1. Pojam inovacija
Sami počeci pridavanja značaja inovacijama u ekonomskoj teoriji ogledaju se još iz vremena Šumpetera (Josef
Schumpeter, 1883 – 1950)
Schumpeter je definisao inovaciju kao kritičnu i ključnu dimenziju ekonomskih promjena, u smislu stvaranja nove
vrijednosti.
U literaturi se do osamdesetih godina prošlog vijeka uglavnom pod pojmom inovacija podrazumjevao pojam tehnološke
inovacije, međutim uz razvoj menadžmenta inovacija dolazi do razvoja teorije i ostalih oblika inovacija.
“Menadžment inovacija se odnosi na sve vrste i oblike inovacija, inovacionih procesa i inovativnosti.”
2. Osnovne pojmove u menadžmentu inovacija
možemo klasifikovati na sledeća tri:
•
Otkriće
– predstavlja naučnu spoznaju o nečemu što objektivno postoji (najčešće je vezano za prirodne nauke, jer u
prirodi postoje pravilnosti, na čovjeku je samo da ih otkrije)
•
Pronalazak, izum ili invencija
– odnosni se na pronalazak nečega što nije postojalo. Invencija je proces kreiranja
intelektualnih zamisli u nešto opipljivo u novi proizvod ili novi proces, odnosno invencija je ljudski rad usmjeren na
kreiranje nečega što ne postoji.
•
Inovacija
je proces pretvaranja ideje u praktičnu primjenu. Pojam inovacija je nastala od latinske riječi
innovare
–
napraviti nešto novo.
3. Prva zamisao o ideji
odnosno prva ideja se naziva
invencija
. Nakon proširenja i razrade ideje dolazi se do inovacije.
Osnovna relacija koja pokazuje vezu inovacije i ostalih komponenata jeste:
Inovacija = teorijski koncept + tehnička invencija + komercijalna eksploatacija.
Kroz ovu formulu možemo vidjeti da se inovacija odnosi i na proizvod i na proces.
4. Najčešći izvori ideja su:
klijenti,
postojeći proizvodi i usluge,
kanali distribucije kao i
Istraživanje i razvoj.
5. Izvori ideja Podjela prema OECD:
Interni
i. Top menadžment
ii. Interni R&D
iii. Tržište
iv. Proizvodnja
v. Interni faktori koji podstiču inovaciju
vi. Praćenje tehnološkog razvoja
vii. Kadrovi sa specifičnim kvalifikacijama
Eksterni
viii. Javni programi podrške inovaciji
ix. Vladini ugovori
x. Sajmovi, izložbe, simpozijumi,
xi. Nabavka nove tehnologije,
xii. Treninzi za obuke,
xiii. Saradanj sa kupcima, konsultantima, drugiom firmamam, univerzitetima i istraživačkim institucijama
xiv. Naučno-tehnološka literatura, patenti,
xv. Zakonodavstvo, regulativam norme,
xvi. Konkurencija
6. Metode generisanja ideja
b.
Fokus grupa
funkcionise tako što kroz saradnju 8 – 14 učesnika moderator usmjerava diskusiju članova fokus
grupe u cilju konceptualizacije i razvoja ideje za novi proizvod.
c. Sledeća metoda jeste
problemska analiza
. Ova metoda je slična pomenutoj metodi korišćenjem fokus
grupe, dok je osnovna razlika usmjerenje na određeni problem, a ne kreiranje novog proizvoda ili stvaranje
ideje.
d.
Brainstorming
bi trebalo koristiti uz poštovanje sledećih pravila: ne kritikuju se mišljenje i prijedlozi članova
grupe, ohrabruje se slobodna volja, podstiče se veći broj ideja, dopušteno je tuđe ideje koristiti u cilju
kreiranja nove ideje.
7. Podjela inovacija-“Oslo manual”
Inovacije proizvoda/usluga,
Inovacije procesa,
Inovacije organizacije,
Inovacije marketinga.
8. Podjela inovacija sa aspekta jedinstvenosti ideje
Napredne inovacije
Probojne (revolucionarne) inovacije – penicilin, automobil
Tehnološka – napredna tehnologija analize krvi
Obične inovacije – proizvodi za svakodnevnu upotrebu
9. Osnovni principi kompanije 3M
1. Unutrašnja razmjena informacija - nove stvari dostupne svima u kompaniji
h. kontrolu procesa.
13.
strateški pristup „četiri akcije“,
Koji od faktora bi trebalo da budu eliminisani, a da ih industrija shvata zdravo za gotovo?
Kojem od faktora bi trebalo da bude umanjen uticaj ispod standarda industrijske grane?
Kojem faktoru bi trebao da se poveća uticaj značajno iznad industrijskog standarda?
Koji faktor bi trebao da bude kreiran, a da ga još uvijek nema u industrijskoj grani?
14.
Strategija „Plavi okean“
Strategija „Plavi okean“ usmjerava kompanije prema kreiranju novih tržišta, odnosno da poslovanje prebace iz „crvenih
okeana“ u „plave okeane“, a ne da svoju snagu troše na takmičenje na postojećim tržištima, odnosno kroz ovu strategiju
kompanijama se pruža sistemski pristup za činjenje konkurencije nerelevantnom
15.
Inovativne strategije
i. Strategija imitatora;
j. Strategija modifikatora;
k. Strategija slijedbenika i
l. Strategija lidera.
Po pravilu, za jednostavan linearni model
invencija – inovacija – difuzija,
inovacioni lideri nastoje da smanje vrijeme od
invencije do inovacije (rani ulazak na tržište), a povećaju vrijeme od inovacije do difuzije (odlaganje ulaska konkurenata).
Inovacioni slijedbenici nastoje da povećaju vrijeme od invencije do inovacije (mogućnost ulaska na tržište u kasnijim fazama
životnog ciklusa novog proizvoda), a smanje vrijeme od inovacije do difuzje.
16.
Podjela prema spremnosti na usvajanje inovacija
2.
Inovatori
koji konstantno traže informacije i nove ideje, oni su u mogućnosti da se suoče sa većim stepenom
neizvjesnosti o inovaciji od ostalih grupa usvojitelja, nestrpljivi su da probaju nove ideje, spremni da se suoče sa
velikim stepenom neizvjesnosti;
3.
Rani usvojitelji
su mnogo više uključeni u društveni sistem od inovatora, u određenim slučajevima su lideri, te su
oni modeli ponašanja za ostale članove društvenog sistema. Uloga ranih usvajača jeste da se smanji nesigurnost u
nove ideje;
4.
Rana većina
usvaja novu ideju, oni donose odluku o inovaciji u okviru perioda koji je relativno duži u odnosu na
prethodne dvije grupe;
5.
Kasna većina
usvaja nove ideje na osnovu ekonomske potrebe ili odgovora na pritisak ljudi iz okruženja i
društvenog sistema. Pripadnici ove grupe mogu biti uvjereni u korist novih ideja, ali potreban je pritisak kao
motivacija za usvajanje novina.
6.
Osobe koje zaostaju i koje naposljetku usvajaju inovaciju su trаdiciоnаlisti
– iskustvo pokazuje da kada ova grupa
usvoji inovaciju objektivno je moguće da se desi da se nova ideja već pojavila. Ova grupa usvaja ideju tek kada su
potpuno sigurni da će se uložena finansijska sredstva isplatiti.
17.
Aproprijabilnost inovacija
