3
2.
INTERNA REVIZIJA
Nastanak savremene revizije vezuje se za industrijsku revoluciju i pojavu trgovačkih društava kao
i za razvoj velikih korporacija koje su prikupljale kapital od brojnih akcionara i obezbjeđivale
kontrolu većeg djela kapitalnih resursa određenog područja. Najveći privredni razvoj bio je u
Engleskoj pa se u toj zemlji najintenzivnije razvijala, da bi devedesetih godina XX vijeka centar
razvoja nezavisne revizije postale SAD. Revizija je profesija u kojoj je praksa izraz primjene
teorije. Revizija nije posao za svakoga ona je dostupna samo kompetentnim i moralno ispravnim
licima. Ona od revizora zahtjeva da posjeduje talenat, znanje, vještine, analitičnost i racionalnost.
Da bi se revizija kvalitetno izvršila mora biti zasnovana na iskustvu, znanju i izvođenju.
1
Revizija spada u profesionalne usluge zato što preduzeće vrši izbor revizora po vlastitom
nahođenju i njegov angažman plaća po ugovorenoj cijeni. Vodeće revizorske kompanije u
zavisnosti od njegove veličine i raspoloživih kadrova nastoje da se specijalizuju za pružanje
pojedinih vrsta usluga. Na proširivanju usluga revizije kao što su poreske usluge, konsultantske
usluge, računovodstvene usluge itd., doprinijele su promjene izazvane primjenom informacione i
telekomunikacione tehnologije kao i globalizacija na koju je računovodstvo odgovorilo
harmonizacijom. Uspješno izvršavanje revizije kao usluge zavisi od: odgovornosti i visokih
ovlaštenja zaposlenih, privrženosti kompaniji, kulturi organizacije, saopštenja misije, obrazovanja
i osposobljavanja, adekvatnog nagrađivanja, liderstva i poslovne etike. Sve to spada u domen
Kodeksa profesionalnog ponašanja koji je usvojila revizija.
Revizija se može definisati kao sistematski proces koji izvodi nezavisan i kompetentan revizor koji
skuplja i vrednuje dovoljne i relevantne dokaze o poslovnim transakcijama i njihovim
posljedicama da bi utvrdio na koji je način stanje, vlasništvo, vrednovanje i objelodanjivanje tih
akcija iskazano u računovodstvu i nivo saglasnosti iskazivanja tih promjena sa računovodstvenim
standardima. Utvrđeni rezulati nalaza se, na odgovarajući način saopštavanju zainteresovanim
korisnicima u vidu revizorskog izvještaja. Međunarodni standardi revizije definišu reviziju na
sljedeći način:
Cilj revizije finansijskih izvještaja je da omogući revizoru da izrazi mišljenje da li
su finansijski izvještaji po svim bitnim pitanjima sastavljeni u skladu sa identifikovanim okvirom
za finansijsko izvještavanj
e. Primarni cilj svake revizije je formiranje i saopštavanje
1
Andrić, M., Krsmanović, B., Jakšić, D., Revizija teorije i prakse, Beograd 2002., str. 55.
4
zainteresovanim korisnicima mišljenja o saglasnosti finansijskih izvještaja sa ustanovljenim
kriterijumima. Do tog osnovnog cilja revizije dolazi se posredstvom sistema ciljeva kao što su
sveobuhvatnost, tačnost, postojanje, vlasništvo, vrednovanje, procjena, prikazivanje i
objelodanjivanje i prekidnost.
2
Revizor ove ciljeve ostvaruje putem analiza, upitnika, raspisivanja,
ponovnim izračunavanjem, konfirmacijama, testovima razgraničenja i sl. Menadžment
savremenog privrednog društva suočen je sa potrebom donošenja poslovnih odluka u vezi sa
ostvarenjem poslovnih ciljeva.
