Univerzitet za poslovne studije - Banja Luka
Fakultet za poslovne i finansijske studije - Bijeljina
Predmet: Monetarna ekonomija i bankarski menadžment
SEMINARSKI RAD
Tema:
Inflacija i platni bilans
Mentor: Student:
Prof. dr Žarko Ristić Edhem Sejfić
br. indeksa: II - 2571/11
Edhem Sejfić Seminarski rad: Inflacija i
platni bilans
Kako se može razumijeti inflacija i šteta koju inflacija može načiniti?
Pitanje inflacije jedno je od fundamentalnih pitanja za svaku ekonomiju. Procesi
nastajanja inflacije višestruki su i od vitalnoga značaja za svaku ekonomiju, a
uzroci inflacije su najčešće brojni i međusobno isprepletani. Razumjevanje
procesa nastajanja inflacije ključno je kod donošenja fiskalnih i monetarnih
politika.
- Inflacija i platni bilans -
1.
Pojam inflacije
Inflacija bi se mogla definisati kao "kontinuirani rast opšteg nivoa cijena, ili
kontinuirani pad realne vrijednosti novca."
1
Ekonomisti počinju da se bave fenomenom inflacije od XIX vijeka. Tada je
bila definisana
stalna ravnoteža
L. Walrasa i A. Marshalla, koja u prvi plan
postavlja pitanje strukturnih odnosa cijena, ali ne i opšti porast cijena (koji je po
njihovom mišljenju rezultat porasta novčanog opticaja). Takođe, odnos između
novca i roba izražava običnu razmjenu.
2
1
Cit. definicija iz slijedećeg izvora:
Ekonomski rečnik
, Ekonomski fakultet u Beogradu, Beograd,
2006., str. 251.
Opširnije o inflaciji, novcu i Philipsovoj krivi pogledati slijedeći izvor: Ritter, L., Silber, W., Udell,
G.,
Principi novca, bankarstva i finansijskih tržišta
,
Udruženje banaka Srbije, Beograd, 2009.,
str. 567-573.
Suprotna monetarna pojava od inflacije je deflacija.
Deflacija
je monetarna pojava kojom se
označava pad opšteg nivoa cijena. Najčešće je izazvana manjom količinom novca od potrebne za
normalnu realizaciju ukupne ponude. Istovremeno, deflacija predstavlja skupu mjeru za
uravnoteženje platnog bilansa jer podrazumjeva staganaciju i nezaposlenost. Ponekad se korist
kao sredstvo za podstcanje izvoza i ograničavanje uvoza. Nekada zemlje pribjegavaju
uravnoteženju bilansa uvođenjem kontrole na deviznom tržištu, ali time ne otklanjaju
neravnotežu u privredi.
2
Opširnije o teorijama inflacije pogledati slijedeće izvore: Johnson, H.G.,
A Servey of Theories of
Inflaion, in Selected Essays in Monetary Economics,
London, 1978, pg. 122-126; Ćirović, M.,
4
Edhem Sejfić Seminarski rad: Inflacija i
platni bilans
Koncept inflacije tražnje
polazi od toga da uz dati nivo cijena i nadnica
postoji višak agregatne novčane tražnje u odnosu na robne fondove, iza čega
slijedi rast cijena koji treba da ih uravnoteži, odnosno, omogući realizaciju
cjelokupnog društvenog proizvoda.
Monetaristička koncepcija inflacije
polazi od klasičnog ekonomskog
učenja konkurentnog tržiša i odvojenosti realnih i nominalnih agregata (klasična
dihotomija). Cijene su nominalne veličine zavisne od novca, dok su proizvodnja,
troškovi i dohodak određeni djelovanjem zakona tržišta. U skladu s tim porast
cijena je rezultat ekspanzivne monetarne politike.
Teorija inflacije efekivne tražnje
kaže da svaki porast novčane mase, koji
prelazi tempo rasta nacionalnog dohotka, kroz izvjesno vrijeme dovodi do opšteg
rasta cijena. M. Friedman kaže da inflacija, bilo nacionalna bilo svjetska, "uvjek i
svuda nastaje kao poslijedica suvišne količine novca u odnosu na proizvodnju".
3
Kejnzijanska (dohodna) teorija
inflacije polazi od pretjerane količine
novca. Formiranje i trošenje novčane mase se uvjek može regulisati porezima,
prije nego što se novac pojavi na tržištu. Rast novčane mase i novčanog dohotka
iznad raspoloživih robnih fondova određuje i stopu rasta cijena. To je, u stvari,
teorija raspodjele dohodaka i efektivne tražnje koja prelazi raspoložive robne
fondove.
4
Prema Keynesu, "pod inflacijom treba podrazumjevati porast platežno
sposobne tražnje koja ne može da se realizuje kroz porast obima proizvodnje".
Porast količine novca u privredi koja nije dostigla punu zaposlenost, može da
predstavlja faktor podsticaja rasta proizvodnje. Keynes polazi od mogućnost
Koncept inflacije i stabilizacione poliike,
Ekonomist, br. 1-2, 1967; Jović, S.,
Analiza inflacije u
Jugoslaviji,
Beograd, Tanjug, 1976; Komazec, S., Ristić, Ž.,
Antinflaciona strategija,
Naučna
knjiga, Beograd, 1992; Dimitirjević, B.,
Hiperinflacija,
Svetlost komerc, Beograd, 1996; Ćirović, M.,
Monetarna ekonomija,
Ekonomski fakultet, Beograd, 1998; Živković, A., Komazec, S.,
Monetarna
ekonomija,
Ekonomski fakultet, Beograd, 1998. i Row, J.R.C,
Analysis of the Generaion of Price
Inflaion,
Oxford, Economic Papers, 195 (sumarno prikazane u slijedećem izvoru: Živković, A.,
Kožetinac, G.,
Monetarna ekonomija,
Ekonomski fakultet, Beograd, 2005., str. 249-260).
3
Prema Friedman, M.,
The role of Monetary Policy,
AER, March, 1968. u slijedećem izvoru:
Živković, A., Kožetnac, G., cit. djelo, 250-252.
4
Opširnije o kejnzijanskoj teriji inflacije pogledati slijedeće izvore: Ćirović, M.,
Koncepi inflacije
i stabilizacione politike,
Ekonomist, br. 1-2, 1967, str. 161 i Vučković, M.,
Dosadašnja inflaciona
kretanja u Jugoslaviji,
Ekonomist, br. 1-2, 1967, str. 121
5
