UNIVERZITET U TRAVNIKU
FAKULTET ZA MENADŽMENT I TURIZAM
AKADEMSKA 2010. GOD.
SEMINARSKI RAD
Tema:Javni rashodi i javna
potrošnja
Predmet: Javne finansije
Prof. Dr Halil Kalač
Asistent: Nermin Sabitović
Student: Kadrić Irma 193/08-III
1
Travnik 2010
Sadržaj
Uvod.......................................................................................................................
.
Javna potrošnja i javne
potrebe...............................................................................
Pojam
i
osnovne
karakteristike
javnih
rashoda.......................................................
Sistem izučavanja javnih rashoda u savremenoj finansijskoj
teoriji ......................
Da li javni rashodi uopšte spadaju u predmet monetarnih i javnih
finansija?
Načela
javnih
rashoda.............................................................................................
Klasifikacija
javnih
rashoda....................................................................................
Porast
javnih
rashoda
i
njegovi
uzroci....................................................................
Uzroci
porasta
javnih
rashoda.................................................................................
2
To znači da se sve potrebe mogu podijeliti na tri oblika:
Individualne potrebe
Potrebe užih kolektiviteta(privrednih subjekata i sl.)
Društvene ili opšte(javne)potrebe
Sigurno je da se ove potrebe razlikuju po svojoj prirodi, strukturi, obliku
djelovanja u privredi, načinu finansiranja i sl.Sve te potrebe stvaraju i
različitu strukturu potrošnje (individualna, reprodukcija privrednih subjekata
i opšta, odnosno kolektivna potrošnja).
Karakter opštih, društvenih potreba se mijenja od prvobitne zajednice, kada
još nisu bile formirane klase, do pojave i razvoja klasnog društva. Pojavom
klasnog društva zajedničke potrebe velikim dijelom se formiraju pod
utjecajem one klase koja je uspjela drugim slojevima nametnuti svoju
vlast..Bez obzira ko odlučujuće djeluje na njihov nivo i oblikovanje, uvijek se
radi o društvenim potrebama.
Društvene ili javne potrebe se javljaju danas u svakoj društvenoj zajednici , bez
obzira na društveno-političke i ekonomske odnose. One se moraju zadovoljiti
da bi se takva zajednica održala i dalje razvijala..Društvene potrebe se svakako
različito gledaju, npr. U društvu bez klasa- o odnosu na klasno društvo, u
društvu s izgrađenim intervencionizmom- u odnosu na liberalizam, u društvu
gdje je više, odnosno manje razvijena privreda. Sigurno je da društvena
potrošnja raste u periodu razvijenog državnog intervencionizma, s brojnim i
vrlo razvijenim funkcijama države, u odnosu na liberalistički period u razvoju
kapitalizma, kada je vladala teza «neutralne države» u pogledu privrednog
razvoja. Već samim postojanjem države, kao organizovanog subjekta, javljaju
se određene potrebe da bi se postojeći različiti politički, pravni, ekonomski i
drugi sistem u njoj mogao očuvati. Zbog toga mora postojati vojska, koja štiti
koja je štiti od spoljnih opasnosti, sudstvo, zdravstvo, školstvo, kultura,
obrazovanje, administracija. Dakle, ove institucije su neophodne u
organizovanoj zajednici, one se moraju održavati, a to znači da drava mora
predvidjeti i određene rashode, koji tada poprimaju karakter društvenih ili
javnih rashoda. Istina, društvene potrebe će poprimiti različite oblike i
strukturu, pa i sadržaj u klasnom društvu u kojem su napredne snage pod
dominantnim utjecajem, nasuprot društvu u interesu uske grupe(kapitalista)
koji svoje potrebe preko državne presije i zakonodavstva proglašavaju opštim
potrebama. Društvene potrebe su odraz najširih slojeva društva, u interesu
svih njegovih struktura, izraz socijalno-političkih i ekonomskih ciljeva razvoja
takve države. Upravo zbog toga se preko društvenih potreba odražavaju brojni
politički, ekonomski, socijalni, razvojni, demografski i drugi ciljevi u razvoju
društva, one su izraz njihovog kompleksnog djelovanja i odnosa. Da bi se takvi
društveni rashodi mogli činiti, društvo mora imati na raspolaganju određena
sredstva iz kojih će pokrivati takve rashode. To znači da moraju postojati
odgovarajući društveni prihodi. Smisao društvenih prihoda većim dijelom se
4
