6. HORIZONTALNA SIGNALIZACIJA
SADRŽAJ
6.
HORIZONTALNA SIGNALIZACIJA ................................................................... 1
6.1
Definicija horizontalne signalizacije .....................................................................1
6.2
Svetlost i vidljivost .................................................................................................4
6.3
Kolovoz....................................................................................................................5
6.3.1
Opšte o kolovoznim površinama........................................................................................ 5
6.3.2
Sjajnost .............................................................................................................................. 6
6.3.3
Koeficijent sjajnosti ............................................................................................................ 7
6.3.4
Klasifikacija suvih kolovoznih površina.............................................................................. 8
6.3.5
Vlažne kolovozne površine ................................................................................................ 8
6.4
Podela horizontalne signalizacije .........................................................................9
6.5
Elementi horizontalne signalizacije ....................................................................11
6.5.1
Uzdužne oznake .............................................................................................................. 11
6.5.2
Vrste linija prema rasteru................................................................................................. 12
6.5.3
Popre
č
ne oznake............................................................................................................. 19
6.5.4
Ostale oznake HS na kolovozu........................................................................................ 26
6.5.5
Oznake van standarda..................................................................................................... 35
6. Horizontalna signalizacija
2
Takve površine osim pomenutih, postoje i u fabri
č
kim halama, skladištima, na raznim
manipulativnim površinama, u lukama, na sportskim terenima itd.
nalaze u centralnom polju pažnje voza
č
a (Slika 6.1).
Slika 6.1
Oblik polja pažnje voza
č
a menja se zavisno od brzine vozila, saobra
ć
ajnih uslova na
putu i gra
đ
evinskih karakteristika saobra
ć
ajnice. Granice polja pažnje, voza
č
a koji se
nalazi na dvosmernom putu obeleženom horizontalnom signalizacijom, prikazane su
na slici Slika 6.2
5
.
Može da se uo
č
i da se oblik polja pažnje menja u zavisnosti od brzine vozIla,
konfiguracije terena i od pravca pružanja puta. Pravac pružanja puta se naglašava
horizontalnom signalizacijom odnosno orijentacija voza
č
a se olakšava jer postoje
prostorni orijentiri izvedeni oznakama horizontalne signalizacije. Veli
č
ina polja pažnje
voza
č
a se smanjuje odnosno pove
ć
ava u zavisnosti od brzine kretanja vozila.
no
ć
nim uslovima. Tokom 1937. godine u SAD su testirani i prvi aplikativni materijali za horizontalnu
signalizaciju.
Upotreba horizontalne signalizacije je u po
č
etku bila ograni
č
ena zbog sporosti ugradnje i nerazvijene
tehnologije proizvodnje bojila. Tek posle drugog svetskog rata po
č
inje masovnija upotreba
horizontalne signalizacije, obra
ć
a se pažnja na razvoj i dizajn mnogih elemenata, izradu standarda i
normativa, a paralelno se vrlo brzo razvija i tehnologija proizvodnje raznih bojila i drugih materijala kao
i postupci njihove ugradnje. U našoj zemlji, pojedini elementi horizontalne signalizacije koriš
ć
eni su
prvi put pre drugog svetskog rata u ve
ć
im gradovima, uglavnom na najvažnijim ulicama. Prilikom
kaldrmisanja ulica, centralna linija naglašavana je postavljanjem kamenova približno sli
č
nog oblika, a
kod ugradnje kocke peša
č
ki prelazi su ozna
č
avani metalnim zna
č
kama ili plo
č
ama od klinkera
(markeri). Kasnije, pedesetih godina u upotrebi su posebna sinteti
č
ka bojila, a poslednjih godina
primenjuju se prakti
č
no sve tehnologije koje se koriste u svetu.
5
izra
đ
eno na osnovu priloga iz knjige
"Projektirovanie dorog i organizacia dviženia s u
č
etom
psihofiziologii voditela"
E. M. Lobanova (Transport, Moskva, str. 97); istraživanja prikazana u knjizi
tipi
č
na su za isto
č
nu školu inženjerstva koja se zasniva, na razli
č
itim eksperimentima i prou
č
avanjima
ponašanja voza
č
a;
6. Horizontalna signalizacija
3
Slika 6.2
Važna karakteristika horizontalne signalizacije svakako je i njena kontinuiranost duž
puta ili ulice (Slika 6.3). To je tako
đ
e zna
č
ajna
č
injenica u procesu orijentacije voza
č
a
(na ovaj proces voza
č
troši približno 1/3 raspoloživog vremena u vožnji).
Slika 6.3
Granice polja pažnje utvr
đ
uju se eksperimentalno, registrovanjem rasporeda,
u
č
estanosti trajanja pojedinih fiksacionih ta
č
aka pri nekim (poznatim) uslovima u
saobra
ć
aju. Na slici Slika 6.4 prikazan je jedan mogu
ć
i raspored fiksacionih ta
č
aka
na dvosmernom putu za brzine 20, 40, 60 i 80 km/h. Fiksacione ta
č
ke nastaju
registrovanjem mikro pokreta oka
6
.
6
izra
đ
eno na osnovu slike u knjizi "Saobra
ć
ajna psihologija", S. Miloševi
ć
, Nau
č
na knjiga, Beograd,
1981.
6. Horizontalna signalizacija
5
0
0
L
L
L
C
p
−
=
gde je:
p
L
- sjajnost predmeta
0
L
- sjajnost okoline
Blještanje
Ukoliko se u vidnom polju voza
č
a pojavi izvor svetlosti znatno ve
ć
e sjajnosti od
prose
č
ne sjajnosti vidnog polja (na koju je oko bilo adaptirano) nastaje pojava
blještanja. Pri projektovanju javnog osvetljenja pažnja se posve
ć
uje direktnom
blještanju. Bitno je napomenuti da je eventualno blještanje neprijatniji ometaju
ć
i
faktor u odnosu na nedovoljni nivo osvetljenosti kolovozne površine.
Postoje dve vrste direktnog blještanja: fiziološko i psihološko. Prodorom velikog
svetlosnog fluksa u oko nastaje fiziološko blještanje. Ono se karakteriše zamorom
mrežnja
č
e i opadanjem vidne sposobnosti oka (oštrine vida i kontrasne osetljivosti).
Psihološko blještanje je kompleksnije i izaziva ose
ć
aj nelagodnosti i nervoze,
smanjuje vidni konfor voza
č
a, pove
ć
ava zamor i pad koncentracije i još uvek nije
dovoljno objašnjeno.
Konture
Konture su granice na kojima dolazi do naglih prelaza svetlina i predstavljaju osnovu
opažanja oblika. Naro
č
ito su bitne u uslovima smanjene vidljivosti (kiša, sneg,
magla...) kada se voza
č
oslanja na vidljivost središnje linije, koja svojim kontrastom
odska
č
e od okoline.
6.3 Kolovoz
6.3.1 Opšte o kolovoznim površinama
Površina kolovoza se koristi i za nanošenje horizontalne signalizacije koja služi za
efikasno i bezbedno odvijanje saobra
ć
aja. Sa aspekta strukture materijala koji se
koristi, površina kolovoza se može opisati pomo
ć
u makro i mikro teksture gde imamo
slede
ć
e:
Tabela 6.1 makro i mikro teksture površine kolovoza
Vrsta teksture
Makro
Mikro
1. hrapava
gruba
2. hrapava
ugla
č
ana
3. glatka
gruba
4. glatka
ugla
č
ana
