Internet poslovanje
-Materijal za prvi kolokvijum-
Osnovni pojmovi
Komunikacija
– aktivnost u vezi sa distribuiranjem ili razmenom informacija
Telekomunikacije
– tehnologija komunikacije na daljinu koja omogućava da se informacija
kreira bilo gde i koristi svuda sa malim kašnjenjem.
Da bi se sprovela komunikacija:
•
Potrebno je imati poruku
•
Poruka mora imati predajnik
•
Poruka mora imati medium
•
Poruka se mora razumeti
•
Poruka mora imati određeni nivo bezbednosti
Izvor
à
Predajnik
à
medium
à
Prijemnik
à
Odredište
Prenos informacija može biti:
•
Simplex: informacija se kreće samo u jednom smeru.
•
Half-duplex: informacija se kreće u dva smera ali ne istovremeno.
•
Full-duplex: informacija se kreće u dva smera istovremeno.
Informacija
(ima značenje, smisa) koristi se od strane ljudi (podatak koji je obrađen u formu
koja se može koristiti).
Podatak-Data
koriste se od strane računara (sirova, neorganizovana
činjenica). Može biti u formi teksta, grafike, audia ili videa.
Uspešan prenos podataka zavisi od:
•
Kvaliteta signala koji se prenosi,
•
Karakteristika prenosnog medija.
Backbone
– Osnovni kablovski sistem mreže na koji su konektovani svi segmenti. Backbone je
u stanju da prenese više informacija u odnosu na individualne segmente. Na primer, svaki
segment može imati brzinu prenosa od 10 Mbps dok backbone može da ima 100 Mbps.
Mreža (network)
je grupa od dva ili više međusobno povezanih računarskih sistema koja dele
servise i u međusobnoj su interakciji posredstvom komunikacionog linka.
1
Da bi mreža funkcionisala mora da ispuni tri osnovna uslova:
•
Mora omogućiti povezanost.
•
Mora omogućiti komunikaciju,
•
Mora pružiti servise.
Mreže su obično klasifikovane prema geografskoj veličinini na:
•
LAN
•
(MAN)
•
WAN
LAN
- Dva ili više međusobno povezana računara (računarska sistema) koja dele određene
resurse na relatvno malom geografskom području.
WAN
-čine dva ili više LAN-ova. Računari su na većoj udaljenosti i povezani su žićno ili
bežično.
U mreži razlikujemo nekoliko vrsta elemenata:
•
uređaji koji koriste mrežu za prenos podataka, to su računari, mrežni štampači, i svi
drugi uređaji kojima je funkcija da kroz mrežu šalju i primaju nekakve korisne podatke
•
aktivni mrežni uređaji čiji je zadatak da obezbede funkcionalnost mreže, to su na
primer svičevi (switch), ruteri (router), bežični uređaji i slični,
•
pasivna operma, čiji je zadatak fizičko povezivanje (kablovi, utikači, utičnice, i slična
oprema).
Topologija
- Način na koji je svaki čvor fizički povezan na mrežu. Mreže se svrstavaju u
sledeće topologije:
•
BUS topologija
•
STAR topologija
•
RING topologija
BUS TOPOLOGIJA
omogućava informaciji da bude usmerena od jednog ka drugom računaru.
Svaki čvor je povezan jedan posle drugog na isti backbone. Informacija poslata od čvora kreće
se kroz backbone dok ne stigne do odredišnog čvora. Problem je pojava binarne kolizije.
2
Paketska komutacija
je tipična u mrežama za prenos podataka. Osnovna karakteristika
paketske komutacije je to što linija nije zuzeta svo vreme tokom prenosa poruke. Poruka se
deli na male pakete koji se šalju sukcesivno kada postoji mogućnost za to. Paketi mogu
putovati različitim putanjama do krajnjeg odredišta i ne moraju stizati po redu. Paketska
komutacija je neuporedivo efikasnija za prenos podataka koji tolerišu neujednačena
kašnjenja kao što su e-mail poruke i web strane.
U odnosu na način komunikacije računara, postoje dva tipa mreže:
•
Peer-to-peer
•
Klijent-server mreža
Peer-to-peer mreža
- podrazumeva da su svi računari jednakih prava u toj mreži.
