S A D R Ž A J

UVOD

1. INVESTICIJE

..................................................................................................................4

1.1. UOPŠTENO O INVESTICIJAMA

..................................................................................4

1.1.1. Pojam investicija

.............................................................................................................4

1.1.2. Podjela investicija

...........................................................................................................5

1.1.3. Pojavni oblici investicija

.................................................................................................7

1.1.4. Bruto investicije

...............................................................................................................9

1.1.5. Neto investicije

...............................................................................................................10

1.1.6. Nove investicije

..............................................................................................................11

1.1.7. Odnos akumulacije (štednje) i investicija

...................................................................12

INVESTICIJE U POLJOPRIVREDI

....................................................................13

2.1. INVESTICIJSKA ODLUKA

.........................................................................................13

2.2. FINANSIRANJE INVESTICIJE

.................................................................................14

2.3. ANALIZA PREDLOŽENE INVESTICIJE

................................................................14

2.3.1. Analiza preduslova koji utiču na uspješnost

investicije............................................14

2.3.2. Analiza dosadašnjeg poslovanja

.................................................................................15

2.3.3. Analiza tržišta prodaje i nabavke

...............................................................................15

2.3.4. Analiza strukture i izvora finansiranja i visine potrebnih ulaganja

.......................15

2.3.5. Tehničko-tehnološka analiza

........................................................................................15

2.3.6. Analiza lokacije i izvodljivosti ulaganja te uticaj ulaganja na okolinu

...................15

2.4. FAKTORI KOJI OBILJEŽAVAJU INVESTICIJU

.................................................16

2.4.1. Investicija - visina ulaganja

.........................................................................................16

2.4.2. Vijek trajanja investicijskog projekta

........................................................................16

2.4.3. Neto primici

..................................................................................................................16

2.4.4. Diskontna stopa

............................................................................................................17

2.4.5. Ostatak vrijednosti investicijskog projekta

...............................................................17

2.5. INVESTICIJSKI PLAN

..................................................................................................17

2.6. INVESTICIJSKI PROGRAM (ELABORAT)

..............................................................18

ZAKLJUCAK

..........................................................................................................................19

LITERATURA

........................................................................................................................20

INVESTICIJE U POLJOPRIVREDI

UVOD

Za domaću poljoprivredu koja se nalazi pred novim izazovima i kriterijima evropskog i
svjetskog tržišta vrlo je važna dobro osmišljena razvojna politika. Za ostvarivanje bilo kakve
razvojne politike nužan su preduslov ulaganja, odnosno investiranja. Investicije su ujedno i
preduslov održavanja postojećeg nivoa proizvodnje te opstanka poljoprivrede kao privredne
grane.

Na porodičnim poljoprivrednim imanjima postoji rastuća potreba za dugoročnim ulaganjima
kapitala da bi se koristila moderna tehnika i tehnologija te na taj način omogućila intenzivnija
proizvodnja u skladu sa zahtjevima tržišta.

Postupak odlučivanja o investicijama skup je rizičnih odluka o ulaganju kapitala od kojih se
očekuje da pridonesu budućem razvoju i ekonomskom uspjehu privrede. Iz tih je razloga
potrebno poznavati glavne faktore uspješnosti investiranja, postupak planiranja i donošenja
odluka kao i savremene ocjene uspješnosti investicija.

INVESTICIJE U POLJOPRIVREDI

nema za posljedicu ni zamjenu ni povećanje fiksnih fondova, pa prema tome, i nema po svojoj
suštini pravi investicioni karakter.

Usvajajajući navedeni koncept investicija koji preporučuje metodologija UN, očigledno bi se
moglo reći da pod investicijama razumijemo onaj dio društvenog produkta koji je preostao
nakon podmirenja ukupne potrošnje (opšte, zajedničke i lične) i koji je upotrebljen za
zamjenu dotrajalih i rashodovanih i izgradnju novih potencijala određene privrede.

1.1.2. Podjela investicija

U pogledu podjele investicija po njihovoj namjeni, u ekonomskoj literaturi se obično
susrećemo sa dve osnovne skupine investicija. To su investicije u fiksne fondove (osnovne
fondove) i investicije u obrtne fondove. Pod investicijama u fiksne fondove podrazumijevamo
ulaganja u objekte trajnog karaktera kao što su zgrade, oprema, dugoročni nasadi,
saobraćajnice, luke i sl.

Pod investicijama u obrtne fondove podrazumijevamo ulaganja u sirovine, poluproizvode,
nedovršene proizvode i gotove proizvode. Drugim riječima, pod investicijama u obrtne
fondove podrazumijevamo ulaganja u povećanje odgovarajućih zaliha privrede.
Da bi se shvatila bitna razlika između te dve kategorije investicija, potrebno je istaknuti
suštinsku razliku između fiksnih i obrtnih fondova.

Osnovna   ekonomska   karakteristika   fiksnih   fondova   ogleda   se   u   činjenici   da   se   njihovo
trošenje odvija u toku dugih vremenskih perioda i u toku velikog niza proizvonih ciklusa koji
se stalno i kontinuirano ponavljaju, prema tome, osnovna je karakteristika fiksnih fondova da
oni daju odgovarajuće (proizvodne ili neproizvodne) usluge u toku niza godina i da u tom
periodu u okviru svakog od mnogobrojnih proizvodnih ciklusa prenose sukcesivno dio svojih
vrijednosti   na   proizvedena   dobra   i   usluge.   To,   drugim   riječima   znači   da   je   osnovna
ekonomska   karakteristika   fiksnih   fondova   u   tome   da   se   oni   amortizuju.   Zato   je   pojam
amortizacije isključivo vezan za kategoriju fiksnih fondova.

