SADRŽAJ
1.
UVOD........................................................................................................2
2.
POSMATRANJE IZLUČEVINA…...………………..…………................3
3.
ZNOJENJE………....….…….…...………………...………....................3
4.
POVRAĆANJE (VOMITUS - EMESIS…...…….........……...............3
5.
KAŠALJ, VRSTE KAŠLJA I ISPLJUVAK (SPUTUM)…...…..........5
6.
MOKRAĆA (URIN)……………………..……………..……..….................8
7.
KATETERIJAZACIJA MOKRAĆNE BEŠIKE…….......…......................12
8.
STOLICA-FECES………………………………..…….......…......................14
9.
KLIZMA………...………………………………..….......…..........................18
10.
ZAKLJUČAK.......……………..………….…………………...…….............21
11.
LITERATURA.....……………..………….………………...……….............22
2
1. UVOD
Na samom početku rada moramo definisati pojam izlučevina koji predstavljaju
produkt koji se iz organizma izlučuju, a njihovom formiranju učestvuju organi
čitavog sistema. U proces izlučivanja ubrajamo znojenje, povraćanje, kašljalj,
mokraću ili urin i stolicu.
U radu su detaljno objašnjeni postupci postupanja sa bolesnikom prilikom
nastanka određenog procesa izlučivanja,te su objašnjene tehnike izlučivanja.
Kašaj predstavlja nadražaj tursigenih zona, čiji se refleks prenosi na centar za kašalj,
pri čemu se disanji putevi osobađaju sekreta. U radu nastojimo pojasniti iskašljaj,
sputum za laboratorijske pretrage, tehnike uzimanja sputuma i posmatranje
bolesnika sa kašljem.
Pored kašlja, veoma bitna je mokraća ili urin, sa kojom se provode patološki nalazi.
Mokraća ima određenu boju i specifičnu težinu, te se često vrši njen hemijski pregled.
Prilikom mokrenja, ne smije se izostaviti kateterilzacija mokraćne bešike, koja je u
nastavku detaljno objašnjena.
Za mokraću se nadovezuje i stolica ili feces koja predstavlja crijevni sadržaj koji je
ostao nesvaren. Ova tematika obrađena je u sedmom dijelu rada, na koju se
nadovezuje klizma.
2. POSMATRANJE IZLUČEVINA
Izlučevine ili ekskreti su produkti koji se iz organizma izlučuju a u njihovom
formiranju učestvuju organi čitavog sistema. Predstavljaju važan dijagnostički
materijal, jer ukazuju na stanje organa ili sistema organa, koji ih stvara ili izlučuje.
4
koji predhode povraćanju, kako bi na vrijeme pripremila pribor i bolesnika, da bi mu
pomogla pri povraćanju.
Od materijala neophodno je pripremiti:
- Sud za prihvatanje izbačenog sadržaja
- Časa sa svježom vodom
- Parče papirne vate
- Mušema sa kompresom.
U momentu povraćanja treba brzo djelovati i bolesnika, u koliko je u krevetu,
treba postaviti u sjedeći položaj, sa nagnutim tijelom naprijed. Mušemom i
kompresom zaštiti lično i posteljno rublje, a ispred bolesnika staviti sud za
prihvatanje povraćene mase. Ako bolesnik zauzima ležeći položaj i ne može ga
promijeniti, onda mu se glava okrene na glavu, a jastuk zaštiti musemom i
kompresom, na koji se stavlja bubrežnjak i sve vrijeme ga pridržava. Bolesnika za
vrijeme povraćanja ne treba ostaviti, već mu treba pomoć, a u isto vrijeme posmatrati
karakter povraćanja i izgled povraćenih masa. Poslje završenog povraćanja bolesnik
svježom vodom ispire usta, i obriše papirnom vatom, i ako je potrebno presvuče,
pokrije, a soba provjetri. Povraćanjem se i organizma gube tečnost i elektroliti kao i
tjelesna toplota. Zato se bolesnikova postelja zagrijava, a elektroliti nadoknađuju
intravenskom infuziom.
