Napomena: Neke opcije za prijavu su dostupne samo nakon kupovine dokumenta.
Univerziteti publik – Peje „Haxhi Zeka“
Fakultet i biznesit
SEMINARSKI RAD
Predmet: Mikroekonomija
Tema: Investicije i ekonomski razvoj
Mentor: Student:
Prof. Dr Safet Kalac Kolenovic
Senad
Novembar 2012
Uvod
Teorija prosirene drustvene reprodukcije istovremeno predstavlja i
teoriju privrednog odnosno ekonomskog razvoja.
Analiza uslova funkcionisanja ekonomskog,odnosno privrednog razvoja
vrlo rano je postala predmet izucavanja politicke ekonomije. Jos je u vreme fiziokrata, njihov glavni prestavnik Fransoa Kene istrazivao zakone obnavljanja proizvodnje u makro ekonomskim razmerama. Medjutim na savremenom nivou razvoja ekonomske teorije od politicke ekonomije ne ocekuje se samo da objasnjava proces drustvene reprodukcije, vec da vrsi ekonomsku analizu i da na taj nacin ukaze na moguci izbor sredstava, puteva i metoda koji se mogu upotrebiti za realizaciju ciljeva privrednog razvoja. Na ovaj nacin ekonomska teorija formira odredjenu osnovu na bazi koje se donose odluke kojima se vrsi regulisanje i usmeravanje tokova procesa drustvene reprodukcije.
Pod ekonomskim rastom podrazumjevamo stalno povecavanje obima
proizvodnje u jednoj zemlji, odnosno porast bruto drustvenog proizvoda kao osnovnog kvantitativnog pokazatelja kretanja proizvodnje u periodu od godinu dana.
Privredni razvoj prestavlja, ne samo kvantitativne promene kada je u
pitanju ekonomski polozaj odredjene zemlje, vec i kvalitativne promene (menjanje privredne strukture, pojava novih grana i djelatnosti, novih
3
Buduci da se u visoko razvijenim privredama – gde vise nema znatnijih
mogucnosti transfera zivoga rada iz nize produktivnih, poljoprivrednih, u vise produktivne, nepoljoprivredne, djelatnosti – porast produktivnosti rada pojavljuje prvenstveno kao funkcija tehnickog progresa, moze se utvrditi da je, u krajnjoj liniji, i celi privredni razvoj funkcija tehnickog progresa, odnosno porasta drustvene produktivnosti rada.
No, samo se po sebi razumje da se tretiranje privrednog rasta kao funkcije
tehnickog progresa moze uzeti samo kao ekstremni slucaj, jer jos ne postoji nijedna zemlja, odnosno nijedna privreda u kojoj proces privrednog rasta tece samo kao funkcija porasta produktivnosti rada i tehnickog napretka. Stoga se analiza kvalitativnih karakteristika privrednog razvoja obicno temelji na dva faktora:
1) na porastu produktivnosti rada i 2) na povecanju kolicine zivoga rada. Nesto konkretniji oblik funkcionalne medjuzavisnosti izmedju privrednog
razvoja i investicija moze se determinirati izrazom:
r = _s k gdje je: r = stopa privrednog rasta s = stopa investivcija k = kapitalni koeficjent.
Ekonomski rast i akumulacija kapitala
Da bi bolje razumjeli akumulaciju kapitala i tehnoloske promene koje
uticu na ekonomiju, neophodno je razraditi neoklasicni model ekonomskog
5
rasta. Taj model razvio je Robert Solow, koji je 1987 godine dobio Nobelovu nagradu za taj model i druge doprinose u teoriji ekonomskog rasta.
Neoklasicni model ekonomskog rasta opisuje ekonomiju u kojoj je
jedinstveni homogeni output proizvodi dva imputa: kapital i rad. Ovde je rast rada van domasaja ekonomije i na njega ne uticu ekonomske determinante. Uz to, predpostavka je da u privredi vlada potpuna konkurencija i puna zaposlenost, tako da se moze analizirati rast potencijalnog outputa.
Kod neoklasicnog modela najznacajnije mesto imaju kapital i tehnoloske
promene. Vise puta do sada smo konstatovali da pod kapitalom podrazumjevamo trajna proizvodna dobra koja kao sredstva za rad sluze u proizvodnji drugih dobara. Kapitalna dobra ukljucuju: zgrade, fabrike, kuce, kompijutere, alate, opremu, zalihe gotove robe i robe u pocesu proizvodnje. Sve to skupa nazivamo agregatnom masom kapitala, odnosno kapitalnim dobrima, i obelezavamo sa “k”. Kapitalna dobra izrazavamo u univerzalnim vrednostima, odnosno u valuti (dolari, dinari, evri i sl.).
U analizi ekonomskog rasta, ekonomisti naglasavaju potrebu za
povecanjem kapitalne opremljenosti, sto znaci da se kolicina kapitala po radniku stalno povecava.
poljoprivrednih masina i irigacionih sistema u poljoprivrednoj proizvodnji, brzih zeleznickih pruga, autoputeva u transportu, kompijutera i komunikaciskih sistema u bankarstvu itd.
Pojam investicija
Ekonomska kategorija investicija moze se definisati na razne nacine.
Ipak je najvise udomacena ona definicja u kojoj pod pojmom investicija u najsirem smislu te reci podrazumjevamo ulaganja u fiksne i obrtne fondove.
6
Ta se logicnost i prihvatljivost ogleda pre svega u cinjenici da investiciono
odrzavanje nema za posledicu ni zamjenu postojecih dotrajalih ni izgradnju novih kapaciteta, sto znaci da nema za posledicu ni zamjenu ni povecanje fiksnih fondova, pa prema tome, i nema po svojoj sustini pravi investicioni karakter.
Usvajajajuci navedeni koncept investicija koji preporucuje metodologija
UN, ocigledno bi se moglo reci da pod investicijama razumjemo onaj deo drustvenog produkta koji je prostao nakon podmirenja ukupne potrosnje (opste, zajednicke i licne) i koji je upotrebljen za zamjenu dotrajalih i rashodovanih i izgradnju novih potencijala odredjene privrede.
Podjela investicija
U pogledu podele investicija po njihovoj nameni, u ekonomskoj literaturi
se obicno susrecemo sa dve osnovne skupine investicija. To su investicije u fiksne fondove (osnovne fondove) i investicije u obrtne fondove.
Pod investicijama u fiksne fondove podrazumjevamo ulaganja u objekte
trajnog karaktera kao sto su zgrade, oprema, dugorocni nasadi, saobracajnice, luke i sl.
Pod investicijama u obrtne fondove podrazumjevamo ulaganja u sirovine,
poluproizvode, nedovrsene proizvode i gotove proizvode. Drugim recima, pod investicijama u obrtne fondove podrazumjevamo ulaganja u povecanje odgovarajucih zaliha privrede.
