1.
HIPERTENZIJA POJAM, UZROCI
Hipertenzija, arterijska hipertenzija ili hipertonija su izrazi koji se najčešće čuju kada
se spomene povišen krvni pritisak. Kako god da je nazovemo, nesumnjivo je da ova bolest
predstavlja jedan od glavnih rizika za nastanak koronarnih bolesti poput angine pektoris i
infarkt miokarda, moždanog udara i hronične bubrežne bolesti. Drugim riječima, hipertenzija
je patološko stanje
od koga srce postaje veliko, a bubrezi mali
. Naučno je dokazano da ljudi
koji boluju od povišenog pritiska imaju više od 6 puta veći rizik obolijevanja od koronarne
bolesti i više od 19 puta veći rizik od cerebrovaskularne smrti. Međutim, da bi se dobro
razumio fenomen povišenog pritiska, neophodno je prvo objasniti šta u stvari znači arterijski
krvni pritisak
1
.
Sl.1.presjek srca
U normalnim uslovima, kada krv cirkuliše u arterijama, ona vrši pritisak na zidove
krvnih sudova. Izraz "arterijalni pritisak", dakle, predstavlja pritisak koji vrši krv na zidovima
arterija. Ovaj pritisak mora biti dovoljan da osigura adekvatnu perfuziju tkiva u periodu
aktivnosti i u periodu opuštanja. Arterijski pritisak nastaje kao rezultat dvije sile. Jednu stvara
lijeva komora srca koja istiskuje krv u aortu. Za razliku od nje, desna komora potiskuje krv
preko pulmonalnog zaliska u plućnu arteriju. Drugu silu stvaraju arterije, odnosno njihova sila
otpora protoku krvi. Određeni nervni impulsi mogu da uzrokuju širenje ili skupljanje arterija.
Ako su kapilari široko otvoreni, krv lako može teći kroz njih. Međutim, kada su kapilari
suženi, krv teže teče kroz njih i pritisak u kapilarima raste. Tada se može pojaviti visoki krvni
1
Dimković S. i sar., “Arterijska hipertenzija. Nacionalni vodič za lekare u primarnoj zdravstvenoj zaštiti”.
Srpsko lekarsko društvo. Valjevo print, 2005.
pritisak ili hipertenzija. Kad se ovo dogodi srce postaje opterećeno. Kod povišenog arterijskog
pritiska povećan je pritisak krvi u krvnim sudovima što može dovesti do ozbiljnih oštećenja
arterija i srca.
2.
GORNJA I DONJA GRANICA KRVNOG PRITISKA
Pri merjenju krvnog pritiska, određuju se vrijednosti gornjeg i donjeg arterijskog
pritiska, odnosno vrijednost maksimalnog pritisak u trenutku kontrakcije srca (povišeno) i
minimalni pritisak u trenutku kada se srce opušta, odnosno kada se komore pune krvlju
(sniženo). Za vrijeme kontrakcije srca, krvni pritisak je bitno veći nego tokom punjenja srčane
komore.
Slika 2. Prikaz srca pri upumpavanju i ispumapavanju krvi
2
Što više krvi pumpa srce i što su uže arterije, arterijski pritisak je veći.
Slika 3. Prikaz idealne gornje i donje granice krvnog pritiska
2
Kardiologija, kardiološki portal
fg
snisni
vrijednost gornje granice krvnog pritiska, to
je pritisak koje srce stvara pri ispumpavanju
krvi
donja granica krvnog pritiska, to je količina
pritiska u arterijama kada srce miruje između
dva otkucaja
