UNIVERZITET CRNE GORE
MEDICINSKI FAKULTET
VISOKA MEDICINSKA ŠKOLA- BERANE
TEMA:
INFEKCIJE U HIRURGIJI
ZAVRŠNI RAD
Predmet: Hirurgija sa njegom, hirurških bolesnika
Berane, Avgust, 2017. god.
Sadržaj
1. Uvod ................................................................................................................................4
1.1 Asepsa ...............................................................................................................6
1.2 Dezinfekcija ......................................................................................................7
1.3 Antisepsa ...........................................................................................................7
2. Antiseptici i dezinfekciona sredstva ...............................................................................8
2.1 Dezinfekcija u hirurgiji ...................................................................................10
2.2 Sterilizacija .....................................................................................................12
2.2.1 Kontrola sterilizacije ........................................................................14
2.2.2 Hemijska sterilizacija .......................................................................15
2.2.3 Sterilizacija zračenjem .....................................................................16
3. Infekcije u hirurgiji .......................................................................................................17
4. Prevencija ......................................................................................................................18
4.1 Pranje ruku i aseptične tehnike .......................................................................18
4.1.1 Tehnika pranja ruku .........................................................................19
4.1.2 Kateterizacija mokraćne bešike .......................................................19
4.2 Plućne infekcije ..............................................................................................23
4.3 Prolongirana intravenska terapija ...................................................................27
4.4 Infekcije rane ..................................................................................................29
4.5 Osoba za kontrolu bolničkih infekcija ............................................................30
5. Infekcije u hirurgiji .......................................................................................................30
5.1 Nastanak hirurške infekcije .............................................................................30
5.2 Broj klica i virulencija ....................................................................................30
5.3 Simptomi i dijagnoza ......................................................................................31
5.4 Liječenje ..........................................................................................................32
6. Antiinflamatorna terapija ..............................................................................................33
6.1 Primjena antibiotika u hirurgiji .......................................................................36
6.2 Streptokokne infekcije ....................................................................................36
6.3 Stafilokokne infekcije .....................................................................................38
2
1. Uvod
Hirurgija je medicinska disciplina koja liječenje sprovodi operacijama, bilo
manuelno ili instrumentalno. Primitivna operativna hirurgija je stara koliko i
čovječanstvo. U osnovi to je instiktivna radnja jer su prvobitni ljudi čupali zube koji su ih
boljeli, otvarali apsces itd. Ovakve intervencije vršili su jedni drugima ili sami sebi, a sve
to bez posebne obuke. U početku istorije medicinom su se bavili ljudi zaduženi za
natprirodnu službu zajednica, što je dugo vremena i ostalo. Mnoge intervencije tadašnje
hirurgije bile su štetne i zasnivale su se na nekakvom tačnom ili netačnom poznavanju
fiziologije. Zašivanje rana lanenim koncima, prikazano na egipatskim papirusima starim
pet hiljada godina, govori nam da je upotreba konaca u hirurgiji stara koliko i ljudska
spoznaja o njoj. Treba spomenuti i natpise na egipatskim grobnicama koji daju
nagovještaje savršenije hirurgije. Među narodima starog doba o čijoj se medicinskoj
praksi ponešto zna, kao hirurzi su se isticali Indusi i Egipćani. Iako su Indusi vršili i
opisali bezbroj operativnih zahvata, njihov uticaj na zapadnu civilizaciju bio je mali.
Egipatska civilizacija je, kao što znamo, bila dugog vijeka tako da se u Egiptu razvila
medicina velike vrijednosti u kojoj je hirurgija zauzimala posebno mjesto. Istorijski
izvori svjedoče o egipatskoj hirurgiji kao najboljoj hirurgiji svijeta u to doba. Važnost
egipatske medicine je u tome što je dala veliki doprinos grčkoj medicinskoj nauci.
Pojavile su se dvije velike medicinske škole. Jedna je bila u Grčkoj, druga u Aleksandriji.