Sistem internog nadzora koji uključuje sve mjere pažnje usmjerene na sprečavanje grešaka
prekomjernih troškova i prevare, provjerava i obezbjeđuje pouzdanost informacija. Ključni
zadatak internog nadzora jeste da kontroliše sve dijelove preduzeća da li dosljedno redukuju
poslovnu politiku usvojenu na početku poslovnog perioda kao i da o tome podnose informaciju
menadžmentu privrednog društva. Za pojačano interesovanje za uspostavljanje internog nadzora
razlog više su i prisustvo nelojalne konkurencije, povećane konkurencije i erozije poslovnog
morala. Početkom devedesetih godina prošloga stoljeća u Engleskoj je raspravljala Komisija pod
imenom Cadbury, koja je imala zadatak da istraži neke aspekte djelatnosti i postupanja uprava i
njihovu odgovornost za unutrašnju kontrolu.
2.1. Cilj i potreba za revizijom
Međunarodni standardi revizije definišu reviziju na sljedeći način: cilj revizije finansijskih
izvještaja je da omogući revizoru da izrazi mišljenje da li su finansijski izvještaji po svim bitnim
papirima sastavljeni u skladu sa identifikovanim okvirom za finansijsko izvještavanje. Primarni
cilj svake revizije je formiranje i saopštavanje zainteresovanim korisnicima mišljenja o saglasnosti
finansijskih izvještaja sa ustanovljenim kriterijumima. Potreba da eksternom verifikacijom
računovodstvenih izvještaja proizilazi iz inherentnog potencijalnog sukoba između menadžmenta
preduzeća i korisnika računovodstvenih izvještaja. S obzirom da vlasnici preduzeća na osnovu
računovodstvenih izvještaja donose važne investicione odluke, oni na osnovu njih ocjenjuju i
kvalitet rada menadžmenta. Tako da menadžer može da utiče i modifikuje računovodstvene
izvještaje u skladu sa njegovim interesima. Posljedica svega je sumnja korisnika u tačnost
2
Milojević, D., Revizija finansijskih izvještaja, Beograd 2006., str. 104.
6
Postoji sedam opštih tvrdnji i to su:
3
postojanje ili dešavanje, kompletnost, prava i obaveze,
vrednovanje ili alokacija, prezentacija i objelodanjivanje, matematička tačnost i razgraničenje.
2.1.1.
Postojanje ili dešavanje
Menadžeri tvrde da sva imovina, obaveze i kapital zaista i fizički postoje kao takvi i oni
su prikazani u bilansu stanja kao i da svi prihodi, rashodi, dobici i gubici nastali u obračunskom
periodu za koji se finansijski izvještaji sastavljaju. Imovina, obaveze i kapital zaista postaju kao
takvi, a poslovne transakcije koje su evidentirane su se zaista i desile. Tvrdnje o postojanju odnose
se na to da li imovina, obaveze i kapital postoje na dan obračunskog perioda.
Ove tvrdnje se odnose kako na bilansne pozicije u materijalnom obliku – (kao što su zalihe,
gotovina, potražnja i sl.) tako i na pozicije i materijalne prirode kao što su kupci i dobavljači.
Tvrdnje o dešavanju se odnose na to da li nabavke i realizacije koje prisustvuju evedentirane
transakcije odražavaju ekonomske događaje koji su se zaista i desili takom određenog vremenskog
perioda.
2.1.2.
Kompletnost
Kompletnost pokazuje da sve transakcije i računi zaista uključeni u finansijske izvještaje. Na
primjer u slučaju gotovine menadžment tvrdi da iznos za ovu poziciju uključuje svu aktivu kojom
entitet raspolaže.
2.1.3.
Prava i obaveze
Za mjenice menadžment tvrdi da iznos iskazan u finansijskim izvještajima pokazuje sve iznose po
tom osnovu. Kod bilansa uspjeha menadžment tvrdi da uključuje svu predatu robu i izvršene
usluge u obračunskom periodu. Kod tvrdnje koja se odnosi na konkretnost revizora obično
provjeravaju da li je došlo do potiskivanja nekih bilansnih pozicija. Znači ova tvrdnja se bavi
vjerovatnoćom da li je došlo do potcjenjivanja nekih bilansnih pozicija. Znači ova tvrdnja se bavi
vjerovatnoćom da li su postavljene neke pozicije koje je trebalo uključiti u finansijske izvještaje.
3
Ruth, E.G., Analiziranje finansijskih izvještaja, American Bankers Association, Washington., 2003., str.
44.
