1
UNIVERZITET U ZENICI
MAŠINSKI FAKULTET
U ZENICI
DIJAGRAM UZROCI –POSLJEDICA
RIBLJA KOST
ISHIKAWA DIJAGRAM
24.3.2011
1
Doc. dr. Sabahudin Jašarevi
ć
PODRU
Č
JE PRIMENE
Dijagram UZROCI -POSLJEDICA je rezultat opšte analize
uticaja (uzroka) koji uslovljavaju odre
đ
eni ISHOD posmatrane
pojave (procesa rada).
U naporima usmjerenim ka povišenju kvaliteta proizvoda i
procesa rada preduze
ć
a i uslužnih organizacija, predmetna
metoda ima široko podru
č
je primjene u postupcima
obezbje
đ
enja kvaliteta procesa rada svih funkcija preduze
ć
a,
u pogledu:
- identifikacije svih stvarnih uzroka pojave odre
đ
enog stanja
(ishoda) - rezultata procesa rada preduze
ć
a ili uslužne
24.3.2011
2
organizacije,
- utvr
đ
ivanja i analize uzro
č
no – posljedi
č
nih veza u tokovima
materijala, energije i informacija,
č
ime se obezbje
đ
uju
podloge za efikasno rješavanje problema ako se kao
posljedica posmatra stanje - ishod procesa rada izvan granica
dozvoljenih odstupanja postavljene funkcije cilja.
2
PODRU
Č
JE PRIMENE
Predmetna metoda se sre
ć
e i pod nazivima dijagram RIBLJA
KOST, odnosno ISHIKAWA dijagram, prema prvoj pojavi u
literaturi od strane profesora K. Ishikawe, 1943. godine.
24.3.2011
3
OPIS
Dijagram UZROCI –POSLJEDICA predstavlja, kako je re
č
eno,
metodu za detaljnu analizu odnosa izme
đ
u odre
đ
enog stanja
sistema u posmatranju (posljedice) i uticajnih veli
č
ina koje
uslovljavaju pojavu datog stanja (uzoka)
uslovljavaju pojavu datog stanja (uzoka).
Pri datom se, u analizama vezanim za poboljšanje kvaliteta
proizvoda i procesa rada preduze
ć
a, i uslužnih organizacija
pod pojmom:
POSLJEDICA - podrazumijeva odre
đ
eni ISHOD procesa rada u
posmatranom presjeku sistema, u datom vremenu i datim
uslovima; kako su ishodi rezultat uticaja vezanih za dejstvo
ć
24.3.2011
4
okoline i poreme
ć
aja u procesima rada jasno je da su to
veli
č
ine slu
č
ajnog karaktera i mogu se svrstati u dvije osnovne
kategorije - u i izvan granica dozvoljenih odstupanja
postavljene funkcije cilja,
4
OPIS
Dijagramom UZROCI -POSLJEDICA se skup uzroka sa jedne, i
posljedica sa druge strane ure
đ
uje na principima:
- selekcije - izdvajanja stvarnih uzroka odre
đ
enog ishoda
selekcije izdvajanja stvarnih uzroka odre
đ
enog ishoda
procesa rada - jedne posljedice, .
- razvrstavanja - grupisanja selektiranih uzroka prema
karakteru, zna
č
aju i na
č
inu dejstva,
- logi
č
kog povezivanja posmatrane posljedice i izdvojenih
uzroka.
24.3.2011
7
OPIS
Osnovne karakteristike predmetne metode su:
- jasan vizuelni prikaz mogu
ć
ih uzroka pojave koja je predmet
posmatranja i posljedice njihovog dejstva
posmatranja i posljedice njihovog dejstva,
- obezbje
đ
uje se mogu
ć
nost analize me
đ
usobnog odnosa
pojedinih uticaja - uzroka, njihovog zna
č
aja za posmatranu
posljedicu i mjesta u ukupnoj strukturi mogu
ć
ih uzroka -
jedan uzrok se može javiti na više mjesta u dijagramu (u više
razli
č
itih grupa uzroka),
- veze uzroka i posljedice i me
đ
usobne veze uzroka su, u
š
č
č
ž
24.3.2011
8
opštem slu
č
aju, kvalitativnog i hipoteti
č
kog karaktera i služe
kao podloga za efikasnije rješavanje problema nekom drugom,
odgovaraju
ć
om metodom.
5
POSTUPAK
Iskustva u primeni dijagrama UZROCI -POSLJEDICA
omogu
ć
ila su oblikovanje pravila za primjenu predmetne
metode. Pokazalo se da se do rezultata najbrže dolazi ako se
metoda izvodi u sljede
ć
im koracima:
metoda izvodi u sljede
ć
im koracima:
KORAK 1: DEFINISANJE PROBLEMA
U najve
ć
em broju slu
č
ajeva dijagram UZROCI -POSLJEDICA se
koristi za slu
č
aj da se za posljedicu definiše odre
đ
eni problem
- loš kvalitet dijela, sklopa ili proizvoda, pojava stanja U
OTKAZU , dugo vrijeme trajanja ciklusa proizvodnje, nizak
č
24.3.2011
9
koeficijent obrtanja kapitala ...i niz drugih sli
č
nih problema.
Tada je potrebno identifikovati uzroke pojave odre
đ
enog
problema kao posljedice.
POSTUPAK
Mogu
ć
a je, tako
đ
e, situacija da se za posljedicu definiše i
odre
đ
eni (željeni, projektovani) efekat. U datom slu
č
aju se
traži identifikacija uslova koji vode ostvarivanju datog efekta
kao posljedice
kao posljedice.
Posljedica (problem ili efekat) se mora definisati na osnovu
objektivnih podataka u potpuno jasnom obliku. U postupku
definisanja problema pomaže prethodna Brainstorming
analiza.
Predstaviti datu posljedicu grafi
č
ki – uobi
č
ajeni simbol je
ž
ć
24.3.2011
10
pravougaonik u desnom dijelu crteža, ostavljaju
ć
i sa lijeve
strane budu
ć
eg dijagrama prostor za unošenje uzroka.
7
POSTUPAK
Klasifikacija uzroka prema karakteru, na
č
inu dejstva i sli
č
nim
obelježjima.
U datoj fazi se skup svih uzroka razvrstava na osnovne grupe i
U datoj fazi se skup svih uzroka razvrstava na osnovne grupe i
svaki pojedina
č
ni uzrok locira u odre
đ
enu grupu, pri
č
emu broj
grupa nije ograni
č
en, ali postoje preporuke koje se prije svega
odnose na preglednost dijagrama i efikasnost metode uopšte.
Primjer utvr
đ
ivanja broja grupa, u slu
č
aju razmatranja
problema lošeg kvaliteta proizvoda kao posljedice, je sistem
4M; gdje se svi uzroci iz pregleda uzroka lociraju u jednu od
č
24.3.2011
13
grupa: u
č
esnici (Manpower), materijali (Materials), postupci
rada (Methods) i sredstva rada (Machines).
POSTUPAK
Razvrstavanje je najefikasnije primjenom jednostavnog oblika
sistema klasifikacije - kodiranja uzroka:
- grupa uzroka vezana za u
č
esnike u procesima rada
grupa uzroka vezana za u
č
esnike u procesima rada,
- grupa uzroka vezana za materijale,
- grupa uzroka vezana za postupke rada,
- grupa uzroka vezana za sredstva rada.
24.3.2011
14
