SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA OSNOVE EKONOMIJE
Tema: IZVORI PRIHODA I BOGATSTVA STANOVNIŠTVA
Izvori prihoda (dohotka) i bogatsva (imovine) stanovništva
Tema koja se obrađuje izuzetno je širok pojam i vidjećemo kroz dalje izlaganje da
teoretski imamo mnogo manje vrsta izvora prihoda nego što je to u praksi.
Možemo primjetiti da stanovnici različitih zemalja svijeta imaju različite prihode, odnosno da
postoje velike razlike u bogatstvu. Kada se radi o ovakvim razlikama to obično objašnjavamo
ekonomskom stabilnošću zemalja kao i prirodnim resursima kojima pojedine zemlje raspilažu, a
resursi bitnu utiču na bogatsvo države a samim tim i na standard stanovništva. Takođe postoje i
razlike u bogatstvu među stanovnicima iste države, a osnovne razlike su u izvorima prihoda.
Pojedinac svoju društvenu poziciju može uporediti sa pozicijom drugih članova društva preko
ekonomskih veličina, a to su: prihodi koje stanovnici ostvaruju i imovina kojom raspolažu.
“Prihod ili dohodak je ekonomska kategorija kojom se označava ukupna količina novca, koju
neki pojedinac prisvoji tokom određenog vremenskog perioda”
1
. Takođe postoji i izvorni prihodi
koji predstavljaju sumu novca, koju prisvoji neki pojedinac bez prihoda koje mu obezbjeđuje
država. Kao što u naslovu možemo da vidimo da izvore prihoda čini dohodak, a izvore bogatsva
imovina, ali ipak pored dohotka u prihode spadaju i naknade koje obezbjeđuje država (razna
socijalna davanja, naknade za vrijeme nezaposlenosti, dječiji dodatci...), ali ove naknade su
isključene iz obračuna izvornih prihoda. Ukoliko bi gledali samo izvore prihoda bez naknada
koje pruža država, razlike između ljudi bile bi veće. Pružanjem naknada država nastoji da smanji
razlike i da putem budžeta izvrši preraspodjelu društvenog bogatsva. Kao što je u naslovu
navedeno izvor prihoda je dohodak, a izvor bogatsva imovina, odakle vidimo da izvori prihoda
stanovništva mogu biti različiti:
-
prihodi od rada
, ove prihode čine plate i razni dohodci od rada, prihodi od preduzetništva
(prihodi koji se ostvaruju korištenjem tuđeg kapitala)
-
prihodi od imovine
, ove prihode čine kamate koje se ostvaruju na finansijski kapital, profit,
koji ostvari preduzeće u vlasništvu nekog pojedinca, dividende, ukoliko on posjeduje akcije
nekog preduzeća, rente na iznajmljeno zemljište
1
-
Principi ekonomije,prof. dr Mladen Ivanić (1999),str.357
i
-
različite vrste prihoda
koje ostvaruju pojedinci zahvaljujući državi, razni oblici transfernog
plaćanja (prihodi za nezaposlene, prihodi na malu djecu, socijalna pomoć...). Svi ovi prihodi
direktno utiču na kupovnu moć pojedinca, kao i na njihov standard.
“Imovina ili bogatstvo nekog pojedinca određeno je količinom stvari i potraživanja koje on
