EVROPSKI UNIVERZITET BRČKO
DISTRIKT
PRAVNI FAKULTET
OPŠTE PRAVO
SEMINARSKI RAD
PREDMET: GRAĐANSKO PRAVO
TEMA: IZVOR GRAĐANSKOG PRAVA
Mentor: Student:
prof. Dr Brana Komljenović Milica Ristić
br.indeksa : 046-OP/14
Brcko, novembar 2015. god.
2
EVROPSKI UNIVERZITET BRČKO
DISTRIKT
PRAVNI FAKULTET
OPŠTE PRAVO
SEMINARSKI RAD
PREDMET: GRAĐANSKO PRAVO
TEMA: IZVOR GRAĐANSKOG PRAVA
Mentor: Student:
prof. Dr Brana Komljenović Milica Ristić
br.indeksa : 046-OP/14
Brcko, novembar 2015. god.
4
Seminarski rad „Izvori građanskog prava“
UVOD
Izvori građanskog prava su opšte norme koje uređuju građanskopravne odnose a
svaka opšta norma, pa i građanskopravna, odlikuje se time što se odnosi na sve
slučajeve iste vrste. Skup svih opštih građanskopravnih normi naziva se
građanskim pravom u objektivnom smislu (objektivno građansko pravo), za
razliku od onih prava koja primjenom opšte norme nastaju za subjekte pravnih
odnosa i koja se zato nazivaju subjektivnim građanskim pravima.
Prema tome kako nastaje i u kom se obliku pojavljuje, objektivno građansko
pravo je nepisano (običajno) ili pisano. Običajno pravo koje i po načinu
nastajanja i po stvaraocima narodno pravo, dugo je u istoriji dominiralo a i danas
je vladajuće u anglosaksonskom svijetu. U ostalim zemljama uključujući i
evropski kontinent ono je potisnuto pisanim pravom, prije svega u obliku zakona
i podzakonskih opštih akata.
(2)
Dugo vremena građansko pravo u Jugoslaviji poslije Drugog svjetskog rata nije
nije bilo zakonom uredjeno-kodifikovano i osnovni izvor građanskog prava bila
su pravna pravila definisana građanskim zakonicima donijetim prije Drugog
svjetskog rata.
Zakonsko uređivanje građanskog prava uslijedilo je 80-tih godina prošlog vijeka
kada su donijeti osnovni građanski propisi : Zakon o obligacionim odnosima
1978.god., Zakon o osnovnim svojinsko – pravnim odnosima 1980. god. ,Zakon
o etažnoj svojini 1995.god..
2-
Obren Stanković, Vladimir V. Vodinelić;
Uvod u građansko pravo
2014, 289 str. 978-86-81781-67-8
5
Seminarski rad „Izvori građanskog prava“
1.Pojam i vrste izvora prava
Izvori prava u opštem smislu mogu se definisati kao uzroci ili povodi koji
dovode do nastajanja prava. Oni mogu biti materijalni i formalni. Pod
materijalnim izvorima se podrazumijevaju društvene okolnosti i potrebe,
odnosno uzroci koji dovode do nastajanja prava. Pod izvorima u formalnom
smislu podrazumijeva se forma u kojoj država donosi pravne norme. Prema
tradicionalnoj podjeli foralni izvori prava su: zakoni i podzakonski
akti,običaji,sudska praksa i pravna nauka.
(2)
Dugo vremena pod uticajem marksističke teorije smatralo se da je jedini
materijalni izvor prava „volja vladajuće klase“. Medjutim ovakvo pravo koje
štiti volju samo jedne klase,ne može biti pravedno i demokratsko pravo, jer u
društvu ne postoji samo jedna klasa.
Pravda i pravednost kao materijalni izvor
prava pravni poredak mora biti zasnovan na pravdi i nekim moralnim načelima
na kojima počiva ljudska civilizacija kao što je pravilo:
“Ne čini drugima ono što ne želiš tebi da se učini“.
Ako pravni poredak ne sadrži minimum morala, onda on može bit pozitivno
pravo, jer iza njega stoji državna sankcija, a nikako ne može biti pravedno
pravo. Poslije sloma pozivističkih teorija koje su tvrdile da je pravo samo ono
što donese država, bez obzira na njegovu sadržinu, u izvore prava u
materijalnom smislu počinje da se ubraja i prirodno pravo. Najveći zahtjev za
pravdom takođe mora biti u skladu sa pravnom sigurnošću, koja kao faktor
poretka uvijek ima prednost. Pravna sigurnost je pretpostavka za ostvarenje
pravde, ali ona nikada nije krajnji cilj pozitivnog prava
.
2-
Obren Stanković, Vladimir V. Vodinelić;
Uvod u građansko pravo
2014, 289 str. 978-86-81781-67-8
