FAKULTET ZDRAVSTVENIH STUDIJA
UNIVERZITET U ZENICI
SEMINARSKI RAD
PREDMET:
Gerijatrija sa njegom
TEMA:
Hipertireoza
MENTOR: STUDENT:
Prof.dr.Belma Pojskić Indira Mešić
Sarajevo, maj 2014.
2
SADRŽAJ
1.Uvod
3
1.1. Građa i položaj štitne žlijezde
3
1.2. Hormoni štitne žlijezde i njihova uloga
4
1.3. Poremećaj funkcije štitne žlijezde
7
2. Hipertireoza
8
2.1. Diferencijalna dijagnoza i terapija
11
2.2. Komplikacije
12
2.3. Praćenje bolesnika
17
2.4. Savjeti
17
3. Literatura
18
4
Ultrastrukturna istraživanja otkrila su da
folikularne stanice imaju mikrovile, da su
bogate
istaknutim
liposomima,
endoplazmatskim retikulomom i malim
mitohondrijama. Lumeni folikula
sadržavaju koloid u kojem je koncetriran
tireoglobulin koji se prikazuje kao
eozinofilni materijal. Međufolikularna
stroma sadržava pojedinačne ili u manje
skupine (tri do pet stanica) smještene
parafolikularne C-stanice. C-stanice mogu
se kadkada dodirivati i graničiti s
folikularnim epitelnim stanicama.
Slika 1.
Građa štitne žlijzde,
preuzeto sa; www.sunnysidevetclinic.com
Preračunano je da čine 0,1% ukupne mase tkiva štitne žlijezde odraslog čovjeka, dok su neka
istraživanja pokazala da su mnogobrojnije u djece nego u odraslih.
U odrsalih osoba nakon 50. godine života žarišta C-stanica mogu biti normalan nalaz, što
najvjerojatnije odgovara promjenama u hormonskom metabolizmu, kao i u metabolizmu
kalcija. Solidna žarišta C-stanica čest su nalaz u posterolateralnom ili posteromedijalnom
dijelu lateralnih dijelova štitne žlijezde i mogu se naći kod oko 28% ljudi. Većina autora
smatra da su ta žarišta ostatci ultimobranhijalnog tijela.
1.2. Hormoni štitne žlijezde i njihova uloga
Štitna žlijezda stvara i sekretuje u krv hormone tiroksin, tironin i kalcitonin. Hormoni štitne
žlijezde djeluju kompleksno i više-značajno za cijeli organizam: intenziviraju metabolizam
proteina, povećavaju energetski metabolizam, glukoneogenezu, mobilizaciju glikogena,
resorpciju glukoze u crijevima i periferno djelovanje ketaholamina, a djeluju i na sintezu
holesterola, lipolizu te sveukupan razvoj i spolno sazrijevanje. (3)
5
Tironin T3 je aktivna forma hormona. Tironin nastaje iz aminokiseline tirozina i sadrzi 3
atoma joda. Poluživot ovog hormona je kratak oko 1 dan. Štitna žlijezda ga proizvodi u
manjoj mjeri, a uglavnom nastaje u periferiji iz tiroksina koji pod uticajem enzima dejodaze
gubi 1 atom joda i tako nastaje tironin. Gotovo sav tironin vezan je za proteine prealbumin,
albumin i tiroksin vezujući globulin u krvi. Svega 0,4 % ovog hormona je slobodno i samo taj
oblik je aktivni hormon.
Tiroksin T4 takođe nastaje iz aminokiseline tirozina, ali posjeduje 4 atoma joda. Štitna
žlijezda u najvećoj mjeri sekretuje ovaj hormon. Vrijeme poluživota je 6 dana i nalazi se u
krvi još više vezana za proteine. Slobodno ga je svega 0,04 %. Iz njega dejodacijom nastaje
aktivni oblik tironin.
Za stvaranje ova dva hormona potreban je jod, koji se unosi hranom iz spoljašnje sredine. Jod
se apsorbuje iz crijeva i dospijeva u cirkulaciju. Ćelije folikula štitne žlijezde posjuduju
transportni mehanizam kojim se jod uzima u epitelne ćelije ove žlijzde i oksidira do
elementarnog joda uz pomoć enzima peroksidaze. U ćelijma folikula u endoplazmatičnom
retikulumu i golđijevom kompleksu se iz aminokiseline tirozin stvara tireoglobulin. Zatim se
oksidirani jod uz pomoć enzima jodaze vezuje za tiroeoglobulin. Ovakav tireoglobulin se
deponuje u sredini folikula u obliku koloida. Iz tireoglobulina se kasnije odcjepljuju mali
segmenti koji se sekretuju u krv u vidu tiroksina i tironina, a takođe se i tireoglobulin
sekretuje u maloj količini.
Kalcitonin je peptidni hormon koji igra ulogu u regulisanju metabolizma kalcijuma. On
smanjuje koncentraciju kalcijuma u krvi tako sto podstiče njegovu ugradnju u kosti u vidu
kalcijumfosfata.
Proizvodnja i sekrecija tiroksina i tironina leže pod kontrolom TSH tireostimulirajućeg
hormona hipofize. TSH stimuliše sintezu i oslobađanje ovih hormona, ali i on stoji pod
kontrolom tireotropina TRH, hormona hipotalamusa koji stimuliše lučenje TSH. Tiroksin i
tironin mehanizmom negativne povratne sprege smanjuje lučenje TRH i TSH i na taj način se
prekida dalja sinteza hormona štitne žlijezde. Kad im koncentracija u krvi opadne odblokira
se lučenje TRH i TSH i tako omogućava prozvodnja tiroksina i tironina. Takođe i TSH djeluje
mehanizmom negativne povratne sprege na hipotalamus. Tiroksin i tironin se vezuju na
receptore u jedru ćelije sto dovodi do intenzivne transkripcije velikog broja gena strukturnih i
transportnih proteina. Promjene se ostvarauju na nivou čitavog organizma.
Ovaj materijal je namenjen za učenje i pripremu, ne za predaju.
