Izvori zagađivanja vazduha

SADRŽAJ

UVOD

1. SASTAV VAZDUHA

1.1.

Pojam emisije i imisije, maksimalno dozvoljene

koncentracije..................................3

2. IZVORI ZAGAĐIVANJA VAZDUHA

………………………………………………...4

2.1.

Prirodni izvori zagađivanja

vazduha…………………………………………….…..4

2.2.

Vještački izvori zagađivanja vazduha

………………………………………………5

3. POSLJEDICE AEROZAGAĐENJA

……………………………………………….…10

3.1.

Kisele

kiše…………………………………………………………...……………..11

3.2.

Efekat staklene

bašte…………………………………………………………...…..12

3.3.

Globalno

zagrijavanje………………………………………………………………13

3.4.

Smog………………………………………………………………………………..13

4. MJERE ZAŠTITE VAZDUHA OD ZAGAĐENJA

.....................................................14

ZAKLJUČAK

……………………………………………………………………..…………....15

LITERATURA

.............................................................................................................................16

Izvori zagađivanja vazduha

UVOD

Predmet ovog rada jesu izvori zagađivanja vazduha. Cilj je definisati i objasniti prirodne i

vještačke izvore aerozagađenja.

Vazduh se nalazi svuda oko nas. Vazduh je, kao i voda, uslov života. On ima dvije

osnovne funkcije: biološku (primarna) i proizvodnu (sekundarna). Prosečan sastav čistog suvog
vazduha je: azot 78,08%, kiseonik 20,95%, plemeniti gasovi 0,03%. U vazduhu je konstatovano
prisustvo: vodene pare, amonijaka, ozona, vodonika i prašine, a ispitivanja poslednjih godina su
konstatovala da se u vazduhu nalazi preko 30 različitih supstanci.

Najvažniji sastojak vazduha je kiseonik. On omogućava disanje svim višim organizmima,

pa i čovjeku. Najveći dio kiseonika je biološkog porjekla, što znači da potiče od fotosinteze.
Najveći proizvođači su šume, alge koje žive u vodi i fitoplanktoni.

Vazduh ima veliki ekološki značaj, jer sadrži za život tako potrebne gasove: kiseonik,

ugljendioksid i azot. Ljudskom organizmu je dnevno potrebno sedam puta više vazduha nego
vode (u težinskom odnosu).

Zagađeni vazduh koji smo danas prisiljeni da udišemo posljedica je ljudskih djelatnosti.

Značajnije zagađivanje vazduha otpočelo je upotrebom fosilnih goriva, najpre u 13. vijeku, a
potom u 17. vijeku. Najveća i najteža zagađenost počela je 1945. godine bacanjem prve atomske
bombe na Hirošimu i kulminirala 1986. godine akcidentom nuklearke u Černobilju.Vazduh je u
urbanim i industrijskim centrima veoma zagađen. Danas već više od dvije trećine svijetskog
stanovništva ne diše čist vazduh.

Izvori aerozagađenja su mnogobrojni i mogu biti prirodni (erupcije vulkana, šumski

požari, oluje, zemljotresi) i vještački. Važniji vještački izvori zagađenja vazduha su: motorna
vozila, industrija, električne centrale, grijanje, sagorijevanje otpadnih materija i dr. Od ukupne
mase na gasove otpada 90%, a na čvrste čestice 10%. Saobraćaj i industrija su osnovni izvori
zagađenja vazduha. Tokom sagorijevanja različitih oblika goriva u motorima ili fabrikama, osim
oslobađanja energije ispušta se i velika količina štetnih materija, kao što su: ugljen-monoksid,
ugljen-dioksid, sumpor-dioksid, oksidi azota, pepeo i čađ. Ljudi zagađuju vazduh na mnogo
načina: paljenjem šuma radi oslobađanja poljoprivrednog zemljišta, vožnjom automobila i
aviona, radom u fabrikama i termoelektranama, sagorijevanjem ogrijeva u domaćinstvima itd.

Izvori zagađivanja vazduha

Slika 1.

