HITNA STANJA U GASTROENTEROLOGIJI I HEPATOLOGIJI
NAJČEĆA HITNA STANJA U GASTROENTEROLOGIJI
-
Akutni abdominalni bol
-
Akutna krvarenja iz gornjih i donjih partija digestivnog trakta
-
Akutno zapaljenje žučne kese
-
Akutni pankreatitis
-
Hepatična koma
-
Ulcerozni kolitis (fulminantni oblik)
-
Peritonitis
AKUTNI ABDOMINALNI BOL -intervencije medicinske sestre
-
Abdominalni bol po pravilu nije strogo lokalizova.
-
Podela bola:
o
po lokalizaciji
o
tipu bola (konstantan, intermitentan-kolike)
o
prisustvu trbušnog defansa
-
Pažnju obratiti na: intenzitet, kvalitet, propagaciju bola, kao i povezanost sa drugim simptomima.
Specifičnosti abdominalnih bolova
Crevna kolika
- Spastična, periodična kontrakcija zida creva. Bol počinje naglo, velikog je intenziteta, ima periode
popuštanja ili naglog prestanka. Ciklusi se ponavljaju.
Žučna (bilijarna) kolika
- Nastaje najčešće posle obroka bogatog mastima i začinima. Lociran ispod ksifoidnog nastavka,
širi se pod desnim rebarnim lukom, pozadi u leđa u predelu lopatice. Može trajati satima i prestaje spontano. Najčešće
je vezan za postojanje holelitijaze. Prisutna mučnina i povraćanje.
Renalna (bubreţna) kolika
- Bol visokog intenziteta, počinje u lumbalnoj regiji i širi se prema spoljnim genitalijama i
unutrašnjoj strani butine. Najčešće je rezultat kalkuloze mokraćnih puteva. Bol je često praćen polakizurijom, dizurijom
i hematurijom.
Pankreasni
bol
- Javlja se kod zapaljenskih ili malignih bolesti pankreasa. Kod akutnog pankreatitisa bol nastaje
iznenada u predelu epigastrijum, širi se u levo do kičmenog stuba ili kao obruč oko stomaka (pojasni bol). Prati ga
povraćanje i stanje šoka.
Ulkusna
bol
- Lokalizovana je u epigastrijumu, odmah ispod ksifoidnog nastavka. Bolesnici ga opisuju kao pečenje,
žarenje. Najčešće se javlja ujutro ili kasno noću, na prazan stomak i ublažava se ili prestaje posle unosa hrane. Pokazuje
veću učestalost u jesen ili proleće.Različitog je intenziteta.
Bolesti
jetre
- Praćene su bolovima u desnom gornjem kvadrantu. Bol je stalan, umerenog inteziteta i pojačava se pri
naprezanju.
Bol usled funkcionalnog ili dinamičkog ileusa
- tupo-perzistirajući bol sa povremenim pojačanjem. Praćen izostankom
stolice, meteorizmom, povraćanjem.
Bol kod peritonitisa – jak, difuzan. Praćen defansom trbušne muskulature (stomak kao “daska”),dehidratacijom,
promenama u vitalnim funkcijama ( povišen Puls, TA, TTemperatura), crevni motilitet je smanjen, faciesabdominalis
(Hipokratovo lice), adinamijom.
Najčešći prateći simptomi i znaci abdominalnih bolova:
mučnina, povraćanje,
povišena temperatura,
promene u frekvenciji pulsa (tahikardija) i respiracija,
dijareja,
malaksalost,
znojava / lepljiva koža,
zategnut zid abdomena, rigiditet mišića prednjeg
trbušnog zida,
promene u ishrani...
SESTRINSKE INTERVENCIJE
1.
Prikupiti podatke o lokalizaciji, tipu, kvalitetu, trajanju i putu širenja bola, uzročnim činiocima, propratnim tegobama.
2.
Procena jačine bola standardizovanim skalama: numerička, verbalno-kategorijalna, vizuelnoanalogna, Wong Baker
skala na osnovu izraza lica.
3.
Obavestiti lekara.
4.
Postaviti bolesnika u odgovarajući položaj i psihički ga smiriti.
5.
Obustaviti unos hrane i tečnosti per os.
6.
Izmeriti i evidentirati vitalne funkcije.
7.
Permanentno opservirati bolesnika (Izgled, izlučevine, vit.funkcije).
8.
Uspostaviti dve venske linije i primeniti medikamentoznu terapiju po nalogu (analgetike, spazmolitike, opijate,
antiemetike) i uzorkovati biološki materijal.
9.
Po nalogu lekara aplikovati lokalno hladne obloge (holecistitis).
10.
Po nalogu plasirati nazogastričnu sondu.
11.
Primeniti sve postupke opšte nege.
AKUTNA GASTROINTESTINALNA KRVARENJA -Intervencije medicinske sestre
Može se javiti usled bolesti organa za varenje i u okviru hemoragijskog sindroma.
Bolesnik može krvariti iz bilo kog dela digestivnog trakta.
U praksi se razlikuju:
krvarenja iz donjih partija digestivnog trakta
krvarenja iz gornjih partija digestivnog trakta
Krvarenja mogu biti spoljašnja i unutrašnja.
spoljašnja krvarenja – hematemeza, melena, sveža krv, okultno krvarenje
unutrašnje krvarenje – intraabdominalno krvarenje.
-
Akutna gastrointestinalna krvarenja zbog dramatičnosti kliničke slike i zahteva za urgentnim terapijskim i
dijagnostičkim procedurama, spadaju u red visokih prioriteta prehospitalnog i hospitalnog lečenja.
Uzroci krvarenja iz gornjih partija digestivnog trakta:
-
Variksi jednjaka
-
Akutni erozivni gastritis
-
Gastrointestinalni ulkus
-
Tumori (benigni i maligni)
-
Divertikulumi GIT-a
-
Korozivne povrede GIT-a
-
Malory Weiss sindrom
-
Hiatus hernia
-
Refluks ezofagitis
Prateća simptomatologija krvarenja iz gornjih partija GIT-a:
-
Nauzeja
-
Hematemeza
-
Melena
-
Hipovolemijski šok
-
P˃100/min
-
TA sistolni < 100mmHg
-
Krvarenje iz gornjih partija digestivnog trakta se ispoljava povraćanjem sveže ili pod dejstvom HCL promenjene,
delimično koagulisane krvi - hematemeza.
