Izvori poslovnog prava - poslovno pravo
UVOD
Od postanka civilizacije prisutna su pravila ponašanja u određenim grupama.S
razvojem same civilizacije dolazi i do razvoja društva u kome se javljaju prvi začeci
pravnih normi.U početku su to bili ustaljeni običaji koji su se primenjivali za posebne
grupe građana.Što se broj ljudi širio i teritorija na kojoj su živeli, te početkom dolazaka
u kontakt sa drugim civilizacijama bilo je potrebno da se pravne norme zabeleže.Tako
su nastali prvi pisani izvori prava koji su poslužili za dalji razvoj i nadogradnju kako
samog prava tako i izvora prava.Sa razvojem moderne države dolazi do stvaranja prvih
kodifikacija.Neke su se zadržale svojom fleksibilnošću i do današnjih dana u primeni uz
razna tumačenja koja su proistekla iz razvoja države,društva,ekonomije i
tehnologije.Samim tim smo došli do izvora prava koji se danas nalaze u ustavu svake
države kao najvišeg državnog akta bez kog samo postojanje države njie moguće. U
ovom seminarskom radu će biti reči o izvorima poslovnog prava.
IZVORI POSLOVNOG PRAVA
Reč „izvor prava“ dočarava način na koji nastaje odnosno na koji se stvara pravo,kao i
osnov njegovog važenja.Svaka viša opšta pravna norma predstavlja izvor niže opšte
pravne norme , pa možemo da kažemo da je to uobičajeno pravno značenje izvora
prava.
Pored tog značenja reč izvor prava se koristi i u nepravnom značenju, u jednom se
podrazumevaju materijalne činjenice koje izazivaju nastanak prava, a u drugom put
vrednosti koje utiču na stvaraoce prava da stvore baš takvo pravo.
Reč izvor prava ima 3 značenja:
1. Izvor prava predstavlja društvenu činjenicu iz koje stvarno nastaje pravo-materijalin
izvor prava ili izvor prava u materijalnom smislu.
2. To su društvene vrednosti iz kojih „izvire pravo“-vrednosni izvori prava ili izvori prava
u vrednosnom smislu.
3. U ovom smislu izvor prava označava opšti pravni akt tj. sredstvo pomoću kojeg se
izražava materijalni i vrednosni izvori prava-formalni izvori prava ili izvori prava u
formalnom smislu
IZVORI PRAVA
Izvor prava u materijalnom smislu je sve ono što prethodi pravu, izaziva njegov
nastanak i čini da pravo bude onakvo kakvo jeste Možemo reći da je to društveni uzrok
koji izaziva nastajanje prava kao društvene pojave ili volja vladajućih društvenih činilaca.
Vrednosni izvori prava predstavljaju izvor pravnih normi.
Cilj je da unapredi i osmisli funkciju države i prava u društvu.
U širem smislu se odnosi na sve vrednosti koje utiču na organe koji stvaraju pravo, a u
užem na metapravne(vrednosne) izvore od kojih je najznačajnije postojanje tzv.“prirode
stvari“ ( rerum natura) po kojima se smatraju odeđene društvene ili čisto pravne
vrednosti koje nemaju obaveznu pravnu snagu,ali pod određenim uslovima mogu
postati obavezujuće.
Izvori prava u formalnom smislu su opšti pravni akti iz kojih mogu da potiču i
pojedinačni pravni akti koji stvaraju pojedinačne pravne norme.
Na primer:opšti pravni akt u oblasti poslovnog prava je Zakon o privrednim društvima,
a pojedinačni akt je ugovor o osnivanju određenog društva.
OPŠTE KARAKTERISTIKE IZVORA POSLOVNOG PRAVA
Opšte karakteristike izvora poslovnog prava su jednake za sve izvore,a to su:
1. Da svi izvori poslovnog prava sadrže opšte pravne norme i predstavljaju opšta pravila
ponašanja za sve pojedinačne slučajeve koji nastanu u privredno pravnom poslovanju
2. Da izvore prava priznaje pravni poredak zemlje
3. Da primenu izvora obezbeđuje država
ZAKON I PODZAKONSKI AKTI
ZAKON
Za konkretizaciju, razradu i sankcionisanje ustavnih principa koriste se niži pravni akti –
ZAKONI.
Zakon je opšti pravni akt koji je donešen od Zakonodavnog organa.
Kod nas je to Skupština po zakonodavnoj proceduri i koji sadrži pravne norme bilo
pojedinačne bilo opšte.Zakon zajedno sa Ustavom spada u najviše pravne snage od svih
pisanih izvora prava.Zakon države članice mora biti u saglasnosti sa zakonom državne
zajednice. Pravilo je da se zakon primjenjuje dok ne bude ukinut izričito ili donošenjem
novijeg zakona koji regulišu istu materiju. Oblik zakona takođe je određen donosiocem,
postupkom i materijalizacijom.
Donosioc – najviše predstavničko telo (ovo pravilo važi za državne, federalne i
kantonalne zakone)
Postupak – postupak donošenja zakona ima više faza: inicijativa za donošenje zakona
(politička i pravna), izrada nacrta i prijedloga, pretres predloga u stručnim telima i u
