‘- Praindoevropski jezik: slovenski, romanski, baltički, keltski, indijski, indijski, iranski, grčki, albanski, jermenski
– Slovenski jezici:
1. Istočnoslovenski → ruski, beloruski, ukrajinski
2. Zapadnoslovenski → češki, poljski, slovački, lužičkosrpski
3. Južnoslovenski → srpski, hrvatski, makedonski, bugarski, slovenački
– Književni jezici kod Srba:
1. staroslovenski
2. srpskoslovenski
3. ruskoslovenski
4. slavenosrpski
5. Vukov (narodni)
Staroslovenski jezik
– 9-11 vek
– Prvi slovenski književni jezik, liturgijski jezik
– 863. – Moravska misija, tj. početak slovenske pismenosti (Ćirilo i Metodije)
– 864. – Srbi prihvataju pismenost
– Ćirilo → tvorac glagoljice (9.v.), imala je minuskulu (mala pisana slova) i ukupno 36 slova
– Kliment Ohridski → učenik Ćirila i Metodija
→ tvorac ćirilice (9-10 v.) po ugledu na grčko pismo imala je majuskulu (velika pisana slova) i ukupno 38 slova
– Kod Srba su se pisma uporedno upotrebljavala do 10-12 v.
– Konstantin Preslavski i Naum → učenici Ćirila i Metodija
– Crnorizac Hrabar – O pismenima koji je najstariji slovenski spis i bavi se pitanjem postanka slovenske pismenosti
– Dva središta slovenske pismenosti:
1. Ohridska škola (9.v.) – Makedonija
2. Preslavska škola – Bugarska
– Staroslovenski spomenici na glagoljici:
1. Marijino jevanđelje (11.v.)
2. Grškovićev odlomak (12.v.) – 4 lista pergamenta, Bosna
– Staroslovenski spomenici na ćirilici:
1. Temnićki natpis (11.v.) – 10 imena svetaca, Pomoravlje
Srpskoslovenski jezik
– Srpska redakcija staroslovenskog – unošenje osobina srpskog narodnog jezika u staroslovenski
– Prvi srpski književni jezik
– Novo srpsko slovo u 12.v. đerv (slovo Đ)
– Pravopisne škole:
1. Zetsko-humska (12-13 v.)
2. Raška (13-14 v.) – dvor Nemanjića
3. Resavska (15.) – dvor despota Stefana Lazarevića; manastir Resava u Beogradu
– Tekstovi: rukopisi (pergament i hartija), natpisi (kamen)
– Rukopisi iz 12. veka:
1. Potpisi velikog župana Stefana Nemanje i kneza Miroslava (27.09.1186.)
2. Potpis kneza Miroslava (17.06.1190.) – povelja
3. Hilandarska osnivačka povelja Stefana Prvovenčanog (oko 1196.)
4. Miroslavljevo jevanđelje → jevanđelistar pisan ćirilicom na pergamentu raškim i zetsko-humskim pravopisom. Za potrebe humskog kneza Miroslava (tj. njegove zadužbine). Ima 181 list. Čuva se u Narodnom muzeju u Beogradu, a jedan liste je u Publičkoj biblioteci u Sankt Peterburgu. Dva pisara od kojih je poznat samo Gligorije dijak.
5. Vukanovo jevanđelje → jevanđelistar napisan na pergamentu raškim i zetsko-humskim pravopisom. Napisao ga je starac Simeon za Vukana Nemanjića. Ima 189 listova i čuva se u Publičkoj biblioteci.
Ruskoslovenski jezik
– Sredina 18. veka
– Ruska redakcija staroslovenskog – unošenje osobina ruskog narodnog jezika u staroslovenski
– Ruski učitelji:
1. Maksim Suvorov – 1736. Slavjanska škola (Sremski Karlovci)
2. Emanuel Kozačinski – 1733. Latinska škola (Sremski Karlovci)
– Diglosija – korišćenje dve varijante istog jezika (književnog i dijalekta)
– Srbi koriste građansku ćirilicu Petra Velikog od 1710. godine, a prvo delo štampano tom ćirilicom bila je Kaligrafija Zaharija Orfelina 1759.
– Dela:
1. Zaharije Orfelin – Gorestni plač (ruskoslovenski), Plač Serbiji (narodni jezik)
2. Jovan Rajić – Sobranije (ruskoslovenski), Boj zmaja s orlovi (narodni jezik)
– Ruski književni jezik koristio se u srpskim istoriografskim delima, poput Istorije raznih slovenskih narodov Jovana Rajića iz 1749.
