Seminarski rad Izvori gradjanskog prava
SADRZAJ
Uvod……………………………………………………………………………….….. 2
Naziv I pojam gradjanskog prava………………………………………………..……3
Pravda i pravednost kao materijalni izvor prava………….…………..…4
Zakon kao izvor prava…………………………………………………..……...,….….4
-.
Vrste gradjanskopravnih normi………………………………………….5
-Vremensko,prostorno i personalno važenje gradjanskopravnih normi…6
Običajno pravo kao izvor prava………………………………,,,,,,,,,,,,,…..7
- Trgovački običaji
-Uzanse
-Pravni standardi
Sudska praksa…………………………………………………………,,,,,,,,,,,,,,,.….….8
-Pravna nauka i zadaci gradjanskopravne teorije………………………9
Zakljucak …………………………………………………………………………….10
Literatura……………………………………………………………………………..11
1
Seminarski rad Izvori gradjanskog prava
UVOD
U našoj zemlji pravni sistem čine sledeće grane: ustavno, upravno (administrativno),
krivično, građansko, privredno, radno, porodično i procesno pravo.
Građansko pravo uređuje odnose koji nastaju povodom preuzimanja imovine jednog
pravnog subjekta u imovinu drugog, odnosno razmenu robe, ali i odnose koji se tiču
položaja subjekata tih odnosa i sl.
Izvori gradjanskog prava su opšte norme koje uredjuju gradjanskopravne odnose a svaka
opšta norma,pa i gradjanskopravna,odlikuje se time što se odnosi na sve slučajeve iste
vrste.Skup svih opštih gradjanskopravnih normi naziva se gradjanskim pravom u
objektivnom smislu (objektivno gradjansko pravo),za razliku od onih prava koja
primjenom opšte norme nastaju za subjekte pravnih odnosa i koja se zato nazivaju
subjektivnim gradjanskim pravima.
Prema tome kako nastaje i u kom se obliku pojavljuje,objektivno gradjansko pravo je
nepisano (običajno) ili pisano.Običajno pravo koje i po načinu nastajanja i po
stvaraocima narodno pravo,dugo je u istoriji dominiralo a i danas je vladajuće u
anglosaksonskom svijetu.U ostalim zemljama uključujući i evropski kontinent ono je
potisnuto pisanim pravom,pre svega u obliku zakona i podzakonskih opštih akata.
Dugo vremena gradjansko pravo u Jugoslaviji posle Drugog svetskog rata nije nije bilo
zakonom uredjeno-kodifikovano i osnovni izvor gradjanskog prava bila su pravna pravila
definisana gradjanskim zakonicima donetim pre Drugog svetskog rata.
Zakonsko uredjivanje gradjanskog prava usledilo je 80-tih godina prošlog veka kada su
doneti osnovni gradjanski propisi : Zakon o obligacionim odnosima 1978.god.,Zakon o
osnovnim svojinsko – pravnim odnosima 1980.god.,Zakon o etažnoj svojini 1995.god..
2
Seminarski rad Izvori gradjanskog prava
2. Pravda i pravednost kao materijalni izvor prava
Pravni poredak mora biti zasnovan na pravdi i nekim moralnim načelima na kojima
počiva ljudska civilizacija kao što je pravilo:“Ne čini drugima ono što ne želiš tebi da se
učini“.Ako pravni poredak ne sadrži minimum morala,onda on može bit pozitivno
pravo,jer iza njega stoji državna sankcija,a nikako ne može biti pravedno pravo.Posle
sloma pozivističkih teorija koje su tvrdile da je pravo samo ono što donese država,bez
obzira na njegovu sadržinu,u izvore prava u materijalnom smislu počine da se ubraja i
prirodno pravo.Najveći zahtev za pravdom takodje mora biti u skladu sa pravnom
sigurnošću,koja kao faktor poretka uvek ima prednost.Pravna sigurnost je pretpostavka za
ostvarenje pravde,ali ona nikada nije krajnji cilj pozitivnog prava.
3. Zakon kao izvor prava
Samo se kodifikacijom gradjanskog prava mogu stabilisati imovinsko-pravni odnosi i
uvesti neophodna pravna sigurnost u te odnose.Zato se kod nas vrlo rano,na prvom
Kongresu pravnika 1954. godine istakla potreba za donošenjem novog gradjanskog
zakonika.Medjutim nije se odmah pristupilo kompletnoj kodifikaciji gradjanskog
prava,već se radilo na parcijalnim kodifikacijama pojedinih oblasti.Tako se 1955. godine
donosi
Zakon o nasledjivanju
,koji je sa malim korekcijama mogao da postane deo
budućeg gradjanskog zakonika.
Profesoru Mihailu Konstantinoviću 1960. godine bilo je povereno da izradi prednacrt
zakona o obligacijama,koji bi poslužio kao osnova za izradu zakona.Ovaj zadatk je
obavljen i profesor Konstantinović je 1969 godine objavio „Skicu za zakonik o
obligacijama i ugovorima“.
Zakon o obligacionim odnosima stupio je na snagu 1. oktobra 1978. godine.
Donošenjem
Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima
,30. Januara 1980.godine
Federacija je prvi put posle rata na sistematski način regulisala osnovne svojinskopravne
odnose.
Donošenjem
Zakona o obligacionim odnosima i Zakona o osnovnim svojinskopravnim
odnosima,
odnosno
Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa
sistematskim zakonima
Federacije stvoren je odnos za obuhvatanje svih gradjanskopravnih odnosa i ostvaren
zahtev postizanja pravne sigurnosti u oblasti imovinskog prava,čemu su oduvek težile sve
velike kodifikacije gradjanskog prava.
4
