2
Sadržaj
Uvod........................................................................................................................................3
Spektar investicione aktivnosti preduzeća..........................................................................4
Investicije i konkurentska prednost.....................................................................................5
Determinante konkurentske privlačnosti određenih tržišnih segmenata.........................5
Portfolio analiza i alokacija resursa za investiranje............................................................5
Pravci i metodi rasta i njihove implikacije na investicionu aktivnost...............................8
Podsticajni faktori investiranja.............................................................................................10
Raspoloživost izvora finansiranja kao faktor investicione strategije.................................11
Nosioci investicione aktivnosti................................................................................................12
Primjer – Lehman Brothers………………………………………………………………...12
Loše upravljanje rizicima.......................................................................................................13
Poslovna strategija i inducirani rizik....................................................................................13
Repo „105 i Repo „108“.........................................................................................................14
Zaključak.................................................................................................................................15
Literatura.................................................................................................................................16
4
SPEKTAR INVESTICIONE AKTIVNOSTI PREDUZEĆA
Investicije, kao proces usmjeravanja resursa koji se čini u nadi da će se ostvariti očekivane koristi tek
posle relativno dugog perioda u budućnosti, imaju veoma značajnu i raznovrsnu dimenziju. U teoriji
investicija postoje mnogobrojne podjele i klasifikacije investicija, koje se razlikuju prema kriterijumu za
tipiziranje ili razvrstavanje. Klasifikacija investicija pomaže da se lakše izvrši analiza navedenih
investicionih prijedloga.
Sa stanovništva perioda troškova i priliva gotovog novca interesantna je klasifikacija:
4
1)
Konvencionalne investicije
, kao takav tip investicija koji ima jedan ili više perioda troškova,
za kojima slijedi jedan ili više perioda priliva gotovog novca;
2)
Investicije tipa zajma
, koje imaju pozitivan priliv gotovog novca koji je praćen periodima
gotovinskih rashoda;
3)
Nekonvencionalne investicije
, koji imaju jedan ili više perioda rashoda (ili priliva) gotovog
novca koji su pomiješani sa suprotnim periodima priliva (odnosno rashoda).
Navedenoj klasifikaciji treba dodati i onu koja se vrši na osnovu kriterijuma: tokovi izdataka za
investicije i prihod od investicija. Prema njoj se razlikuju sledeća ulaganja:
1)
Ulaganje u jednom trenutku
– proizvodnja u jednom trenutku. Riječ je o veoma rijetkom
tipu investicija, koji se vodi na činjenicu da se ulaganje vrši u jednom trenutku posle čega
usleđuje proizvod te investicije, takođe u jednom trenutku;
2)
Kontinuelno ulaganje
- proizvodnja u jednom trenutku. Radi se o situaciji kada se ulaganja
vrše sukcesivno tokom vremenskog perioda, dok je proizvod investicije ograničen na jedan
termin;
3)
Ulaganja u jednom trenutku
– proizvodnja u jednom trenutku. Ovaj tip investicija je
veoma čest u domaćoj privrednoj praksi, jer se radi o tome da je investicioni izdatak učinjen
u jednom periodu, dok se rezultati ostvaruju u više sukcesivnih perioda.
5
Pored navedenih, mogu se iznijeti i predložiti mnoge druge metode klasifikacije investicija. U
monografiji se obrađuju investicije koje su klasifikovane sa stanovišta motivacije prema investiranju,
odnosno kapitalne investicije i portfolio investicije.
Kapitalne investicije
,
kao proces ulaganja i dobijanja efekata od ulaganja u kapitalna doba (proizvodna
dobra, objekte-mašine, premu i dr.), predstavljaju cjelovit proces investiranja. Odnose se na ulaganja u
realna dobra, koja će preduzeća koristiti da proizvedu dobra ili usluge kojima se zadovoljava tražnja
potrošača. Poseban vid investiranja predstavlja ulaganje u
portfolio
6
ili grupu dobara. Sastav portfolio
može biti različit i rezultat je ili niza slučajnih odluka ili svrishodnog planiranja. Postoji shvatanje da
ulaganje u portfolio obuhvata dvije značajne kategorije, i to:
ulaganja u nepokretnosti
kao što su
nekretnine, dragocjeni metali, drago kamenje, umjetnički predmeti i drugi predmeti vezani za
kolekcionare, i
ulaganje u finasijska dobra,
i to u hartije od vrijednosti i depozite.
