1
Gronica zapadnog Nila (West Nile Fever)
Uvod
Poslednjih godina primetna je globalna promena klime, koja se odražava i na
izmenjene klimatske karakteristike našeg područja. Prosečna dnevna, mesečna i
godišnja temperatura rastu, menja se režim padavina, vetrova, što utiče i na
promene ekosistema, (biljnog i životinjskog sveta i njihovih odnosa).Veliki broj
zaraznih bolesti prenose insekti (komarci, krpelji, vaši) i javljaju se u relativno
određenim i ograničenim prirodnim žarištima. Najveći broj tih infekcija
karakterističan je za tropska i suptropska područja, i uglavnom za nerazvijene
zemlje.Međutim, sa klimatskim promenama rizik od pojave takozvanih
prirodnožarišnih vektorskih[1] bolesti raste i u umerenom klimatskom
području.Jedna od najaktuelnijih zaraznih bolesti koja pripada ovoj grupi
(vektorskih, prirodnožarišnih) je groznica zapadnog Nila (West Nile Fever).
2
Uzročnik i način prenošenja na ljude
Groznicu zapadnog Nila uzrokuje istoimeni virus koji pripada ARBO
(arthropode borne) virusima, familiji Flaviviridae i rodu Flavivirus, kome
pripada i veliki broj drugih virusa izazivača groznica i encefalitisa u različitim
žarištima širom sveta (denga, St. Luis encefalitis, japanski encefalitis, bolest
kijasanurske šume, encefalitis doline marej...). Najveći broj tih bolesti je vezan
za ograničene teritorije i kod nas se nikada ne javljaju.Virus se održava u
prirodnom ciklusu koji čine brojne vrste ptica (selica kao što su divlje patke i
guske, i stanarica poput gavranova, svraka, čavki, domaćih i divljih golubova i
sl.) i tzv. ornitofilnih komaraca iz više različitih rodova.Ptice retko obolevaju, ali
nakon infekcije se kod njih razvija visoka viremija (nivoa virusna u krvi) te
predstavljaju idealan rezervoar za nove komarce. Ptice ne prenose infekciju
direktno sa međusobno. Neophodan je vektor.Komarci nakon što se nahrane
krvlju inficirane ptice postaju zarazni nakon 10-14 dana, ostaju zarazni
doživotno, i mogu da prenesu infekciju na druge ptice ili sisare.Ljudi, konji i
drugi sisari su prelazni, slučajni, domaćini. Do infekcije dolazi ubodom
zaraženog komarca. Međutim, kod ljudi, konja i drugih sisara nivo virusa u krvi
nije visok, te nisu pogodni za dalje prenošenje infekcije, odnosno za zaražavanje
novih komaraca. Takođe, virus se ne širi direktno sa osobe na osobu, već
isključivo preko zaraženog komarca.Komarci koji prenose infekciju pripadaju
rodovima Culex, Aedes i Anopheles.Svi su prisutni i u umerenoj klimatskoj
zoni, s tim što su područja u kojima je dokazana infekcija kod komaraca i dalje
ograničena.U nekim zemljama, poput Italije, Mađarske, Španije, Egipta, Izraela,
Grčke, Rusije, je dokazano prisustvo virusa i u populaciji ptica (različitih vrsta) i
kod komaraca.
4
Klinička slika
Inkubacija traje od 2-15 dana.
U najvećem broju slučajeva (procenjuje se oko 80%) nakon infekcije ne dolazi
do ispoljavanja simptoma i znakova bolesti (tzv. inaparentne infekcije).U oko
15% inficirianih osoba javlja se blaga, nespecifična bolest sa znacima koji
podsećaju na grip i prolaze bez posledica nakon 5-7 dana.
Infekciju uvek prati povišena telesna temperatura i znaci opšte infekcije
(malaksalost, slabost, bolovi u zglobovima i mišićima). Često se javlja i ospa na
trupu i ekstremitetima.
1-5% inficiranih osoba mogu da dobiju tešku formu infekcije sa simptomima i
znacima zahvatanja centralnog nervnog sistema (encefalitis, meningitis ili
akutne mlitave paralize kao kod dečje paralize). Teške forme se najčešće javljaju
kod osoba najstarije životne dobi, kao i kod osoba sa hroničnim poremećajima
zdravlja koji dovode do slabljenja otpornosti.
Neurološki poremećaji nisu specifični. Mogu se manifestovati na različite načine
i to:
- meningitis – sa glavoboljom, povraćanjem, pozitivnim meningealnim znacima.
- encefalitis – promena stanja svesti različitog stepena (konfuzija,
dezorijentacija, pospanost, stupor, koma), fokalni znaci (pareze ili paralize
pojedinih nerava, dvoslike, gubitak vida, slabljenje čula ukusa, pozitivni
patološki refleksi...)
- različite kombinacije gore navedenih i drugih simptoma i znakova.
Kod prisustva neuroloških poremećaja praćenih infektivnim sindromom, ako ne
postoji drugi jasan uzrok bolesti, a kod osobe koja daje podatak o boravku u
području gde su registrovani slučajevi ili epidemije bolesti (endemska ili
epidemijska područja), treba misliti i na ovu infekciju i sprovesti laboratorijsko
ispitivanje u cilju potvrđivanja (ili odbacivanja) dijagnoze.
Za laboratorijski pregled uzima se uzorak likvora (cerebrospinalne tečnosti) ili
krv.
Dokazuje se prisustvo specifičnih antitela klase IgM u likvoru ili serumu obolele
osobe ili porast titra IgG antitela u serumu.
