FAKULTET ZA EKOLOGIJU
Banja Luka
SEMINARSKI RAD
IZ PREDMETA
„HEMIJA ŽIVOTNE SREDINE“
NAZIV SEMINARSKOG RADA:
„HEMIJSKA ISPRAVNOST VODE ZA PIĆE”
Student:
Mentor:
Saša Martić Prof.dr. Radenko
Đurica
Saša Martić - Hemijska ispravnost vode za piće
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
Banja Luka
Banja Luka, decembar 2012. godine
2
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
Banja Luka
UVOD
Voda predstavlja jedan od osnovnih uvjeta opstanka i života čovjeka na
Zemlji. Zavisno od klimatskih uvjeta potrebe organizma za vodom su od 3-12
l/dan. Prestanak unosa vode dovodi mnogo brže do smrti nego ne unošenje
hrane, naime, već poslije nekoliko dana, pošto organizam izgubi 10-20% od
cjelokupnog volumena svoje tekućine dolazi do velikih zdravstvenih problema
gdje nastupa neophodnost hemijske ispravnosti vode za piće da ne bi došlo do
navedenih komplikacija.
Pri manjim gubicima vode u organizmu čovjeka javljaju se smetnje
(glavobolja, manjak koncentracije, poremećaj mentalnih funkcija, smetnje u
radu bubrega, probavnog sustava i srca). Smanjenim unosom tekućine
smanjuje se volumen krvi koja hrani srce, mozak, mišiće i ostale organe i tkiva,
pa su oni manje sposobni obavljati svoje normalne funkcije.
Voda ima i veliki higijenski značaj. Ukoliko su za zadovoljenje
higijenskih i drugih životnih potreba stanovništvu dostupne dovoljne količine
zdrave i higijenski ispravne vode utoliko je lakše održavanje lične i opće
higijene, što se direktno ili indirektno odražava i na zdravstveno stanje
stanovništva. Svoju osnovnu higijensku ulogu voda može ispuniti ako je ima u
dovoljnim količinama, ako svojim fizičkim, hemijskim i mikrobiološkim
svojstvima ne utiče nepovoljno na zdravlje.
Korišćenje vode za odmor i rekreaciju je također jako značajno i iz tog
razloga je potrebno da kvaliteta vode koja se koristi u ove svrhe (rijeke, jezera)
bude ispravna.
Na osnovu izvedenog neophodno se kroz seminar prvo klasificirati
vodu , zatim utvrditi koja su to zagađenja vodnih resursa i njihov uticaj na
zdravlje ( hemijska zagađenja), zatim navesti koji se zahtjevi u pogledu
kvalitete vode traže od strane zakonodavstva. Neophodno je obrazložiti
metode ispitivanja i ocjene rezultata, kroz koje su navedene oblasti
uzorkovanja vode, parametri kontrole i dezinfekcija vode. Kao zadnja cjelina
dat je hemijski pregled vode.
4
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
Banja Luka
1. VODA I NJEN ZNAČAJ U PRIRODI
Voda predstavlja najzastupljeniju supstancu u prirodi i u prosjeku oko 70%
težinskog sastava živog svijeta čini voda. Voda je neophodna životna potreba
za svu biocenozu, uključujući i čovjeka ona je univerzalan rastvarač, izvor
hrane i minerala, životna sredina za mnoge žive organizme, bitan klimatski
faktor, prirodan estetski element, predmet rada i sredstvo za rad, izvor
energetskih resursa, mjesto rekreacije, opšte društveno dobro. Voda u tečnom
stanju pokriva 71% ukupne površine Zemlje. Ukupna količina vode na zemlji
iznosi 1,4*10
9
km
3
(1,4 milijardi kubnih kilometara) vode, od čega na slane vode
otpada 97,4%, a na slatke svega 2,6%.
1
Potrebe za vodom stalno se povećavaju i to kako zbog rasta stanovništva
na našoj planeti tako i zbog razvoja prirode u mnogim zemljama svijeta. Voda
je jedini resurs na Zemlji čija se količina ne smanjuje, ali se njezina kvaliteta
stalno pogoršava. Prirodne vodi imaju sposobnost da donekle neutrališu
zagađenje jer teže da uspostave prvobitnu ravnotežu. Ta sposobnost se naziva
samoprečišćavanje. Ako je zagađenje veliko, potrebno je pristupiti pročišćenju
sa posebnim uređajima i postrojenjima.
Voda se u prirodi ne pojavljuje u hemijski čistom obliku, zbog toga što
rastvara različite organske i neorganske materije, čija količina u vodi varira.
Od količine sastojaka zavise i karakteristike vode. Voda se prema svom
porijeklu može podijeliti na:
atmosfersku
površinsku
podzemnu vodu.
Atmosferska voda potiče od padavina kao što su kiša, led, inje i rosa. Ova
voda sadrži rastvorene gasove iz atmosfere sa kojim dolazi u dodir: N
2
,
O
2
,CO
2
,H
2
S, SO
2
i dr. Pored gasova ona sadrži i malu količinu rastvorenih soli ,
kao i čestice prašine, čađi i dr.
1
Priručnik za polaganje prijemnog ispita, Univerzitet Singidunum, Fakultet za primjenjenu
ekologiju „Futura“, Beograd 2010., str. 27.
5
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
Banja Luka
1.1. Klasifikacija prirodnih voda
Voda I klase se u prirodnom stanju uz eventualnu dezinfekciju može
koristiti za piće i u prehrambenoj industriji, a površinske vode ovog tipa se
mogu koristiti za gajenje plemenitih vrsta riba.
Voda II klase se u prirodnom stanju može koristiti za kupanje, rekreaciju, za
sportove na vodi, gajenje drugih vrsta riba. Nakon uobičajenih metoda obrade
(koagulacija, filtracija, dezinfekcija) voda ovog kvaliteta može se koristiti za
piće, i u prehrambenoj industriji.
Voda III klase se može upotrebljavati za navodnjavanje, a po obradi i u svim
granama industrije izuzev prehrambene.
Voda IV klase se može upotrebljavati za druge namjene samo nakon
odgovarajuće obrade.
1.2. Površinske vode
Sistematska kontrola kvaliteta površinskih voda vrši se radi: procjene
bonititeta vodotoka, praćenja trenda zagađivanja voda i sposobnosti
samoprečišćavanja, kao i ocjene podobnosti za vodosnabdevanje, rekreaciju
građana i navodnjavanje, a u cilju zaštite izvorišta vodosnabdevanja, zaštite
zdravlja stanovništva, očuvanja kvaliteta vodnih resursa i prevencije
uključivanja opasnih neorganskih i organskih materija u lance ishrane.
Tabela br. 1: Parametri za klasifikaciju površinskih voda međurepubličkih i
međudržavnih vodotokova (SL. list SFRJ 6/78)
Pokazatelj
Klasa kvaliteta vode
I
II
III
IV
Rastvoreni O
2
, mg/l
>8
>6
>4
>3
Zasićenost sa O
2,
%
90-105
75-90
50-75
30-50
7
