SADRŽAJ
1. KRVNI TLAK.............................................................................................................2
1.1. Normalni krvni tlak
.....................................................................................................2
1.2. Povišeni krvni tlak
.......................................................................................................2
1.3. Normalni krvni tlak
.....................................................................................................3
1.4. Uređaji za mjerenje krvng tlaka
....................................................................................3
1.4.1.Živintlakomjer
..................................................................................................................................3
1.4.2. Tlakomjer na pero
..........................................................................................................................4
1.4.3. Automatski tlakomjeri
.....................................................................................................................5
2.HIPERTENZIJA...........................................................................................................5
2.1. Uzroci povišenog krvnog tlaka..........................................................................................................8
2.2. Najčešći uzroci sekundarne hipertenzije...........................................................................................9
2.3. Mehanizam regulacije krvnog tlaka.................................................................................................11
2.4. Simptomi povišenog krvnog tlaka...................................................................................................12
2.5. Klasifikacija krvnog tlaka kod odraslih...........................................................................................12
2.6. Dijagnoza
.................................................................................................................14
2.7. Prognoza povišenog krvnog tlaka
...............................................................................16
2.8. Liječenje povišenog krvnog tlaka
...............................................................................17
2.9. Tjelesne masnoće i krvni tlak............................................................................................
20
2.9.1. Kolesterol
......................................................................................................................................20
2.9.2.Trigliceridi
.....................................................................................................................................20
2.10. Medikamentozna terapija
.........................................................................................21
2.11. Posljedice neliječene hipertenzije
.......................................................................23
3. Zaključak.................................................................................................................24
4. Literatura...................................................................................................................25
2
1. KRVNI TLAK
Krvni tlak
je tlak kojim krv djeluje na stijenke krvnih žila (arterija) u svakom dijelu
tijela. Krv teče kroz krvne žile upravo zato što se nalazi pod određenim tlakom. Tlak se stvara
radom srca kao pumpe. Pri svakom izbacivanju krvi iz srca (sistola) tlak se povisuje, a kod
ulijevanja krvi u srce (dijastola) tlak se snizuje. Stoga se mjere dvije vrijednosti krvnog tlaka:
gornja vrijednost (sistolički) i donja vrijednost (dijastolički krvni tlak). Krvni je tlak
promjenjiv, mijenja se tijekom dana i noći i podložan je mnogim vanjskim i unutarnjim
čimbenicima. Te promjene su posljedica aktivacije brojnih mehanizama kojima organizam
nastoji održati odgovarajući protok ovisno o promjeni životnih uvjeta.
1.1. Normalni krvni tlak
Normalna vrijednost krvnog tlaka koja omogućuje život, a ne oštećuje sustav krvnih
žila, jest prosječno 120/80 milimetara stupca žive (mmHg). Neke osobe imaju normalno nešto
niže vrijednosti tlaka što je posljedica građe njihovog tijela. To je fiziološko stanje i samo po
sebi ne znači bolest. S godinama zbog starenja vrijednosti krvnog tlaka postaju nešto više, no
ne više od 140/90 mmHg što se smatra gornjom vrijednosti normalnog krvnog tlaka.
1.2. Povišeni krvni tlak
Dijagnoza povišenog krvnog tlaka (hipertenzije) ne postavlja se na temelju samo
jednog mjerenja krvnog tlaka. Ukoliko se kod određene osobe izmjeri u više od tri puta tlak
veći od 140/90 mmHg, smatra se da ta osoba ima povišeni krvni tlak. Odraz je to pojačanog
rada srca i povećanog otpora u stijenci krvnih žila. Posljedica je stalnog opterećenja srca kao
pumpe koja tjera krv kroz tijelo i oštećenja krvnih žila svih organa u tijelu zbog povećanog
pritiska na njihove stijenke. Povišeni krvni tlak u skoro svim slučajevima je bolest
poremećene ravnoteže brojnih mehanizama (od emocionalnih reakcija, fizičkog napora do
autonomnog živčanog sustava i endokrinih žlijezda koje izlučuju hormone noradrenalin,
adrenalin i angiotenzin )i mehanizmi koji reguliraju normalan tlak zakazuju i zato se tlak
povisi preko normale.
4
Negativnosti:
- Nezgodan je za prenošenje.
- Prolijevanje žive može biti opasno.
- Tijekom mjerenja mora se držati uspravno na ravnoj površini i očitavati u visini očiju.
- Zahtjeva upotrebu stetoskopa, stoga nije dobar izbor za osobe koje slabije čuju ili vide te za
one koji imaju bilo kakvih poteškoća s rukama zbog kojih ne mogu napumpati manšetu.
1.4.2. Tlakomjer na pero:
Tijekom mjerenja može se držati u bilo kojoj poziciji, samo je bitno da ga se može direktno
vidjeti.
Često je lakši i jednostavniji za prenošenje od živinog tlakomjera. Tijekom mjerenja može se
držati u bilo kojoj poziciji, samo je bitno da ga se može direktno vidjeti. Neki modeli imaju
velike mjerače za lakše očitavanje.
Negativnosti:
- Ima osjetljiv i kompliciran mehanizam.
- Manje je točan od živinog tlakomjera i zahtjeva redovito kalibriranje jednom godišnje te
svaki puta kada padne ili se njime udari o nešto.