Ove škole su postojale od 500. godine p.n.e. sve do osnivanja i uspona Zapadnog
Rimskog Carstva. Posebno mjesto zauzima medicina klasičnog perioda Grčke (460-130
g. p.n.e.), tj. medicina Hipokratove škole. Hipokrat (460 -370 pre n.e.) je mnogo pisao i
predavao o hirurgiji. Medicina se u to vrijeme razvila više nego ikad ranije. Hipokrat je
naglašavao važnost racionalnog postupka liječenja zasnovanog na studioznim
zaključcima za razliku od ranijih zaključaka uglavnom zasnovanih na predrasudama i
emocijama. Time je stvorena osnovica da medicina zauzme mjesto nauke. Razdoblje od
150. godine pre n.e. do srednjeg vijeka predstavlja dugi period grčko – rimske medicine.
Kontinuitet između grčke i rimske medicine je razumljiv s obzirom na političke i
društvene okolnosti tog doba. Aleksandrijska medicina je takođe bila prolazna. Veliki
4
registrator medicinske prakse tog doba je veoma predano i ozbiljno sređivao Celzus.
Smatra se da on najvjerovatnije nije ni bio ljekar. Veliko ime tog vremena bio je slavni
rimski ljekar Galen. Galen je pisao o anatomiji, fiziologiji, farmakologiji, internoj
medicini, hirurgiji, itd. Zapravo je autoritativno pisao o svim medicinskim temama svog
vremena. U hirurgiju je uveo konce napravljene od životinjskih crijeva.
Razdoblje velikih naučnih dostignuća počelo je krajem osamnaestog i početkom
devetnaestog vijeka. Brzi razvoj prirodnih nauka doveo je do brzog razvoja medicine.
Period velikog razvoja kliničke medicine u Francuskoj i Engleskoj značajan je zbog
proučavanja specifičnih oboljenja i njihovog tačnog opisivanja. Anestezija, razvoj
mikrobiološke nauke, otkriće rendgenskih zrakova, pronalazak krvnih grupa i razrada
bezbjednih metoda transfuzije krvi, otkriće penicilina i poslije njega drugih antiobiotika
jesu pet velikih naučnih dostignuća, koja su omogućila modernu hirurgiju. Pojavi
moderne hirurgije doprinijelo je i bolje školovanje hirurga, naročito u oblasti
fundamentalnih nauka.
U prošlosti su mnogi hirurzi isticali značaj čistoće u hirurškom radu i ukazivali na
to koliko je čistoća važna za postizanje dobrih rezultata. Međutim, sve do druge polovine
devetnaestog vijeka nije se utvrdila suština odnosa između postojanja mikroorganizama i
gnojenja rane. Za razvoj bakterioloških nauka i primjenu asepse i antisepse u hirurgiji
vezana su imena Pastera, Listera, Koha i u manjoj mjeri fon Bergmana.
Otkriće penicilina, koje je izvršio Aleksander Fleming 1929. godine i pronalazak
drugih antibiotika smatraju se naučnim dostignućima koja su znatno doprinijela uspjehu
hirurških intervencija. Hirurške infekcije i plućne komplikacije su zahvaljujući
antibioticima savladane efikasnije nego ikad u prošlosti.
Infekcije su čest uzrok hirurških neuspjeha, a u ovo doba transplantacija i
ugradnja apoplastičnih proteza, ponekad su i uzrok smrti. Antiaseptička era započela je
Listerom u drugoj polovini 19-og vijeka. On je pri komplikovanim prelomima i gnojnim
ranama preporučio prskanje operacione sale, instrumenata i kože 5% karbolnom
5
Dezinfekcija znači dekontaminaciju ili postupak uništavanja patogenih klica na
koži i predmetima.
Slika 1. Prikaz kontaminiranosti ruku u svakodnevnom radu
1.3 Antisepsa
Antisepsa je takav postupak u hirurgiji kojem je cilj suzbijanje infekcije i
uništavanje mikroorganizama u ranama, na instrumentima i na svemu ostalom što dolazi
u dodir s ranom. Antisepsu je uveo u hirurgiju Lister u drugoj polovini 19-og vijeka. To
je metoda primjene antiseptika u borbi protiv već nastale infekcije ili u borbi protiv
mikroba. Antiseptici sprječavaju rast i razmnožavanje mikroba a dezinfekcijska sredstva
ih uništavaju. Često se isto sredstvo koristi istovremeno i kao aseptično i antiseptično.
7
