1.1.UVOD
1.1. Automatizacija i mehanizacija u poštanskom sistemu
Razvoj savremenog industrijskog društva karakteriše sistemski pristup tehnologiji u svim
segmentima u kojima se pojavljuje ljudsko djelovanje. Automatizacija
procesa proizvodnje temelji se na ideji zamjene ljudskog rada mašinskim, uz istovremeno
povećanje proizvodnje, produktivnosti, kvaliteta i boljih uslova
rada.Dinamička komponenta tehnologije posebno je naglašena u funkcionisanju
saobraćajnog sistema i da njena optimalna komponenta zadovolji narasle potrebemoderni
zacije u saobraćaju. Razvoj nauke i tehnike u drugoj polovini XX stoljeća u
osnovi je promijenio sociološki aspekt rada i povoljno uticao na daljnji razvoj i unapređenje
tehnološkog procesa rada. Takav razvoj je potpuno zahvatio proizvodnju materijalnih
dobara i nije zaobišao ni poštanski saobraćaj. Zbog specifičnih uslova pružanja usluga i
raznolike strukture u poštanskom saobraćaju je i našao pravu primjenu,a posebno zbog
velikog udjela manuelnog rada u tehnološkom procesu poštanskog saobraćaja.
Prijelaz od manuelnog rada, preko mehanizacije do uvođenja automatizacije
implicirao je korjenite promjene i transformacije u tehničko-tehnološkom i organizacionom
segmentu poštanske eksploatacije. Masovno pružanje usluga korisnicimau velikim i
složenim sistemima kao što je poštanski zahtijeva i nove tehnološke procese.Usluga,
pored toga što traži nove procese, traži i odgovarajući kvalitet koji se postiže
standardizacijom i tehnološkim inovacijama kroz mehanizaciju i automatizaciju poštanske
eksploatacije.
Mehanizacija i automatizacija u jedinicama poštanske eksploatacije obuhvata projektovanj
e, izgradnju i korištenje:-mehanizovanih i automatizovanih tehničkih sistema,-mašina
i uređaja,-informaciono-upravljačkih sredstava i sistema.U ovakvoj strukturi odvijaju se
pojedine radne operacije faze procesa ili čitavi tehnološki procesi prerade i transporta
poštanskih pošiljaka. Poštanske usluge moraju biti kvalitetne, a to znači da se one moraju
obavljati brzo, sigurno, tačno, kontinuirano i ekonomično. Shodno tome u poštanskom
saobraćaju se sprovodi proces mehanizacije i automatizacije
Hronološki gledano, mehanizacija je prethodila
automatizaciji.Mehanizacija je upotreba mašina za odvajanje, sređivanje, dijeljenje i druge
operacije u poštanskom saobraćaju.Automatizacija podrazumijeva proces u kome se sve
ključne operacije realizuju bez učešća živog rada.
Hibridna pošta Maturski rad
1.2.Načini sprovođenja automatizacije i mehanizacije u
poštanskom sistemu
Iz analize i ostalih izvora očigledno je da postoji niz zadataka i
Pod zadataka koji se riješavaju pri projektovanju . Ovi zadaci se mogu svrstati u
nekoliko cjelina i oblasti :
- oblast pripreme i definisanja lokacije,
- oblast tehnologije (i organizacije),
- oblast transportno-skladišnih zadataka,
- oblast matematičko-programerskih zadataka i
- oblast informaciono-upravljačkih zadataka.
Metoda koja je prihvaćena od strane svih razvijenih pošta u svijetu zahtjeva da se
poštanski centar projektuje kompleksno a to znači da sistemski istovremeno
obuhvati:
- prognozu usluga i količina pošiljaka,
- prognozu tokova i tehnoloških usavršavanja
- tehnologiju prerade poštanskih pošiljaka (baziranjem na mehanizovane i
automatizovane procese),
- tehnologiju mehanizovanog i automatizovanog unutrašnjeg transporta i
pretovarnih tačaka, sa modelom toka pošiljaka u cilju skraćenja puteva i obima
unutrašnjeg transporta,
- izbor opreme (tehnološke, transportne i opreme automatskog sistema upravljanja
– ASU), primjenom egzaktnih i heurističkih metoda,
- izbor Layout-a tehnološke opreme kao i upravno-administrativnih prostorija,
- projekat građevinsko-arhitektonskog objekta poštanskog centra,
- osnovne postavke spoljašnjeg transporta i veza sa nacionalnim i međunarodnim
poštanskim centrima,
- primjenu naučnih metoda u projektovanju itd.
