1
1. UVOD
Tema ovog seminarskog rada su Institucije Evropske unije. Institucije Evropske unije
su tijela na koje su države člannice prenijele vršenje određenih nadležnosti koje su tim
institucijama povjerene ugovorima o osnivanju i funkcionisanju Evropske unije.
Ono što razlikuje Evropsku uniju od drugih tradicionalnih međunarodnih organizacija je
njezina jedinstvena institucionalna struktura. Zemlje koje su prihvatile evropske ugovore
potvrdile su svoju spremnost da dio svojih suverenih prava ustupe nezavisnim institucijama
koje istodobno predstavljaju nacionalne interese, kao i interese Unije. Te institucije međusobno
su povezane odnosima komplementarnosti temeljem kojim se donose odluke.
Evropska unija je takav oblik integracije koji zahtijeva koordinaciju i harmonizaciju
nacionalnih politika u različitim područjima, kao što su: socijalne, političke, poljoprivredne,
monetarne, porezne i druge politike. Da bi to ostvarila, neophodno je postojanje zajedničkih
organa koji bi bili odgovorni za donošenje odluka na nivou cijele Unije. Tijela Evropske unije
vrše različite funkcije: izvršne, zakonodavne, nadzorne i savjetodavne. Institucionalna
infrastruktura definiše načine operacionalizacije ciljeva i zadataka Evropske Unije.
Evropska unija se razlikuje od drugih, savremenih međunarodnih organizacija, po tome
što je karakteriše princip nadnacionalnosti. Ovaj princip podrazumjeva da postoji jedinstvena
nezavisna ustanova koja radi isključivo u interesu organizacije, odnosno EU – Evropska
komisija.
Ono što, ipak, onemogućava prerastanje (definisanje) EU kao federacije jeste postojanje
institucija u kojima su zastupljeni interesi država članica i njenih građana – Evropski savjet,
Savjet EU i Evropski parlament.
U skladu sa Ugovorom, tri institucije, koje čine „institucionalni trougao“ prilikom
donošenja regulative EU u okviru redovnog postupka (saodlučivanje), su Komisija (isključivi
predlagač regulative), Savjet i Evropski parlament (zajedno obavljaju zakonodavne i budžetske
3
ulozi hegemona, kako političkog tako i ekonomskog, smenjivale su se velike sile, kao što su
Francuska, Engleska, Austro-Ugarska, pa se ideja o ujedinjenoj Evropi gubila zbog sukoba ili se
nacionalizovala, što je slučaj u ekspanzionističkoj politici Napoleona Bonaparte.
Potreba za uspostavljanjem unutrašnjeg mira u Evropi dovela je do jačanja zamisli o
ujedinjenoj Evropi i do pojave organizovanog propagiranja te zamisli, pa čak i do udruživanja
pokreta za ujedinjenje Evrope iz raznih zemalja.
Nakon toga je 30. juna 1998. godine osnovana Evropska centralna banka (ECB) sa
sjedištem u Frankfurtu. To jeinstitucija koja je zadužena za sve poslove vezane za evro i
cjelokupnu monetarnu politiku Evropske unije.
Nakon toga se intenzivnije razmišljalo o novom institucionalnom uređenju, zboč čega je
u Nici došlo do potpisivanja ugovora 26. februara 2001. godine koji je stupio na snagu 01.
februara 2003. godine, sa ciljem kako bi Evropska unija spremno dočekala proširenje na deset
novih članica.
Nakon stupanja na snagu Ugovora iz Nice, javila se potreba građana zemalja članica
Evropske unije, za ujedinjenjem svih zakonskih dokumenata, koje je sačinjavalo 8 ugovora i
preko 50 protokola i aneksa. Iz tog razloga je 2003. godine nastao nacrt Ugovora o ustavu
Evropske unije.
U maju 2004. godine otpočelo je i peto proširenje Evropske zajednice, ulaskom deset
novih država članica (Kipar, Češka Republika, Estonija, Mađarska, Litvanija, Letonija, Malta,
Poljska, Slovačka Republika i Slovenija), koje je okončano u januaru 2007. godine ulaskom
Rumunije i Bugarske. Poslednje, odnosno sedmo proširenje Evropske unije, bilo je u julu
2013.godine kada je Hrvatska postala punopravna članica. Danas Unija ima više od 507 miliona
stanovnika i 28 država članica.
Ugovor o funkcionisanju Evropske unije potpisan 13. decembra 2007. godine u
Lisabonu, a stupio je na snagu 1. decembra 2009. godine. Ovaj ugovor se ticao izmjena i
dopuna Ugovora o stvaranju Evropske unije. Najbitnije izmene koje Ugovor donosi su dvije
nove funkcije unutar institucionalnog sistema Evropske unije i to – Predsjednik Evropskog
savjeta i Visoki predstavnik Unije u oblasti spoljne politike i politike bezbijednosti u cilju
jačanja pozicije Evropske unije na međunarodnoj sceni. Evropska centralna banka (ECB)
