INTERNACIONALNI UNIVERZITET
PRAVNI FAKULTET - BRČKO
PREDMET: OBLIGACIONO PRAVO
TEMA: HIPOTEKA
Uradio:
Alen Kozarević
Mentor:
Doc. Dr. Sc. Osman Jašarević
Brčko, februar 2013.
1. P
OJAM
I
KARAKTERISTIKE
HIPOTEKE
Etimološko značenje riječi hipoteka (hypotheca) je grčkog porijekla i predstavlja kovanicu
riječi „hypo“ – ispod, pod, i „tithemi“ – staviti, podložiti, a njihov zajednički smisao je
„staviti stvar pod nečiju vlast“.
Termin hipoteka je danas opšteprihvaćen. U našem pozitivnom pravu zakonodavac određuje
hipoteku kao „založno pravo na nepokretnosti“.
Založno pravo se uvijek konstituiše ili na pravu svojine (ručna zaloga i hipoteka), ili na
drugom pravu (založno pravo na pravima).
U uporednom pravu je prihvaćeno shvatanje da je predmet hipoteke pravo svojine, ali i
shvatanje da je predmet hipoteke nepokretna stvar, što je posledica poistovećivanja svojine sa
objektom (tzv.materalizacija prava svojine).
U novijoj pravnoj teoriji hipoteka se koristi kao termin za bezdržavinsku zalogu i na
pokretnim i na nepokretnim stvarima. Shodno tome postal je aktuelna podela zaloge prema
tome da li se vlasnik lišava državine (ručna zaloga) ili ne lišava državine stvari (hipoteka).
Hipoteka je stvarno pravo na tuđoj nepokretnosti stvari koja ovlašćuje hipotekarnog
povjerioca da, radi naplate tražbine, zahtijeva prodaju hipotekovane nepokretnosti na
zakonom određeni način, bez obzira u čijoj se državini i svojini stvar nalazi u momentu
prodaje, i iz dobijene vrijednosti naplati svoje potraživanje prije običnih i prije hipotekarnih
povjerilaca sa kasnijim rangom.
Hipoteka je založno pravo koje se temelji na istim načelima kao i ručna zaloga (akcesornost,
oficijelnost, specijalnost i nedeljivost).
Postoje određene razlike, odnosno određene specifičnost između ovih vrsti stvarnog prava.
Jedna od specifičnosti ogleda se u drugačijem sredstvu publiciteta, upisa u registar kod
hipoteke umjesto prenosa državine kod ručne zaloge.
Zatim, za razliku od ručne zaloge, hipotekarni povjerilac nema pravo da nepokretnost
upotrebljava niti ubira plodove sa nje, a nema ni pravo državine na nepokretnosti.
4
2. N
ASTANAK
HIPOTEKE
Hipoteka nastaje upisom u „nadležni registar nepokretnosti“.
To može biti zemljišna knjiga ili katastar u koji je upisana svojina na nepokretnosti. Upis
hipoteke u javnom registru predstavlja konstitutivni način sticanja.
Upis ugovorne hipoteke vrši se na zahtjev:
1)vlasnika nepokretnosti, odnosno njegovog staraoca ili zakonskog
zastupnika;
2)dužnika;
3)povjerioca.
Prema momentu upisa utvrđuje se rang hipoteke i obezbjeđuje pravna sigurnost hipotekarnog
povjerioca i trećih lica.
Pristup podacima je slobodan, a sva zainteresovana lica mogu da dobiju i određene podatke.
Osnov za upis hipoteke u nadležni registar može biti:
ugovor ili sudsko poravnjanje,
založna izjava,
zakon i
sudska odluka.
5
