VISOKA POSLOVNA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA
ČAČAK
SEMINARSKI RAD
PREDMET: MENADžMENT RAČUNOVODSTVA
KNjIGOVODSTVENO OBUHVATANjE
PRIBAVLjANjA OSNOVNIH SREDSTAVA
MENTOR: STUDENT:
Prof. Dr Petrović Nikola Ćurčin Suzana
Br. Indeksa 113-002-08
Čačak, decembar, 2008.
Sadržaj
Uvod ---------------------------------------------------------------------------------------------------3
1. Pojam i podela osnovnih sredstava ---------------------------------------------------4
1.1. Osnovna sredstva u pripremi ----------------------------------------------4
1.2. Osnovna sredstva u funkciji -----------------------------------------------5
1.3. Osnovna sredstva van funkcije --------------------------------------------6
2. Knjigovodstvena evidencija osnovnih sredstava -----------------------------------7
3. Pribavljanje osnovnih sredstava -------------------------------------------------------8
4. Kupovina osnovnih sredstava ----------------------------------------------------------9
4.1. Kupovina novih osnovnih sredstava ------------------------------------10
4.2. Kupovina upotrebljavanih osnovnih sredstava ------------------------11
5. Izgradnja osnovnih sredstava ---------------------------------------------------------13
5.1. Izgradnja osnovnih sredstava od strane izvođača radova ------------13
5.2. Izgradnja osnovnih sredstava u sopstvenoj režiji ---------------------15
5.3. Izgradnja zajedničkih osnovnih sredstava -----------------------------16
6. Prijem osnovnih sredstava bez naknade --------------------------------------------17
6.1. Prijem osnovnih sredstava po osnovu statusne promene ------------18
6.2. Prijem osnovnih sredstava po osnovu koji nije statusna promena --18
7. Višak osnovnih sredstava ------------------------------------------------------------19
Literatura --------------------------------------------------------------------------------------------20
2
1. Pojam i podela osnovnih sredstava
Osnovna sredstva obuhvataju nepokretnosti, postrojenja, opremu i nematerijalna
ulaganja dok zalihe pripadaju obrtnim sredstvima. Osnovna sredstva su sva ona sredstva
koja u procesu proizvodnje ulaze svojim celokupnom vrednošću, ali se pri jednom
poposlovnom ciklusu ne troše u celosti, već se njihova vrednost usled fizičkog i moralnog
rabaćenja postepeno smanjuje, pri čemu do kraja zadržavaju svoj prvobitni oblik.
Knjigovodstveni pojam osnovnih sredstava nešto se razlikuje od pojma sredstava za
rad. Osnovnim sredstvima smatraju se i nematerijalna ulaganja kao što su : patenti ,
licence, koncesije, goodwill, koja ne predstavljaju sredstva za rad u užem smislu. Iz
osnovnih sredstava je isključen sitan inventar, koji ustvari predstavlja sredstva za rad. Sitan
inventar se izdvaja iz osnovnih sredstava zbog njegovog relativno kratkog veka trajanja i
otuda proistekle potrebe češćeg nabavljanja. Potrebno je pojednostaviti postupak donošenja
odluke o kupovini i likvidaciji. Osnovna sredstva se mogu javiti u obliku stvari i prava. Za
računovodstvo je važna i podela osnovnih sredstava sa aspekta njihovog odnosa prema
procesu proizvodnje. Tako se osnovna sredstva dele na:
2
1) osnovna sredstva u pripremi
2) osnovna sredstva u funkciji
3) osnovna sredstva van funkcije
1.1. Osnovna sredstva u pripremi (izgradnji)
Pribavljanju osnovnih sredstava predhodi odluka organa upravljanja preduzeća. U
odluci se precizira koje stvari ili prava treba nabaviti i iz kojih izvora će biti izvršeno
finansiranje. Kada se osnovna sredstva pribavljaju izgradnjom, tada se visina potrebnih
novčanih sredstava određuju na osnovu podataka sadržanih u investicionom programu i
tehničkoj dokumentaciji. U odluci mora biti navedena predračunska vrednost građevinskih
2
Škarić-Jovanović, K. i Radovanović, R., Finansijsko računovodstvo, Beograd: Centar za izdavačku
delatnost ekonomskog fakulteta, 2005., str.118.
4
objekata, opreme, visina troškova montaže opreme i drugih izdataka koji se javljaju u vezi
sa izgradnjom i puštanjem u rad datog objekta, kao i izvor iz kojih su obezbeđena sredstva
za finansiranje izgradnje.
Ulaganja u osnovna sredstva mogu se vršiti s ciljem da se: izgradi novi kapaciteti,
proširi postojeći kapacitet, modernizuje ili izvrši zamena postojećeg kapaciteta. Od
početnih ulaganja do aktiviranja osnovnih sredstava protekne kraći ili duži vremenski
period u okviru koga se osnovna sredstva čije je pribavljanje u toku smatraju osnovnim
sredstvima u pripremi. Faza pripreme osnovnih sredstava obuhvata sve pripremne radnje
počev od obezbeđenja novčanih sredstava preko nabavke investicionog materijala i
opreme, izgradnuje i montaže, sve sve do završetka osnovnog sredstva i njegovog
uključivanja u funkciju. Osnovna sredstva u pripremi mogu biti u obliku:
3
-
osnovnih sredstava u pripremi na istoimenom računu
-
potraživanja za avanse po osnovu investicija
-
potraživanja po osnovu zajedničke izgradnje osnovnih sredstava
Po završetku faze pripreme, osnovna sredstva se uključuju u poslovanje i postaju sastavni
deo osnovnih sredstava u funkciji.
1.2. Osnovna sredstva u funkciji
Osnovna sredstva koja se koriste za obavljanje delatnosti kojom se preduzeće bavi
smatraju se osnovnim sredstvima u funkciji. Ona obuhvataju sledeće stvari i prava:
4
-
zemljišta koja služe u privredne svrhe
-
šume
-
građevinske objekte
-
opremu
-
dugogodišnje zasade
-
osnovno stado
-
materijalna prava
-
ostala osnovna sredstva
3
Škarić-Jovanović, K. i Radovanović, R., Finansijsko računovodstvo, Beograd: Centar za izdavačku
delatnost ekonomskog fakulteta, 2005., str.119.
4
Mrdović, B., Menadžment računovodstva, Čačak: Viša poslovna škola, 2006., str. 99.
5