Osnovna ekonomska karakteristika obrtnih fondova ogleda se u tome što se oni, za razliku od
fiksnih fondova koji se sukcesivno troše u velikom broju proizvodnih ciklusa, potroše u toku
samo jednog proizvodnog ciklusa. Prema tome, obrtni se fondovi ne amortizuju.
Očigledno bi se moglo reći da svaki investicioni zahvat na liniji povećanja fiksnih fondova
redovno treba da prati i odgovarajući investicioni zahvat na liniji povećanja obrtnih fondova.
Nije ni potrebno naglašavati da se znatno najveći dio investicija svake nacionalne privrede
odnosi na investicije u fiksne fondove, dok investicije u obrtne fondove predstavljaju tek
jedan manji dio ukupnih investicija. Investicije u obrtne fondove privrenog razvoja su 80-tih
godina u Jugoslaviji iznosile oko 1/5 od ukupnih investicija.

Concepts and Definitions of Capital Formation, Statistical Office of United Nations, New YORK, 1953.

Ekonomija kapitala i finansiranje razvoja, Žarko Ristic, Slobodan Komazec, Jovan Savic i Todor Petkovic,

Čačak, 2006.

Dragomir Vojnic (redaktor) i grupa autora: Aktuelni problemi privrednih kretanja i ekonomska politika

Jugoslavije, Ekonomski institut, Zagreb, 1978.

INVESTICIJE U POLJOPRIVREDI

U vezi sa samim pojmom investicija kako u fiksne tako i u obrtne fondove treba reći još i to
da je tom pojmu inheretna dinamika jer investirati u isto vrijeme znači nečemu dodavati,
odnosno,   očigledno   govoreći,   nešto   akumulirati.   Iz   onoga   što   je   o   pojmu   investicija   već
rečeno može se razabrati da investicije u fiksne fodove imaju za rezultat uvećanje fiksnog
dijela   proizvedenog   nacionalnog   bogatsva,   a   investicije   u   obrtne   fondove   uvećavaju
odgovarajući obrtni dio proizvedenog nacionalnog bogatstva, što, drugim riječima, znači da
investicije u obrtne fondove povećavaju veličinu zaliha u privredi. Prema tome se ukupno
proizvedeno nacionalno bogatstvo povećava i akumulira u pocesu investiranja kao rezultat
odgovarajućih veličina investicija.

Rukovodeći se istim principom po kojem smo investicije podijelili na dve osnovne skupine,
tj. na investicije u fiksne fondove i na investicije u obrtne fondove, ekonomska kategorija
investicija može se dalje, takođe po namjeni, dijeliti i na druge skupine.
Tu u prvom redu dolazi podjela na investicije u proizvodne ili privredne (sektore, grane i
komplekse djelatnosti) fondove (fiksne i obrtne) i na investicije u neproizvodne (ili
neprivredne) fondove.

Osim po namjeni na proizvodne i neproizvodne, investicije možemo podijeliti i po njihovoj
tehničkoj strukturi. Pod tehničkom strukturom investicija podrazumijevamo odnose između
veličine   investicija   koje   su   uložene   u   pojedine   kategorije   investicionih   dobara.
Prema nomenklaturi koja je kod nas prihvaćena i ustaljena kao i prema našoj statističko-
planskoj praksi, investicije se po tehničkoj strukturi dijele na tri osnovne kategorije. To su:
građevinski radovi, oprema (uvozna i domaća) i ostalo (otkup raznih licenci, investiciona
ulaganja   u   studije   i   istraživanje,   povećanje   osnovnog   stada   kupovinom   stoke   itd.).
Osim toga investicije se po namjeni mogu dijeliti i na investicije u nove objekte i investicije
koje   se   ulažu   u   rekonstrukciju,   modernizaciju,   nadogradnju,   proširenje   itd.   postojećih
objekata.

Osim po kriterijumu namjene investicije možemo dijeliti i po kriterijumu izvora finansiranja.
Takvu podjelu investicija možemo, međutim, izvršiti samo s makroekonomskog aspekta jer je
s tog aspekta kriterijum izvora finansiranja investicija, u smislu naših razrada, uglavnom
irelevantan. Kao što se i kod niza drugih ekonomskih kategorija može zapaziti, tako se i kod
ekonomske kategorije investicija javlja izvjesna razlika kada tu kategoriju tretiramo sa
stanovišta privrede kao cjeline (tj. sa makroekonomskog aspekta) i sa stanovišta pojedine
organizacije udruženog rada (tj. s mikroekonomskog aspekta).

Tretirajući ekonomsku kategoriju investicija sa stajališta privrede kao cjeline, tj. s
makroekonomskog aspekta, može se govoriti o tri kategorije investicija, i to uzimajući kao
kriterijum ove kategorizacije izvore finansiranja.Prema tome, kada se bavimo problemima
analize investicija i fiksnih fondova s makroekonomskog stanovišta, onda nas zanima ne samo
veličina utrošenih sredstava u kapitalna i trajna dobra uopšte nego isto tako i struktura izvora
tih sredstava.Kada kažemo da nas u makroekonomskoj analizi investicija zanima struktura
izvora sredstava za finansiranje investicija, onda prvenstveno mislimo na makroekonomsku
strukturu njihovog izvora finansiranja. To, drugim riječima, znači da nas u makroekonomskoj
analizi investicija zanima osim same njihove veličine i informacija o tome koliko je sredstava
za investicije bilo utrošeno iz tekuće raspodjele nacionalnog dohotka, a koliko iz
odgovarajućih amortizacionih fondova.

Ekonomija kapitala i finansiranje razvoja, Žarko Ristic, Slobodan Komazec, Jovan Savic i Todor Petkovic,

Čačak, 2006.