Klijent-server mreža
- u svom centru ima jedan računar koji se zove server na kome se nalaze
svi podaci koje koriste ostali računari koji se nazivaju klijenti.
Web server je računar u mreži sa statičkom IP adresom. To je računar sa softverom koji ume
da prihvata i šalje zahteve (odgovore). Na njemu su fizički snimljeni web sajtovi.
4
Hosting je iznajmljivanje prostora na hard disku web server. Na taj način se web sajt nalazi na
web serveru. Host označava računar kome se pristupa sa drugog udaljenog računara.
Svaki računar i mreža na Internetu koriste iste protokole kako bi kontrolisali tajming i format
podataka. Internet koristi Transmission Control Protocol/Internet Protocol - TCP/IP. Protokol
je skup pravila koje mašine prate kako bi izvršile određeni zadatak. Protokol integriše tri
ključne stvari:
•
Šta se komunicira?
•
Kako se komunicira?
•
Kada se komunicira?
Kako bi komunicirali na internetu računari moraju imati jedinstvenu adresu. Jedinstveni
numerički identifikator naziva se Internet Protocol (IP) adresa. Svaka IP adresa ima četiri dela
– svaki deo čini broj od 0 do 255. Primer: 205.46.117.104. Pored IP adrese većina hostova ili
servera ima Domain Name System (DNS) adresu, koja koristi reči. Domain name identifikuje
vrstu institucije kojoj računar pripada. Primer: Internet server u vlasništvu IBM-a može imati
domain name ibm.com. Neke institucije imaju više servera pa ih identifikuju preko
subdomena. Tako na primer može postojati products.ibm.com.
IP adresa može biti dinamiška i statička
Najpoznatiji servisi na Internetu su:
•
www – world wide web-virtuelni prostor globalnih razmera koji omogućava
korisnicima da pristupe (pronađu i postave) podacima (različitih formata) primenom
uređaja koji imaju sposobnost konekcije na globalnu mrežu.
•
e-mail
•
chat
•
itd...
Web je sistem Internet servera koji podržavaju specijalno formatirane dokumente. To su
tekstualni dokumenti kreirani u HTML jeziku. Web strana sadrži formatirani tekst, grafiku,
zvuk, animaciju, video omogućavajući point and click navigaciju. Fajlovi su međusobno
5
Router
je uređaj ili softver u računaru koji određuje sledeću tačku na mreži ka kojoj treba
uputiti paket kako bi stigao na svoju destinaciju.
Router
kreira i održava tabelu dostupnih ruta
i njihovog stanja i koristi ovu informaciju zajedno sa algoritmima za rastojanje i troškove kako
bi odredio najboju rutu za određeni paket.
Bridge
je uređaj koji povezuje jednu LAN mrežu sa drugom LAN mrežom koja koristi isti
protokol (na primer, Ethernet ili token ring). Bridge proverava svaku poruku na LAN-u,
“propuštajući" one za koje zna da su iz istog LAN-a, i prosleđuje one za koje zna da su na
drugom konektovanom LAN-u.
Internet i digitalna ekonomija
Pojam Interneta
Za Internet se vrlo često može čuti da je to „mreža svih mreža“. To je globalna računarska mreža
(sastoji se od miliona računara širom sveta koji su povezani u jednu mrežu). Možemo slobodno
reći da je Internet globalna računarska mreža (globalni komunikacioni sistem) koju čine mnoštvo
povezanih računara odnosno skupova računara (računarskih mreža) sa ciljem razmene
informacija svih oblika putem jedinstvenog skupa komunikacionih protokola.
Nastanak Interneta vezan je za pojavu ARPANET-a 60-tih godina prošlog veka. Javna upotreba
Interneta počela je devedesetih godina prošlog veka. 1994. god. Intrenet beleži 3 miliona
korisnika a 1997. god. 100 miliona korisnika.
Na rast Internet korisnika utiču:
User-friendly okruženje. Jednostavno grafičko okruženje koje pojednostavljuje primenu
računara.
Jednostavnost pristupa sa skoro bilo koje lokacije na svetu.
Smanjenje troškova pristupa
Količina informacija
Poslovne pogodnosti za kompanije
Konkurentnost na tržištu
Najpoznatiji servisi na Internetu su:
7
