Bosna i Hercegovina
BRČKO DISTRIKT
BOSNE I HERCEGOVINE
Internacionalni univerzitet
Brčko distrikt BiH
Босна и Херцеговина
БРЧКО ДИСТРИКТ
БОСНЕ И ХЕРЦЕГОВИНЕ
Интернационални универзитет
Брчко дистрикт БиХ
M. Malića i I. Džindića bb. 76100 Brčko Distrikt BiH
[email protected]
М. Малића и И. Ђинића бб. 76100 Брчко Дистрикт БиХ
PRAVNI FAKULTET – OSNOVNE STUDIJE
HISTORIJSKI RAZVOJ MEĐUNARODNOG KRIVIČNOG
PRAVA
(Seminarski rad)
Predmet: Međunarodno krivično pravo
Mentor:
Student:
Doc. Dr. Miloš Marković
Maid Mulaibrahimović OP-173/11
Brčko, 2014. godine
MEĐUNARODNO KRIVIČNO PRAVO HISTORIJSKI RAZVOJ MKP
UVOD
U uvodu ćemo, vezano uz ovaj predmet, reći nekoliko riječi o pojmu međunarodnog
krivičnog prava, nekim načelima, izvorima i naravno o glavnoj temi ovog rada, historijskom
razvoju međunarodnog krivičnog prava. Kao posebna pravna discpilina, međunarodno krivično
pravo dobija sve više na važnosti, izazivajući pojačano interesovanje u čitavom svijetu, i to kako
šire, tako i stručne javnosti. Međunarodno krivično pravo je relativno nova grana prava koja
obuhvata međunarodnopravne aspekte krivičnog prava, krivičnopravne aspekte međunarodnog
javnog prava kao i supranacionalno krivično pravo koje je tek u nastajanju.
Pravi razvoj međunarodnog krivičnog prava započinje tek poslije Drugog svjetskog rata. Do tada
je uglavnom bilo smatrano djelom međunarodnog prava i bilo sporadično regulisano u različitim
konvencijama, sporazumima i običajima. Velika prepreka razvoju ovakvog prava bilo je i
shvatanje da pojedinci ne mogu biti subjekti međunarodnog prava.
Veliki značaj ima odredba u Versajskom mirovnom ugovoru kojom je bilo predviđeno suđenje
nemačkom caru Vilhelmu II zbog povrede međunarodnih obaveza od strane međunarodnog
tribunala. Iako do ovoga nikada nije došlo, ovaj slučaj ima principijelni značaj i otvoriće put za
kasnija suđenja.
Nastanak međunarodnog krivičnog prava vezuje se za Nirnberški i Tokijski tribunal, koji su
sudili nemačkim i japanskim zvaničnicima za zločine u Drugom svjetskom ratu. Na osnovu
suđenja u Nirnbergu nastaće Nirnberški principi koji će imati veliki značaj za međunarodno
pravo danas.
MEĐUNARODNO KRIVIČNO PRAVO HISTORIJSKI RAZVOJ MKP
Da zaključimo, pojam međunarodnog krivičnog prava predstavlja dio međunarodnog
javnog prava koji se odnosi na krivično pravo i dio krivičnog prava posmatranog sa strane
međunarodnog javnog prava. Ovo je mlada grana prava, grana prava u nastanku, nije joj bilo
posvećeno dovoljno pažnje ranije i u posljednjih dvadesetak godina mnogo je zastupljenija u
svijetu prava.
Ona na neki način predstavlja sponu između kontinentalnog i anglosaksonskog
sistema prava, preko novooformljenih međunarodnih krivičnih sudova – stalnih i ad hoc. Nova
hibridna disciplina, po mnogo čemu (prirodi i ciljevima) slična sa krivičnim pravom, a po
nastanku sa međunarodnim pravom. Ipak je opravdano zbog sve većeg značaja ove grane
prava, izdvojiti je i svrstati kao zasebnu disciplinu – međunarodno krivično pravo.
ŠTA JE MEĐUNARODNO KRIVIČNO PRAVO?
Međunarodno krivično pravo je podgrupa međunarodnog javnog prava i glavni je predmet
obrade u ovim materijalima. I dok se međunarodno pravo uglavnom tiče međudržavnih odnosa,
međunarodno krivično pravo odnosi se na pojedince. Međunarodno krivično pravo posebno
stavlja odgovornost na individualna lica – ne države ili organizacije – i propisuje i sankcioniše
djela koja su prema međunarodnom pravu definisana kao krivična.
Međunarodno krivično pravo relativno je novi korpus prava, a njegovi aspekti nisu
ujednačeni, niti su opštevažeći. Na primjer, neki aspekti prava koji su jedinstveni za MKSJ ne
odražavaju međunarodno običajno pravo, te se također razlikuju od prava koje se primenjuje
pred MKS.
2
MEĐUNARODNO KRIVIČNO PRAVO HISTORIJSKI RAZVOJ MKP
Međunarodno krivično pravo također uključuje zakone, postupke i načela koja se odnose na
pitanja oblika odgovornosti, odbrane, dokaznih materijala, sudskih postupaka, kažnjavanja,
učešća žrtava, zaštite svjedoka, zajedničke pravne pomoći i saradnje.
HISTORIJA MEĐUNARODNOG KRIVIČNOG PRAVA
O začecima međunarodnog krivičnog prava se može govoriti još u antičkom Rimu. Ne neke
elemente međunarodnog krivičnog prava nailazi se i u srednjevekovnom pravu. Međutim, o
razvijenijem međunarodnom krivičnom pravu može se govoriti tek u novije doba, tačnije u 19. i
20. vijeku.
Začeci međunarodnog krivičnog pravosuđa sežu u duboku prošlost pa se tako spominje, ako
to uopšte i predstavlja korijene modernog međunarodnog krivičnog pravosuđa suđenje u
Brajzahu, 1474.godine, protiv Vojvode od Burgundije; potom suđenje u Napulju 1268.
godine; zatim ideja, o osnivanju međunarodnog krivičnog suda, predsjednika Međunarodnog
Crvenog krsta – Švajcarca Gustave Moynier koji je bio zgrožen svirepostima učinjenim za
vrijeme njemačko-francuskog rata iz 1870/1871. godine; potom pokušaj suđenja njemačkom
kajzeru Wilhelmu II nakon Prvog svjetskog rata, koji je prebjegao u Holandiju i tako izbjegao
suđenja za djela koja su mu se stavljala na teret po osnovu komandne odgovornosti.
Nakon Prvog svjetskog rata bilo je više pokušaja formiranja međunarodnog krivičnog suda i
to preko Društva naroda, ali neuspješno, a države preko nacionalnih sudova u periodu između
dva svjetska rata, dijele pravdu po principu pobjednika i poraženog , kao što je i inače u svijetu,
na jedan subjektivan, pristrasan i nedovoljno kompetentan način pod komandom najuticajnijih
sila pobjednica u ratovima.
3
