Univerzitet u Novom Pazaru
Smer: Pravo unutrašnjih poslova
Seminarski rad iz predmeta Sociologija
Tema: INDUSTRIJSKA SOCIOLOGIJA
Profesor dr Šefket Krcić
Student: Aleksandar Srejic
Br. Indeksa:
SADRŽAJ
UVOD..............................................................................................................................................3
1. Opšte, posebno i pojedinačno društvo........................................................................................3
2. Odnos društvo pojedinac.............................................................................................................5
3. Različita stanja kroz koja prolazi društvo...................................................................................6
4. Predindustrijska društva...............................................................................................................8
5. Industrijska društva......................................................................................................................9
6. Postindustrijska društva.............................................................................................................11
ZAKLJUČAK................................................................................................................................14
LITERATURA..............................................................................................................................15
2
(minimalne) sfere društva u svim njegovim prostornim i vremenskim pojavljivanjima i
manifestovanjima. To su ekonomija, organizacija društva i kultura. Svako društvo je moralo da
ima neki način rada, privrede, ekonomije. Ono je, takođe, moralo da se organizuje da bi opstalo
(vrši podelu rada i uloga, odbranu, zaštitu, razvija pravni i politički poredak). I na kraju, društvo
je razvijalo kulturu kao trag o svom postojanju. Kada se na ova tri elementa, koja podrazumeva
društvo uopšte, dodaju kategorije prostor i vreme, onda se prelazi na nivo posebnog društva.
Tako se spuštamo sa nivoa teorijske apstrakcije na konkretno istorijska i iskustvena polja.
Posebno društvo uključuje zajedničke karakteristike koje su dominirale kod većeg broja
pojedinačnih društva u određenom dužem vremenskom periodu i širem prostoru. U istorijskom
smislu takvi primeri su bili robovlasničko društvo, feudalno društvo, kapitalističko društvo,
socijalističko društvo. Ali danas govorimo i o islamskom društvu, afričkom društvu, zapadnom
društvu, balkanskom društvu. Sva ova društva podrazumevaju određen broj zajedničkih
karakteristika (nivo teorijskog uopštavanja), ali i konkretne pokazatelje u prostoru i vremenu,
koji ih jasno odvajaju (ekonomski, politički, kulturno) od neke druge skupine društava.
Krećući se teorijskom lestvicom od opšteg, preko posebnog, dolazimo i do
pojma pojedinačno društvo. Pre toga mora se reći, da se posebna društva nisu smenjivala kao “na
traci”, već da je tu reč o “prelaznim” periodima u kojima su uporedo postojale različite forme i
oblici posebnih društava.
1
Jedna su nastajala, dok druga još nisu nestala. Imamo i primere
društava koja nisu nikada prešla od pojedinačnog ka posebnom tipu društva, iako su tu težnju
ispoljavala (rimsko carstvo, mongolsko carstvo, otomanska imperija), to su društva zaustav-
ljena u vremenu. To su bila prilično izolovana, samodovoljna društva. Kontaktirala su sa drugim
društvima uglavnom preko osvajanja (imperijalističkih težnji).
Kada govorimo o pojedinačnom društvu, onda imamo u vidu društvo koje,
posmatrano u dužem vremenskom periodu, sačinjavaju ljudi sa istim ili veoma sličnim
karakteristikama (antropološkim, socijalnim, kulturnim) na istom prostoru, a te ih karakteristike
jasno odvajaju od drugih ljudi i društava u njihovom neposrednom okruženju. Tako govorimo o
grčkom, francuskom, ruskom, egipatskom, čileanskom društvu. Za neka društva se smatra da su
prošla kroz ceo istorijski period (grčko, kinesko, egipatsko), dok su druga nastala tek posle
feudalizma (čileansko, severnoameričko). Kada danas govorimo o pojedinačnim društvima, onda
ih posmatramo kao društva koja više nisu izolovana, zatvorena, upućena na uzak krug drugih
1
Ivan dr Šijaković (2008), Socioloija, Banja Luka: Ekonoski fakultet, str. 36-42
4
društava, već o društvima koja su sve više povezana i upućena jedna na druge. Pronalaze sve više
elemenata koji ih čine sličnim, i sve više potreba i interesa da grade širu zajednicu i ponovo
vraćaju krug ka posebnim društvima, da bi, možda, formirala i jedno zajedničko društvo.
2
2. Odnos društvo pojedinac
Društvo nije nikakav prost zbir pojedinaca, već ukupnost odnosa koje ljudi
grade idući za svojim potrebama, interesima i vrednostima. Zbog toga je veoma važno kakvi će ti
odnosi biti, kakva će biti društvena klima, društveni milje u kome čovek može (ili ne može) da
razvija svoje sklonosti i sposobnosti, da kreira, da bude slobodan i odgovoran da bude čovek.
Postoje tri osnovne i važne situacije odnosa između čoveka i društva, kao dva subjekta,
autonomna u svom delovanju i aktivnostima, ali istovremeno, povezana i uslovljena. Prvo,
društvo je često nadređeno pojedincu, ono je samostalna odvojena sila iznad čoveka. Društvo
svojim karakteristikama, formom i manifestacijama sputava čoveka, potiskuje, zatvara. Čovek
se oseća nesigurnim, frustriranim, izgubljenim, oseća fizičku i duhovnu teskobu. Takva društva
su zatvorena, bez dinamike, bez perspektive, obično siromašna i nerazvijena, njima dominira
neka ideologija (komunizam, nacionalizam, verska ideologija). U tom slučaju kolektivni identitet
dominira nad individualnim.
Društvo i zajednica (njihovi interesi i potrebe) imaju prioritet nad
pojedincem. Pojedinac je izgubljen, otuđen, doživljava društvo kao nešto strano, tuđe. Drugi
odnos društvo pojedinac ogleda se u nadređenosti pojedinca (pojedine ličnosti) društvu.
Pojedinac se svojim položajem ulogom i moći, koju je stekao u društvu, izdiže iznad društva.
Društvo postaje poligon njegovih želja, motiva, ambicija, akcija i namera. Sve se stavlja u
funkciju i u slavu nekog vođe, nezamenjive ličnosti. Svojim karakteristikama i limitiranim
dometima pojedinac sputava razvoj društva, ili ga svojim avanturističkim postupcima odvodi u
stanje krize, sukoba, pa i katastrofe. U istoriji su poznati primeri ličnosti koje su podredile
društvo svojim ličnim interesima i ambicijama (Džingis Kan, Aleksandar Makedonski, Hitler,
Staljin). Treća situacija u kojoj se može pratiti odnos između društva i pojedinca, jeste odnos u
kome i društvo i pojedinac zadržavaju određeni stepen autonomije i specifičnosti, ali na taj način
da jedno drugo ne ugrožavaju i ne sputavaju. Društvo ima svoje nužne specifičnosti, posebne
2
Ivan dr Šijaković (2008), Socioloija, Banja Luka: Ekonoski fakultet, str. 36-42
5
