INTERNACIONALNI UNIVERZITET U NOVOM PAZARU
ODSEK: PEDAGOŠKO-PSIHOLOŠKIH NAUKA
SMER: PSIHOLOGJA
EMOCIONALNI RAZVOJ KOD DJECE
(
DIPLOMSKI RAD)
MENTOR: STUDENT:
Prof. dr Muradif Hajder Džejlana Kahrović
NOVI PAZAR, 2018.
4
1. UVOD
Emocionalni razvoj je jedan od važnih procesa u razvoju ličnosti koji se odvija pod uticajem
faktora sazrevanja i socijalnog učenja.Emocionalne reakcije prate sve naše doživljaje. Možemo
reći da su emocionalne reakcije psihički procesi kojim vrednujemo saznato, izražavamo
subjektivni odnos prema događajima, osobama i vlastitim postupcima. Pored subjektivnog
(emocionalnog) doživljaja ove procese odlikuju organske promene i emocionalno ponašanje.
Ove psihološke i fiziološke promene su u međusobnoj vezi. Kao dispozicije za ustaljene načine
reagovanja emocije čine složenu strukturu ličnosti koja se naziva temperament. Katel za
temperament koristi izraz “opšta crta ličnosti”, obuhvata “stilističke reakcije”: karakteristične
načine ispoljavanja ponašanja i odnosi se na brzinu, oblik, trajnost i promenljivost reakcije.
Moguće je razlikovati više tipova emocionalnih reakcija:
•
AFEKTIVNI TON - je najjednostavnija emocionalna reakcija izražena kao doživljaj
prijatnosti ili neprijatnosti; ova osnovna emocionalna reakcija prati sve naše doživljaje, pa i
složenije emocionalne reakcije.
•
OSEĆANJA ili emocije su više izdiferencirani subjektivni aktuelni doživljaji (radost,
žalost, strah, ljutnja).
•
SENTIMENT - je kompleksna dispozicija, složena emocija, trajni afektivni i konativni
odnos prema nečemu (drugoj osobi, nekom objektu, apstraktnoj ideji). Sentiment se određuje
kako objektom tako i centralnim afektivnim odnosom između ličnosti i tog objekta. Od stavova
ga razlikuje priroda i što, za razliku od stavova, sentiment ne zahteva racionalno obrazloženje.
Složenost sentimenta ilustruju osećanja prema drugima
•
AFEKAT - je vrlo intenzivno i relativno kratkotrajno emocionalno stanje praćeno
izrazitim telesnim promenama i burnim reakcijama (bes, panični strah). Afekat često dovodi do
"suženja svesti" što ima za posledicu neobuzdano a ponekad i neuračunljivo ponašanje.
•
RASPOLOŽENJE - je prijatno ili neprijatno emocionalno stanje, koje duže traje i malog
je intenziteta. Dominirajuća raspoloženja su psihička stanja karakteristična za određene tipove
ličnosti i temperamenta.
5
2.
FIZIOLOŠKE OSNOVE EMOCIJA
Emocije imaju više uloga u našem organizmu:
One mobilišu organizam. Naš emocionalni život povezan je, prvenstveno, sa hipotalamičkom
oblasti velikog mozga i s vegetativnim nervnim sistemom.
Uticajem tih nervnih mehanizama dolazi do pojačanog lučenja nadbubrežne žlijezde, a s time u
vezi do povećane količine adrenalina u krvi. To, opet, dovodi i do povećanja sadržaja šećera u
krvi, povećanog mišićnog tonusa, pojačanog rada srca, itd. Kako ističu neki istraživači, sve
fiziološke promjene koje se uticajem emocija zbivaju u organizmu predstavljaju, zapravo,
mobilizaciju dodatnih energija organizma, koje ga čine jačim i sposobnijim za povećane napore.
Ovaj višak energije čini fiziološku bazu osjećaja napetosti koji je tako i nerazdvojno povezan sa
svakim emocionalnim stanjem.
