JU „ I SREDNJA ŠKOLA“ CAZIN
M A T U R S K I R A D
Stručno zvanje: Tehničar drumskog saobraćaja
Naziv teme: Itinereri (prevozni putevi)
Nastavni predmet: Organizacija prevoza robe i putnika
Prezime i ime učenika/ce: Murić Mehrudin
Cazin, maja 2014. godine
UVOD
Transportna industrija je četvrta oblast materijalne proizvodnje koji predstavlja sastavni dio razvoja
proizvodnih snaga i ima snažno povratno dejstvo u jedinstvenom procesu kružnog kretanja kapitala, jer
“kružni tok kapitala izvršava se normalno samo do toga dok njegove različite faze prelaze jedna u
drugu bez zastoja”. U procesu reprodukcije postoji tijesna povezanost između razvoja transporta kao
samostalne oblasti materijalne proizvodnje i proizvodnih snaga društva. Pod pojmom transport
podrazumijeva se privredna - uslužna djelatnost u okviru koje se odgovarajućom transportnom
tehnologijom prenosi roba, putnici, vijesti ili energija u određenom vremenskom intervalu, između
dvije tačke u prostoru. Kao značajan činilac procesa društvene reprodukcije, kao opšti uslov
proizvodnje, saobraćaj se tretira kao javna služba koja ima zadatak da zadovoljava potrebe društva i
proizvoda. Proizvod transportne djelatnosti je usluga koja ima svoju ekonomsku vrijednost koja se
može realizovati na tržištu. Saobraćaj predstavlja organizovano kretanje transportnih jedinica na
zajedničkoj mreži i ona je posljedice primijenjene tehnologije i potrebe za prevozom (transportom).
Saobraćaj nije privredna djelatnost i ne donosi ekonomsku korist, već izaziva štetu kroz utrošak
energije zakretanje i kroz druge negativne efekte (ugrožavanje okoline, saobraćajne nezgode,
saobraćajna zagušenost itd.). S ciljem postizanja dobre organizacije prevoza, što podrazumijeva
najveću proizvodnost uz najnižu cijenu prevoza, vrši se izbor najpovoljnijeg prevoznog puta. Prevozni
put je odabrani i važeći prevozni pravac kretanja vozila pri izvršenju prevoza između dva mjesta.
Definisanje pravca kretanja vozila neophodno je kada su te dvije tačke spojene sa dva ili više pravaca i
tada prevozni put obavezno propisuje dispečerska služba i unosi pravac kretanja u putni nalog vozila.
Odobreni prevozni put po pravilu mora biti najbrži i najkraći. Za pojam prevozni put u praksi se
koriste i termini itinerer i maršruta. Ustvari, itinerer označava pravac kretanja prevoznog sredstva na
jednoj relaciji, tj. između dvije krajnje tačke.
1
1.2. Ponavaljajući prevozni put sa povratnom praznom vožnjom sa položajem garaže van
prevoznog puta između terminusa A i B
Ovaj prevozni put naziva se prost – ponavljajući, jer se u toku rada transportnog sredstva za vrijeme
jednog obrta obavi samo jedna vožnja sa teretom. U slučaju ponavljajućeg itinerera sa povratnom
praznom vožnjom, u toku jednog obrta vozila ostvaruju jednu vožnju. U ovom slučaju broj vožnji sa
teretom Z
λ
= Zo + 1. Vozilo se sa posljednje vožnje sa teretom ne vraća u terminus A, već se nultim
kilometrima K
n2
vraća u garažu.
Slika 1. Ponavljajući prevozni put sa povratnom praznom vožnjom sa položajem garaže van
prevoznog puta između terminusa A i B
3
Karakteristični izmjeritelji su:
6
