IZDUVNI SISTEMI MOTORA
Zbog pojave novih evropskih standarda za kontrolu izduvnih gasova (Euro I, II, III i
najnoviji Euro IV) koji su stupili na snagu 2005., izduvni sistem i svi njegovi elementi
sada su postali važniji nego ikad zahvaljujući njegovom direktnom uticaju na potrošnju
goriva i podešavanje motora.
Od 1993., na benzinskim motorima, a od 1997. i na dizel motorima, postalo je obavezno
u zemljama evropske unije opremiti sva nova vozila sa katalizatorima.
Ova mera, suprotno mišljenju većine, čini izduvni sistem jednim od najsofisticiranijih
delova četvorotaktnog motora, budući da učinak takvog motora zavisi od preciznosti
nivoa povratnog pritiska koji na motor vrši izduvni sistem.
Ispravan izduvni sistem obezbeđuje da motor uvek radi s ispravnim odnosom
vazduha i goriva, uvek pruža maksimalnu snagu, a istovremeno održava
minimalnu potrošnju goriva. On će pomoći u produžavanju radnog veka drugih
važnih delova motora – ventila, prigušivača, katalizatora, lambda senzora itd.
KVALITET PROIZVODNJE:
Danas, svi proizvođači auspuha (lonaca) i rezervnih cevi unutar Evropske unije
uglavnom koriste aluminijumom presvučen čelik u procesu proizvodnje.
Sve robne marke koje su proizvedene za post-prodaju i svi proizvođači originalne
opreme koji proizvode rezervne delove za snabdevanje maloprodaje koriste
aluminijumom presvučen čelik za te jedinice. Iz tog razloga, mi kao profesionalci i krajnji
korisnici tih proizvoda moramo biti u mogućnosti da odgovorimo na sledeća pitanja:
1. Što je aluminijumom presvučen čelik?
2. Jesu li sve vrste aluminijumom presvučenog čelika istog kvaliteta?
3. Koji je najviše korišćen aluminijumski presvučeni čelik u proizvodnji izduvnih
sistema i koji je odnos između materijala koji se koriste i radnog veka izduvnog
sistema?
1. Šta je aluminijumom presvučen čelik?
Aluminijumom presvučen čelik sastoji se od dva materijala, sloja laminiranog čelika i
zaštitnog sloja aluminijuma. Ukoliko dodamo aluminijum samo na jednu stranu čelika,
zovemo ga jednostrano aluminijumom presvučen čelik, ali ako dodamo sloj aluminijuma
na obe strane čelika, zovemo ga obostrano aluminijumom presvučen čelik.
Kod takvog materijala, laminirani čelik pruža otpor na udarce i unutarnja naprezanja,
dok aluminijumski zaštitni sloj pruža zaštitu od korozije.
Nije moguće “gledanjem” proceniti koja količina aluminijuma se nalazi u prigušivaču
proizvedenom od aluminijumom presvučenog čelika, budući da će u svim vrstama
aluminijumom presvučenog čelika spoljna boja biti ista (boja aluminijuma).
2. Jesu li sve vrste aluminijumom presvučenog čelika istog kvaliteta?
Naravno da nisu, nivo otpora na koroziju zavisi od debljine aluminijumskog sloja koji štiti
laminirani čelik. Kako bi saznali kvalitet aluminijumom presvučenog čelika koji smo
kupili, proizvođač ga označava brojem koji nam kaže koliko grama aluminijuma se
nalazi u svakom sloju laminiranog čelika izraženo u kvadratnim metrima i popraćeno
rečima single-layer (jednostrano presvučen) ili two layer (obostrano presvučen)
označavajući da li je zaštićen aluminijumom samo s jedne strane ili s obe strane. Kao
Aluminijumom presvučen čelik
80gr/m2 Dva sloja 1,2 mm. (Jedan
list)
Aluminijumom presvučen čelik
120gr/m2 Dva sloja 1,2 mm.
(Jedan list)
Aluminijumom presvučen čelik
(0,5 mm. 150gr/m2 + 0,7mm. 120
gr/m2). Dva lista.
Procenjen životni
vek (u mesecima)
Aluminijumom presvučen čelik
120gr/m2, Dva sloja
(0,5mm+0,7mm). Dva lista.
što smo već rekli, 120 gr/m
2
two layer znači da je ovaj aluminijumom presvučen čelik
presvučen sa 120 grama aluminija po svakom kvadratnom metru stranice (ovakva vrsta
čelika je visoko kvalitetan aluminijmom presvučen čelik koji se koristi od strane
proizvođača Originalne opreme za maloprodajne proizvode kao i post-prodajni
proizvođači za proizvodnju koja je prošla homologaciju). S druge strane, ukoliko je
aluminijumom presvučeni čelik 120 gr/m
2
Single-layer, to nam govori da je prekriven sa
120 grama po kvadratnom metru, ali samo s jedne strane (to znači da sadrži pola
aluminijuma manje od prethodnog primera.) To će ostaviti jednu od stranica laminiranog
čelika bez dodatne zaštite od korozije.
3. Koji je najviše korišćen aluminijumom presvučeni čelik u proizvodnji izduvnih
sistema i koji je odnos između materijala koji se koriste i radnog veka izduvnog
sistema?
Proizvođači jeftinijih prigušivača, osim što ne prate bilo kakve homologacijske
standarde, koriste aluminijumom presvučen čelik vrlo niskog kvaliteta, s puno nižim
odnosima aluminijuma, a u nekim slučajevima koriste lagani čelik za unutrašnje cevi
prigušivača. Iz ovog razloga, za vrlo kratko vreme unutrašnja korozija znatno menja
odnose povratnog pritiska sistema i na taj način utiče na snagu i potrošnju, stavljajući
druge delove motora kao što su katalizatori, lambda senzori itd. u veliku opasnost od
kvara.
Važno je primetiti da je debljina sloja aluminijumom presvučenog čelika (sadržaj
aluminijuma) ključan faktor koji određuje radni vek prigušivača i garantuje optimalni
učinak za vreme celog radnog veka motora.
SNAGA MOTORA:
Koncept snage primenjen na motore može se definisati kao količina rada koju motor
može napraviti u određenoj jedinici vremena. Iz tog razloga, snaga motora takođe se
može definisati kao količina goriva koju motor pretvara u kinetičku energiju po jedinici
vremena.
Iz tog razloga, ukoliko imamo dva identična motora, što je veća količina sagorelog
benzina po jedinici vremena, to je veća snaga motora.
Postoje dva osnovna načina da se dobije snaga motora, jedan koji znamo kao američki
način, koji se sastoji od povećanja kapaciteta cilindara u cilju povećanja količine goriva
koje može biti sagoreno u svakoj eksploziji po jedinici vremena (veći prečnici cilindra