One rasterećuju naš organizam. Višak energije koji se u organizmu pojavi uticajem emocija,
mora negdje biti utrošen. Na primjer, energija koju bi u čovjeku stvorila srdžba mogla bi biti
potrošena u fizičkom obračunavanju, a energija koju stvara strah može se trošiti u bježanju od
opasnosti, itd. No, i socijalna sredina, u kojoj ljudi žive, sa svojim zakonima, propisima i
običajima, i onemogućuje ovakvo "prirodno" reagovanje u srdžbi iii strahu. Zato smo često smo
spremni, suprotno iskonskoj želji, da se ljubazno smješkamo onome ko nas je rasrdio i koga
bismo najradije udarili, ili smo spremni da kultumo i normalno djelujemo u situacijama koje nas
plaše i iz kojih bismo najradije pobjegli, itd.
Takav "neprirodni" način reagovanja otežava da se dodatna energija utroši brzo i efikasno. Otuda
ona ostaje u organizmu i počinje za njega predstavljati nepotreban, pa i štetan balast, a osjećaj
napetosti koji je prati traje zbog toga danima i mjesecima.
Nemogućnost emocionalnog rasterećenja i trošenja dodatne energije postaje tako jedan od bitnih
faktora raznih emocionalnih i dmgih smetnji koje prate savremenog čovjeka u životu. Važno je
naglasiti da emocionalno rasterećenje može biti i indirektno, tj. da se emocionalna energija može
utrošiti u nekoj drugoj akciji umjesto u onoj gdje se pojavila. Na primjer, umjesto da udari onoga
ko ga je naljutio, čovjek tresne o pod čašu ili tome slično, i tako se makar djelimično
emocionalno rastereti.
Razna emocionalna stanja dovode do niza promjena u fiziološkim funkcijama. Jedan dio tih
promjena odražava se u spoljašnjem držanju i ponašanju pojedinca, dok su dmge promjene
sakrivenu direktnom pogledu spoljašnjeg promatrača. Kad u svakodnevnom životu zaključujemo
o emocionalnim stanjima dmgih ljudi, polazimo redovno od spoljašnjih znakova emocija,
osobito od izražaja lica. Iako se čini da je iz izraza lica lako pročitati emocionalno stanje nekog
7
Posebno izražene darovitosti, kreativnosti i specifičnosti u razvoju obuhvataju posebne
višestruke darovitosti u sportu, umjetnosti, učenju i istraživanju, u crtanju, siikanju, muzi-
ciranju, pjevanju, govornim vještinama, čitanju, pisanju, matematici, vizuelno-prostornom
oblikovanju i si.). Za ovu oblast razvoja treba se sačiniti poseban kreativno-razvojni,
individualno-prilagodljiv program razvoja specifičnim razvojnim potencijalima djeteta s
ciljem razvoja posebnih darovitosti, specifičnih kreativnosti kako bi se optimalno razvijaia
najpro- duktivnija darovitost i kreativnost koja je temelj zdrave, uspješne i kompetentne
ličnosti.
Za razvijanje samokontrole, obuzdavanje impulsivnog reagovanja i ljutnje, koristi se postupak
"
signalno svetlo
":
Način na koji se veštine formiraju i atmosfera u kojoj se stiče emocionalna pismenost
su ključne, od najveće važnosti. To znači da za realizaciju programa razvoja emocionalne
inteligencije vaspitači moraju biti posebno edukovani. Uz to moraju da uvide i uvaže činjenicu
da su kognitivna, afektivna i konativna svojstva učenika i preduslovi i produkti
uspešnog
školskog učenja.
Crveno
Žuto
Zeleno
1.
Stani, smiri se i razmisli pre nego što odreaguješ.
2.
Iznesi svoj problem i reci kako se osećaš.
3.
Postigni pozitivan rezultat.
4.
Razmisli o mogućim rešenjima.
5.
Unapred razmišljaj o posledicama.
6.
Kreni i pokušaj da ostvariš najbolji plan.