- Zahtijeva upotrebu stetoskopa, stoga nije dobar izbor za osobe koje slabije čuju ili vide te za
one koji imaju bilo kakvih poteškoća s rukama zbog kojih ne mogu napumpati manšetu.
5
1.4.3. Automatski tlakomjeri
Sastoje se od samo jedne jedinice, te su jednostavni za korištenje. Njihovom
upotrebom umanjuju se ljudske pogreške pri mjerenju i dobri su za ljude koji ne vide ili ne
čuju dobro te za one koji imaju poteškoća s rukama. Jednostavno se namještaju, a manšeta se
stavlja oko nadlaktice ili ručnog zgloba.
Negativnosti:
- Imaju složen i osjetljiv mehanizam.
- Obavezno se povremeno moraju testirati da se provjeri da li su točni.
- Pokreti tijela tijekom mjerenja utječu na točnost.
- Zahtijevaju precizno namještanje manšete, a neki modeli su namijenjeni specifično za lijevu
ili desnu ruku.
- Mogu biti poprilično skupi, zahtijevaju baterije ili adapter. Modeli s velikom manšetom
često su skuplji i teže se nabavljaju.
- Modeli koji se stavljaju oko ručnog zgloba nisu pouzdani u mjerenju krvnog tlaka te se stoga
ne preporučuju.
2. HIPERTENZIJA
Hipertenzija (grčki:
hyper
-
prijeko, više, nad; i teino-napinjem, težim prema gore, širim
se
) točnije arterijska hipertenzija, je bolest povišenog krvnog tlaka., Krvni tlak nastaje tijekom
cirkulacije, a čini ga pritisak krvi na stijenke krvnih žila (sila kojom krv djeluje na jedinicu
površine žiline stijenke). Što se krvne žile nalaze udaljenije od srca to je i krvni tlak u njima
niži, a najniži je u venama. Krvni tlak upravo i omogućuje cirkulaciju – kolanje krvi kroz
krvne žile. Krvni tlak se prije svega odnosi na krvni tlak nadlaktične ili brahijalne arterije –
glavna krvna žila gornje lijeve ili desne ruke kojom krv teče iz srca. Ponekad se krvni tlak
7
Hipertenzija se dijeli na
primarnu (esencijalnu) hipertenziju i sekundarnu hipertenziju.
U "primarnu hipertenziju" spada oko 90–95% slučajeva, što znači da je do povišenja krvnog
tlaka došlo bez jasne podležeće bolesti. Preostalih 5–10% slučajeva, koji nastaju kao
posljedica bolesti bubrega, arterija, srca ili endokrinog sustava smatra se sekundarnom
hipertenzijom.Hipertenzija predstavlja glavni
čimbenik rizika
za razvoj moždanog udara,
infarkta miokarda (srčanog udara), , zatajenja srca, aneurizme arterija (na pr.
aneurizme aorte
)
i nekih oblika
kroničnogoštećenjabubrega
. Promjene u načinu prehrane i načinu života mogu
pomoći pri nadzoru nad vrijednostima krvnog tlaka i umanjiti opasnost od s njime povezanih
komplikacija. Međutim, u bolesnika kod kojih su navedene promjene neučinkovite ili
nedovoljne, potrebno je liječenje lijekovima.
Zašto dolazi do povišenog krvnog tlaka:
Najčešće (95 %) je uzrok nepoznat i tada govorimo o primarnoj ili esencijalnoj
hipertenziji. U preostalih 5% uzrokaje sekundarna hipertenzija tj. povišeni tlak je posljedica
nekih drugih bolesti ili poremećaja u tijelu kao (feokromocitom – tumor nadbubrežne
žlijezde), zatim bolesti bubrega, uzimanje nekih lijekova itd. (o uzrocima će biti govora
kasnije).
Tlak se u arterijama može povisiti zbog:
1. Velike arterije mogu tijekom života izgubiti svoju prirodnu elastičnost i time postati krute.
Zbog toga se ne mogu širiti kada srce kroz njih protiskuje krv i to dovodi do povećanje
krvnog tlaka. Pri svakoj srčanoj kontrakciji (stiskanja srca) krv se pri svakom srčanom
otkucaju probija većom snagom, kroz manje (sužene) prostore i tako krvni tlak raste. Ovaj
uzrok povišenog tlaka najčešće je prisutan kod starijih osoba koje imaju ukrućene i
aterosklerotski promijenjene krvne žile , čija je unutrašnjost (lumen) sužena. Dakle krv se
protiskuje kroz suženi prostor i tako krvni tlak raste.
2. Krvni se tlak slično povisuje i kod vazokonstrikcije (stiskanja arterija) koje je najčešće
hormonalnog ili stresnog porijekla.Tada se male arterije (arteriole) privremeno stisnu uslijed
nervne napetosti koja potiče lučenje nekih hormona koji dovode do stiskanja, a time i suženja
malih arterija pa krvni tlak raste
3. Povećanje ukupnog volumena krvi u cirkulaciji povisuje krvni tlak. To se događa kod nekih
oboljenja bubrega, kada oni nisu sposobni izlučiti dovoljnu količinu tekućine iz tijela i tada
