Fakultet za pravne i poslovne studije dr Lazar Vrkatić
Bezbednost i kriminalistika
Seminarski rad:
Grčki polisi- Sparta i Atina
Mentor: prof. Boris Kršev
Student:
Novi Sad,jun,2019
3
1. Pojam grčkih polisa
Svoju državu Grci su zvali polis. Reč
polis
obično prevodimo izrazima opština, gradska
država ili samo država.
Aristotel
, u Politici, definiše polis kao " zajedništvo rodova i mesta s
ciljem savršenog i samostalnog života". Prema njegovom mišljenju " polis je nastao radi
održavanja života, ali traje radi dobrog
života ".
Polis, grad-država se ne može objasniti
nijednom preciznom definicijom, najgrublje
rečeno to je bila zajednica građana ( odraslih
muškaraca ), građana bez političkih prava
( žene i deca ) i negrađana ( stanovnici
stranog porekla i robovi ); određeno telo, naseljeno u određenoj oblasti, koje živi u skladu s
određenim ili odredljivim uređenjem. Ta oblast mogla je biti skoro pusta ili prekrivena
seoskim gazdinstvima, selima ili čak gradovima, ali je morala postojati jedna središnja tačka,
verska, politička, upravna, oko koje je obično nastajao grad, tj. sam polis. On je obično bio
utvrđen a uvek je imao tržnicu-AGORA, zborno mesto( često upravo na agori ) i sedište
sudstva
i
vlasti,
izvršne
i
zakonodavne.
Stara Helada podseća na veliku laboratoriju u kojoj su isprobane skoro sve forme državne
vlasti i sve vrste političkog sistema, bilo u razvijenim oblicima ili u začecima, do kojih je
čovečanstvo dospelo od početka civilizacije sve do našeg doba.
Grci su iskusili i prednosti i nedostatke svih tih brojnih uređenja. Tragali su za idealnim
sistemom koji bi bio uzor svim državama i svim narodima, ali ga nisu pronašli. Utvrdili su da
takav sistem ne postoji, iako su ga njegovi filozofi teoretski zamislili.
U ovim gradovima-državama politička vlast postepeno prelazi iz ruku rodovskog kralja u
nadležnost građanstva. Najpre je preuzima izvestan broj vodećih porodica tesno povezanih sa
kraljem i njegovim dužnostima, zatim svi zemljoposednici i konačno građanstvo uopšte.Prva
od tih etapa naziva se aristokratijom a poslednja demokratijom.
Celokupno građanstvo određuje pravila o vladanju svakog građanina kao pojedinca i
zajednice kao celine. Ova pravila koja važe za svakog nazvaće se zakonima. Suprotno
Istoku,
u antičkoj Grčkoj
zakon nije božansko otkrovenje niti nepromenljivo načelo o
ponašanju utvrđeno jednom za svagda. U Grčkoj zakone stvaraju ljudi. Ukoliko neki zakon