4
Bierman and Smidth,
The Capital Budgeting Decision, Ninth Edition: Economic Analysis of Investment Projects,
1975, str. 7
5
Todorović, Milisavljević,
Strategijsko Upravljanje, Beograd, Ekonomski Fakultet,
1990, str.421
6
Portfolio kao finansijski termin označava investicije koje drže investicione kompanije, finansijske institucije ili
pojedinac
5
INVESTICIJE I KONKURENTSKA PREDNOST
Da bi se formulisala investiciona strategija preduzeća neophodna je analiza tržišnog okruženja i njegovih
faktora, s jedne kao i internih sposobnosti i slabosti, s druge strane, čime će biti omogućeno jasnije
sagledavanje relativne konkurentske pozicije, radi postizanja konkurentske prednosti
7
.
Determinatne konkurentske privlačnosti određenih tržišnih segmenata
Sastavni dio strategijske analize preduzeća jeste utvrđivanje njegovog budućeg izgleda, u svakoj od
oblasti poslovanja na odgovarajućim tržištima. Tržišne determinante njegovog izgleda su:
1) budući rast tražnje, profitabilnosti, kao i ekonomske, tehnološke i socio-političke turbulencije;
2) njegova buduća konkurentska pozicija
8
Navedene determinantne, kroz određivanje budućeg izgleda ili pozicije preduzeća, ostavljaju mu na
raspolaganju sledeće opcije, i to: da prihvati te izglede, da izađe iz određene oblasti poslovanja ili da
promijeni svoju konkurentsku poziciju. Tržište je, mjesto na kome se preduzeća takmiče za kupce,
klijente, kao i protiv konkurentskih snadbijevača i proizvoda koji predstavljaju supstitute, u cilju
povećanja efikasnog poslovanja. Pod uticajem tržišnog okruženja i njegovih faktora, kao i internih
sposobnosti i slabosti preduzeća formuliše se investiciona strategija, čime će biti omogućeno što jasnije
sagledavanje relativne konkurentske pozicije radi postizanja konkurentske prednosti.
Konkurentska strategija preduzeća se formuliše u cilju poboljšanja postojeće pozicije na tržištu, i to: u
smislu profitabilnosti ili zbog straha od gubitka pozicije prouzrokovanog potezima drugih konkurenata ili
promjena u sveukupnom poslovnom okruženju. Imajući u vidu činjenicu da su preduzeća zavisna jedna
od drugih, ali i od raznih interventnih mjera vlade, primorana su da koriste adekvatna taktička oružja
koja će im pomoći u realizaciji formulisane konkurentske strategije. To su: cijene, reklama i promocija,
inovacija proizvoda i usluga.
Portfolio analiza i alokacija resursa za investiranje
Pravilna analiza tržišnog okruženja preduzeća zahtijeva da se ono segmentira u različite, posebne oblasti
trendova, prijetnji i povoljnih prlika koje se nazivaju strateškim oblastima poslovanja (SBA).
Prvi korak u procesu formulisanja strategije preduzeća, kojom se nastoji osigurati konkurentska prednost,
jeste utvrđivanje karakteristika i tipa okruženja, tj. potrebno je odrediti pojam strateške oblasti
poslovanja
9
. Neophodno je indetifikovati jedinice u okviru preduzeća koje će biti odgovorne za strateški
razvoj svake od oblasti poslovanja. Takve jedinice nazivaju se strategijskim jedinicama poslovanja.
7
Kada kompanija otvaruje profit koji prevazilazi prosjek u svojoj grani industrije, kaže se da ona posjeduje
konkurentsku prednost u odnosu na svoje suparnike
8
Ansoff and McDonnell,
Implanting Strategic Management
, 1990, str. 94
9
Ansoff and McDonnell,
Implanting Strategic Management,
1990, str. 67