Adisa Kadrić
2
Hibridna pošta Maturski rad
2.HIBRIDNA POSTA
Hibridna pošta je kombinacija tradicionalne poštanske usluge i elektronske pošte. Sam
naziv "hibridna" pokazuje da se radi o mješavini usluga. Radi se o spoju najmodernijih
tehnologija i klasične poštanske tehnologije. Primjena informatike u najstarijoj poštanskoj
usluzi – prijenosu poštanskih pošiljki - zauzela je nezaobilazno mjesto.
Osnovna zamisao hibridne pošte je da firma, institucija ili fizičko lice šalje poštanskom
operatoru informaciju (npr. račun, propagandnu poruku i sl.) u elektronskoj formi, da se,
potom, ta informacija obradi, odštampa i spakuje u kovertu, te da se, u što kraćem roku,
proslijedi do ciljane grupe kojoj se ta firma, institucija ili fizičko lice obraća.
Veliki korisnici su poseban vid interesovanja uslužnog sistema pošte . Posebno sto obim
usluga ovih korisnika za poštanski sistem ostvaruje znatne prihode. Obim usluga ovih
korisnika je veliki i učestvuje sa preko 60% u ukupnoj strukturi usluga . To je razlog sto
poslovna korespodencija nije ni danas nasla adekvatnu zamjenu za poštanski sistem , a
vjerojatno će i buduće pošta predstavljat glavnog poslovnog partnera pravnim licima u
procesu korespodencije.
Danas je aktuelan a i najprihvatljiviji način pružanja kvalitetne usluge velikim korisnicima
elektronskom ili hibridnom poštom.
Hibridna pošta je (ne)poštanska usluga novijeg datuma, nastala kombinacijom
elektronskog i tradicionalnog fizičkog prijenosa pismonosnih pošiljaka. Proces proizvodnje
ove usluge započinje kreiranjem sadržaja pismonosne pošiljke u elektronskom obliku,
tzv. fajla, na računaru pošiljaoca i njegovog prosljeđivanja, telekomunikacionim putem ili
putem nekog prijenosnog medija (disketa, magnetna traka, kompakt disk i dr.), do
računara poštanskog provajdera.
Adisa Kadrić
4
Hibridna pošta Maturski rad
(sl. Hibridna pošta)
2.1. Usluge hibridne pošte
Usluga hibridne pošte definisana je Pravilnikom o pismonosnim uslugama Svjetske
poštanske unije (UPU) „hibridna pošta":
Hibridna pošta je elektronska usluga kod koje pošiljalac šalje poruku bilo u fizičkom ili
elektroničkom obliku, a koja se zatim elektronski obrađuje i pretvara u pismonosnu
pošiljku za fizičku dostavu korisniku. Kada to nacionalno zakonodavstvo dozvoljava i kada
korisnik to zahtjeva, imenovani operator može pretvoriti originalnu dospjelu poruku u neki
„nefizički oblik“ (fax, e-mail, SMS) ili u više različitih oblika.
Cijene za hibridnu poštu određuje imenovani operater uzevši u obzir troškove i zahtjeve
tržišta.
Takozvani "Green paper'' Evropske Unije o liberalizaciji tržišta poštanskih usluga iz 1991.
godine definiše hibridnu poštu kao uslugu koja „obuhvata prenos elektronskog oblika
dokumenta u digitalnom obliku ili njegovo pretvaranje u digitalni oblik i prijenos na
udaljenu tačku gdje se dokument štampa, kovertira i šalje primaocu".
Adisa Kadrić
5
Hibridna pošta Maturski rad
2.3. Osnovne prednosti uvođenja hibridne pošte
Prednosti hibridne pošte u odnosu na tradicionalnu poštu ogledaju se u:
Povećanju ukupnih prihoda poštanskih provajdera (u stručnoj literaturi navodi se podatak
da se primjenom sistema hibridne pošte ukupan prihod poštanskih provajdera, zavisno od
tržišnih uslova u pojedinim zemljama, povećao i za 70%);
Višestruko bržoj isporuci pismonosnih pošiljaka i eliminisanju troškova njihove otpreme,
prijevoza i prispjeća, zahvaljujući štampanju sadržaja pismonosnih pošiljaka u centrima
za štampanje koji se nalaze na lokacijama primalaca;
Smanjenju troškova proizvodnje pismonosnih pošiljaka kod korisnika, jer prepuštanjem
njihovog štampanja i kovertiranja poštanskim provajderima, nestaju i troškovi
opsluživanja, servisiranja i nabavke rezervnih dijelova i potrošnog materijala za vlastite
štampače i mašine za kovertiranje;
Nema skladištenja,
Kvalitetu uručenja, koji je bolji,
Radi lakšeg opisivanja sistem hibridne pošte možemo podjeliti na tri podsistema
1. podsistem korisničkog pristupa
2. jezgro sistema
3. podrška sistema
Adisa Kadrić
7