Povraćani sadržaj ne treba odma bacati, već ga treba makroskopski pregledati:
količina, sadržaj, boja i miris.
Količina povraćenog sadržaja široko varira, najčeće zavisi o posljednjem
obroku hrane (količni, vremenu proteklom od obroka), te nastojimo je
objektivno utvrditi mjerenjem
Povraćeni sadržaj utvrđujemo, ako je moguće, makroskopskim pregledom
(sluz, krv, paraziti i sl.)
Boja povraćenog sadržaja zavisi o vrsti hrane i drugim primjesama (žuta ili
žutozelena od žuči, crvena od svježe krvi, tamno smeđa do crne pri
hematemezi- povraćanje djelimično probavljene krvi)
Miris povraćenog sadržaja je katkad karakterističan (kiseo- hiperaciditet,
poput truleža pri dugotrajnoj retenciji hrane u želudcu, poput stolice pri
povraćanja iz crijeva).
Pored makroskopskog pregleda, povraćeni sadržaj se može poslati na
bakterijološki pregled.
5. KAŠALJ, VRSTA KAŠLJA I I SPLJUVAK (SPUTUM)
Kašalj je voljna ili refleksna pojava koja nastaje nadražajem tusigenih zona, čiji se
refleks prenosi na centar za kašalj, pri čemu se disajni putevi oslobađaju sekreta.
Centar za kašalj nalazi se u produženoj moždini.
5
a.
Ispljuvak- iskašljaj (splutum)
Ispljuvak je izlučevina koja se iz disajnih puteva izbacuje kašljem. Sputum zdrave
osobe je oskudan i sastoji se od sluzi, čestica prašine unijete disanjem, ćelije epitela,
kao i malog broja leukocita. U toku oboljenja organa za disanje on postaje obilniji i
sadrži veće količine sluzi i bakterija, mnogo leukocita, nekad i eritrocita, plućni
parenhim i tumorske ćelije. Sastav i količina sputuma se mijenja kod osoba kojima su
oboljeli organi za disanje, pa je zbog toga taj sputum važan dijagnostički materijal.
Ovisno o sadržaju razlikujemo izgled, količinu i zadah sputuma.
Makroskopski, izgled sputuma može biti:
Pjenušav u srčanom edemu pluća
Sluzav u virusnim upalam, alergiji i podražaju
Sluzavognojav u bakterijskim upalama
Gnojav u destruktivnim bakterijskim upalama, virusnim upalama, edemu
pluća, plućnoj emboliji i tumorima.
Krvav u destruktivnim bakterijskim upalama, naročito tuberkolozi pluća i
tumorima bronha.
Količina sputuma široko varira i nepouzdan je pokazatelj (mnogi ga bolesnici gutaju,
a ne iskašljavaju). Ako ga sakupljamo 24 časa, može da se kreće od nekoliko mililitara
do 1000ml.
b. Uzimanje sputuma za laboratorijske pretrage
Sputum se često šalje u laboratoriju i to na mikrobiološku, citološku, hemijsku i
fizikalnu pretragu.
Mikrobiološke pretrage obuhvaćaju mikroskopski pregled raznim metodama
obojenog razmaza na predmetnom stakalcu, zasijavanje i kultivisanje sputuma na
hranjljive podloge i ispitivanje njihove osjetljivosti prema atibioticima.
Citološkim pregledom sputuma u obojenom razmazu mikroskopski se traže ćelije
malignih upala i tumora.
c. Tehnika uzimanja sputuma i slanje na laboratorijske analize
Postoji više metoda za uzimanje sputuma:
Ekspektoracije- iskašljavanje
Trahealni aspirat- sadržaj iz traheje
Gastrolavaža- želudačni ispirak pacijenta koji sputum gutaju.
