ZAVRŠNI RAD
NASTAVNIK PREDMET: KRIMINALISTIKA
TEMA: IDENTIFIKACIJA ČOVJEKA PO VANJSKIM OBILJEŽJIMA
S a d r ž a j
Strana
UVOD
.....................................................................................................................................1
1.
UOPĆENO O IDENTIFIKACIJI ...................................................................................3
1.1
Identifikacijska obilježja ................................................................................................3
1.2. Opisivanje .........................................................................................................................4
1.3. Pokazivanje- prepoznavanje .............................................................................................5
1.4. Fotografisanje i prepoznavanje..........................................................................................5
1.5. Pregled ličnih dokumenata................................................................................................5
1.6. Daktiloskopija ....................................................................................................................6
1.7. Tragovi stopala..................................................................................................................8
1.8. Antropometrija....................................................................................................................9
1.9. DNA analiza ....................................................................................................................11
1.10. Traseološka identifikacija ..............................................................................................12
2. BIOMETRIJA......................................................................................................................13
3. BIOMETRIJSKA IDENTIFIKACIJA..................................................................................15
4. PREGLED BIOMETRIJSKIH METODA...........................................................................19
4.1. Identifikacija temeljem otisaka prstiju...............................................................................19
4.1.1. Sustav automatizirane identifikacije otisaka prstiju – AFIS...........................................20
4.1.2. Komercijalna primjena identifikacije otiscima prstiju – tehnologije
čitača otisaka prstiju.....................................................................................................21
4.2. Raspored crta lica ..........................................................................................................23
4.3. Geometrija dlana i lica ....................................................................................................24
4.4. Šarenica i mrežnica oka...................................................................................................24
4.5. Termogram lica i tijela......................................................................................................26
4.6. 3D fotogrametrijska antropologija i 3D facijalna rekonstrukcija......................................27
4.7. Tjelesni mirisi...................................................................................................................27
4.8. Odontologija – utvrđivanje identiteta temeljem statusa zuba...........................................28
UVOD
Pitanje svih mogućih aspekata razlikovanja, prepoznavanja i identifikacije javlja se još u
dalekoj historiji. U plemenskom sistemu prvobitne zajednice, nepoželjne članove plemena
koji su prekršili plemenska pravila uz progon kao mjeru s vrlo izvjesnom smrtnošću (nije se
moglo preživjeti sam, bez vatre, hrane i lovačke opreme), određivalo se i označavanje istih
sakaćenjem, ožiljcima ili žigosanjem, kako bi svi znali da se radi o prognaniku, pa ga obično,
nakon što je prepoznat kao takav, nije prihvaćalo niti drugo pleme.
Poznati su slični načini označavanja ubica, lopova i nemoralnih u srednjovjekovnoj Europi,
ali i širom svijeta. Pojedine metode identifikacije koristile su se i u humanije svrhe, pa je
poznato da su prije četiri vijeka pisanim dokumentima Asiraca i Babilonaca kao znak pisca i
dokaz autorstva na dokument otiskivani otisci papilarnih linija prsta (tzv. Supur), a još stari
Kinezi daktiloskopirali su novorođenčad kako bi izbjegli zamjenu djece.
U novom vijeku, a posebno razvojem humanističkih i prirodnih znanosti došlo je do procvata
brojnih metoda koje su trebale doprinijeti identifikaciji, prepoznavanju i razlikovanju
određenih osoba. Prije svega radi se o apliciranju medicinskih nauka u području
kriminalističke identifikacije osoba i o traseološkoj identifikaciji.
Kriminalistika se definira kao disciplina koja sistematski istražuje i primjenjuje naučne
metode i pravila iskustva u otkrivanju i razjašnjavanju pojava krivičnih djela i određivanju
njihovih počinilaca. Kriminalistika koristi znanja, metode i sredstva različitih nauka kako bi
spriječila i otkrila kriminalne aktivnosti, ali stvara i razvija vlastite, originalne kriminalističke
metode koje koristi da bi postigla određeni cilj.
Savremeni kriminal je takođe značajno ograničen naučnom i tehnološkom nedoslednošću,
jer počinioci u izvršenju krivičnih djela sve više pribjegavaju sofisticiranim metodama i
tehnikama rada i primjenjuju najsavremenija sredstva i pomoć.
1
U ovoj eri, koju bismo mogli nazvati informatičkom, kompjuterskom ili digitalnom, pomenute
tehnologije otvaraju potpuno novu stranicu u klasičnom poimanju nekih pojmova vezanih uz
predmete krivičnog djela (sredstva počinjenja, predmete na kojima je počinjeno krivično
djelo, odnosno predmete nastale krivičnim djelom), materijalni dokaz, kao i razne druge
aspekte značajne za kriminalističku istragu.