Sastav vazduha

Vazduh se smatra zagađenim ako sadrži materije iznad maksimalno dozvoljenih

koncentracija, koje su štetne za zdravlje ljudi, životnu sredinu i materijalna dobra. Zagađenost
vazduha naziva se i aerozagađenje. Aerozagađenje je nastalo još sa pojavom vatre i to od dima i
zagušljivih gasova, a dalji uticaj na zagađenje vazduha imalo je topljenje i obrada metala.
Prerada živinog sulfida u srednjem veku uticala je na zagađenje vazduha sumporom. Masovno
zagađenje vazduha počinje sa većom upotrebom fosilnih goriva, a pre svega uglja. Još u XIII
veku, u Engleskoj su donešeni propisi o kontroli zagađenosti vazduha dimom koji su predviđali i
smrtnu kaznu. Ogroman doprinos aerozagađenju daje industrija, a sredinom dvadesetog vijeka
javlja se problem zagađenja radioaktivnim materijama.

Šume su sa biljkama prirodni proizvođači kiseonika. Njihova uloga je dvojaka. Mogu da

proizvode i prečišćavaju u većoj ili manjoj meri O2. Međutim, uništavajući bezobzirno šume i
zagađujući ogromne površine rijeka, vode, mora i okeana i zemljišta ljudi sistematski narušavaju
ove izvore O2. Tako zagađen vazduh utiče na čovjeka i celu njegovu sredinu uključujući
atmosferu pa i samu zemlju. Javljaju se razna oboljenja od onih sa kojima možemo da se borimo
tokom života, do onih koja su smrtonosna. Najviše stradaju pluća, srce, mozak i drugi organi.

Izvori zagađivanja vazduha

Zato, da bi čovjek živeo zdravo ako je to ikako danas u svijetu procvjetale industrije moguće,
treba da čuva okolinu oko sebe, prije svega vazduh, vodu i zemljište a zatim sve ostalo.
Uništavanje ozona, efekat staklene bašte, kisele kiše, samo su neke od posledica
zagađenja vazduha. Izvori zagađenja mogu biti veoma veliki, a glavni izvor je upravo i sam
čovjek.

1.1.

Pojam emisije i imisije, maksimalno dozvoljene koncentracije

Pod emisijom se podrazumjeva izbacivanje zagađujućih materija iz objekata – zagađivača

(iz dimnjaka, motora, cijevovoda, i sličnog) u okolinu: vazduh, vodu, zemljište. Kada se
proučava obim zagađenja nekom zagađujućom materijom, važno je da se utvrdi:



brzina emisije i



ukupna emisija.

Brzina emisije je količina zagađujuće materije izražene u jedinici vrijemena: g/sec., ili u

%. Ukupna emisija jeste ispuštena količina zagađujuće materije izražene u gramima po količini
oslobođene  energije  (u  džulima)  ili  u  kilogramima  proizvoda.  Pod  imisijom  se  podrazumeva
pojava gasovitih, tečnih ili čvrstih materija u sloju neposredno iznad površine tla. Ona može da
bude  veća  od  emisija.Njihova  vrijednost  se  odnosi  na  koncentraciju  zagađujućih  materija  u
vazduhu na visini od 0 do 2,0 m od nivoa tla. Mogu biti kratkotrajne ili dvadesetčetvoročasovne.
Vrijednost  imisija  zavisi  od:  brzine,  jačine  i  tipa  emisija  okolnih  izvora,  od  rasprostiranja
zagađujućih materija u atmosferi, od uslova njihovog izdvajanja u funkciji meteoroloških uslova
i od vrsta zagađivača.

Maksimalno dozvoljene koncentracije (MDK) se, uglavnom, određuju po tome koliko se

štetne po ljudsko zdravlje, odnosno uzima se krajnja granica moguće štetnosti, prema bilo kojem
pokazatelju:  toksičnosti,  opštesanitarnom,  i  drugo.  Maksimalno  dozvoljena  koncentracija  neke
štetne  materije  je  ona  količina  koja  kod  čovjeka  svakodnevno  izloženog  u  dužem  periodu  ne
izaziva patološke promene ni oboljenja, ne narušava biološki optimum za čovjeka. Za relativno
čist vazduh možemo da smatramo onaj u kome koncentracije ne premašuju dopuštene granice.
Maksimalno  dozvoljena  emisija  (MDE),  se  uvodi  da  bi  se  regulisala  jačina  izbacivanja
zagađujućih  materija  svakog  pojedinačnog  izvora  zagađenja.  Ova  vrijednost  se  vezuje  za
određenu masu proizvoda ili količinu proizvodne energije u određenom tehnološkom procesu.

2. IZVORI ZAGAĐIVANJA VAZDUHA

Zagađujuće supstance, među njima pesticidi, teški metali, nafta i njeni derivati i dr. u

životnoj sredini pokreću čitav niz lančanih reakcija i zbog toga njihovo prisustvo u njoj ne može