacija.
Društveni odnos je odnos između ljudi povodom određenih
činjenica. Da bi društveni odnos postao pravni odnos potrebno je da
bude regulisan objektivnim pravom.
Klasifikacija građanskog prava je na institucionu i pandektnu
sistematiku. Prema institucionoj sistematici svo pravo odnosi se na
lica, stvari i tužbe. Prema pandektnoj sistematici građansko pravo se
deli na Opšti i Posebni deo pri čemu Posebni deo obuhvata Stvarno,
Obligaciono, Nasledno i Porodično.
Građanskopravni odnos
1
Pravni odnos je društveni odnos između pravnih subjekata koji
je regulisan pravnom normom. Građanskopravne odnose čine oni
društveni odnosi koji su regulisani građanskopravnom normom.
Pravni odnosi se mogu uspostaviti samo između pravnih subjekata.
Kada jedno lice kupi neku stvar u prodavnici ili pozajmi novac
drugome ili bude obavezno da nadoknadi štetu, ono učestvuje u
građanskopravnom odnosu.
Građanskopravni odnos je i odnos između muža i žene (brak ili
izdržavanje), odnos nasleđivanja ili odnos između roditelja i dece.
Pravni odnosi se zasnivaju između ljudi kao fizičkih lica i
njihovih organizacija kao pravnih lica. Dakle, svaki pravni odnos ima
subjekte pravnog odnosa i objekt pravnog odnosa.
Subjekti pravnog odnosa
Subjekti pravnog odnosa su fizička i pravna lica.
Fizičko lice je čovek. On stiče pravnu sposobnost rođenjem i ima
je do smrti. Pravna sposobnost se ne može prenositi na druga lica,
čovek je se ne može odreći, niti mu se može oduzeti.
U rimskom pravu robovi nisu smatrani ličnostima u pravu. Tada
je rob bio stvar koja se kreće i tretiran je kao pravni objekt. Ako
slobodno lice padne u ropstvo, ono gubi pravnu sposobnost.
Znači pravna sposobnost je mogućnost da se bude vlasnik,
poverilac ili dužnik. Svako fizičko lice ima određeni pravni status.
Elementi pravnog statusa su:
1. Poslovna sposobnost,
2