Jedno od područja kriminalističke istrage koje je u skladu s tim doživjela ogromne promjene,
područje je kriminalističke identifikacije, bilo da se radi o identifikaciji osoba ili predmeta, bilo
o traseološkoj identifikaciji. Neke od klasičnih identifikacijskih metoda, koje su prema opštim
karakteristikama biometrijske, dobijaju potpuno novo značenje i kvalitet i doživljavaju svoj
remake u IT digitalnom okruženju.
Primjenu modernih tehnologija u oblasti elektrotehnike i računarstva, kroz moderne
hardverske uređaje i softverske alate, neki davno odbijeni metodi identifikacije, dođivljavaju
svoj procvat i novu afirmaciju. Ovo je posebno važno u području antropološke identifikacije
koja je zbog tehnoloških ograničenja u 20. stoljeću gotovo pusta, osim na području sudsko-
medicinskih ekspertiza.
Također, moderna tehnološka i naučna dostignuća omogućavaju nastanak i razvoj potpuno
novih metoda identifikacije koje su zasnovane na fizičkim osobinama i ponašanju pojedinih
osoba koje prije nije bilo moguće registrovati, izdvojiti i koristiti kao na tehnološkim, a
posebno elektroničkim dostignućima za apliciranje istih.
Što se tiče kriminalističkog istraživanja a posebno u području otkrivanja krivičnih djela
(osobne i traseološke identifikacije), identifikacije nepoznatih počinioca krivičnih djela ili
utvrđivanja identiteta drugih osoba, a u širem smislu i u oblasti održavanja povoljnog stanja
sigurnosti i ograničavanja pristupa zaštićenom području za određenu kategoriju lica, odlična
je prilika za primjenu različitih biometrijskih metoda i postupaka.
2
1.2. Opisivanje
Opisivanje predstavlja metodu koja se zbog pristupačnosti vrlo često koristi.Primjenjuje se
kod utvrđivanja identiteta leševa kao i identitete ljudi koji se traže. Opisivanje obuhvata lični
opis i opis odjeće. Cilj ličnog opisa je da se na osnovu informacija od opisivača sklopi mozaik
izgleda lica za kojim se traga, ili tako opiše leš nepoznate osobe na osnovu čega bi moglo da
se ono prepozna. Krajem XIX stoljeća Alphons Bertillon je metodu ličnog opisa upotpunio,
naučno obradio i tako postavio osnove za kasniji razvoj fotorobota, sačinjenog uz pomoć lica
koje daje podatke i crtača. Ta metodologija se po autoru zove i bertijonaža. Danas se
primjenjuje kompjuterska tehnika, gde umesto crtača kompjuter obrađuje dati opis i formira
crtež - lik. Opis glave i lica je najvažniji pa se oni prvi opisuju:
1. Glava: okrugla, izdužena, asimetrična;
2. Oblik lica: okruglo, ovalno, romboidno, pravouglo, piramidno;
3. Izgled lica: intelektualan, bolesnički, drski, glup;
4. Kosa: crna, kestenjasta, smeđa, plava, crvena, seda, bojena, prava, kovrdžava, talasasta,
gusta, retka, ćelavost;
5. Čelo: normalno, široko, visoko, visoko a usko, uspravno, izbočeno napred, povijeno
nazad;
6. Obrve: ravne, talasaste, povijene, okrugle, kose;
7.Šarenice: kestenjaste, plave, zelene, sive; očne jabučice: velike, male, upale, razroke,
buljave, podočnjaci, viseći kapci, veštačke jabučice i dr.
8) Nos: normalan, veliki, mali, debeo; greben nosa: prav, povijen unutra, izvijen upolje;
9) Usne po veličini male, srednje velike sa spuštenim ili povijenim uglovima, debele, zečje i
dr
10) Brada: velika, srednja mala, povijena unutra, isturena, uspravna, šiljata, četvrtasta, s
rupicom
11) Podbradak: visi, prav, uvučen
12)Uši: za njih se opisuje oblik čitave školjke, oblik ušne rese
13) Zubi: njegovani, bijeli, žuti. Polomljeni itd
14) Detaljno se opisuju posebne karakteristike prije svega ožiljci, mladeži, bradavice,
tetovaže, nedostaci prstiju, šake, ruke, noge
U ličnom opisu se dalje opisuje izgled grudnog koša, ramena, ruku kompletno i šaka
pojedinačno, prsti, oblik trbuha, nogu. Danas je ova metoda usavršena primjenom komjutera,
odnosno programa koji posjeduje praktično neograničen broj kombinacija lika i figura pa i
prema osobinama geografskog porijekla.
4
