1. Nau
č
ni skup sa me
đ
unarodnim u
č
eš
ć
em Sinergija 2009.
Raje Bani
č
i
ć
a bb, Bijeljina, Tel. +387 55 21 31 32, 55 21 31 33
Е
-mail: [email protected]
www.sinergija.edu.ba.
81
JAVNO PRIVATNO PARTNERTVO U KONCESIJAMA I JAVNIM
NABAVKAMA
Milomir Amovi
ć
Komisija za koncesije BiH
Sažetak: Koncesije i javne nabavke u Bosni i Hercegovini ure
đ
ene su posebnim zakonima, a
dosadašnja raksa pokazuje da ovako ure
đ
ene ove oblasti nisu opravdale o
č
ekivanja. Naime u
svijetu je u poslednjih petnaestak godina razvijen poseban oblik zajedni
č
kog u
č
eš
ć
a javnog i
privatnog sektora u finansiranju infrastrukture i usluga kroz tzv. Javno-Privatno-Partnerstvo
(Pablic Private Partneship – PPP) . Evropska Unija je taj model posebno uredila svojim
aktima i sve zemlje
č
lanice ga uspješno primjenjuju u finansiranju saobra
ć
ajne infrastrukture,
izgradnji javnih ustanova, izgradnji sportskih i turisti
č
kih sadržaja, ure
đ
enju i zaštiti okoliša,
pružanju javnih usluga i sl. Stoga ovdje izlažemo osnovne aspekte ure
đ
enja koncesija i javnih
nabavki u Bosni i Hercegovini i Evropsku praksu u ovim oblastima.
Klju
č
ne rije
č
i: koncesije, javne nabavke, privatni kapital, javno-privatno-partnerstvo
.
Summary: Concessions and public procurements in Bosnia and Herzegovina are regulated
by separated laws. So far experience showes that such regulation did not meet expectations.
Namely, in last fifteen years in the world specific participation of public and private sector
were developed for the financing of infrastructure and services through Public Private
Partnership. European Union developed legislative framework for this model and all
countries implement it successfully for financing of transport infrastructure, public buildings,
sports and turistic facilities, envitonmental and public services, etc. Therefore, the main
aspects of concessions and public procurements in Bosnia and Herzegovina, as well as
European practices in these areas will be presented in this work.
Key words: concessions, public procurement, assets, public private partnership
1.
Uvod
Ve
ć
duži niz godina Bosna i Hercegovina se nalazi u fazi tranzicije, promjene vlasni
č
ke
strukture i reforme u skoro svim oblastima društvenog života. Njena opredijeljenost a za
evropske integracije rezultirala je potpisivanjem Sporaza o stabilizaciji i pridruživanju sa
Evropskom unijom. Da bi mogla postati i njenim punopravnim
č
lanom, jedan od uslova je
svakako izgradnja infrastrukture u svim segmentima, izgradnja javnih i društvenih ustanova,
unapre
đ
enje javnih usluga i dostizanje standarda Evropske Unije. Nesumnjivo da je za
realizaciju ovih planova neophodno investirati veoma zamašna finansijka sredstva. Za javno
finansiranje postoje tri mogu
ć
nosti: direktno državno finansiranje, državno kofinansiranje
koje podrazumijeva aktivno u
č
eš
ć
e me
đ
unarodnih finansijskih institucija i ograni
č
eno
državno finansiranje koje se odnosi isklju
č
ivo na davanje garancija, tj. pokrivanje rizika koji
ne može biti pokriven tipi
č
nim ekonomskim i/ili komercijalnim sredstvima. Me
đ
utim
tradicionalnim javnim finansiranjem takve investicije nije mogu
ć
e realizovati u BiH što
upu
ć
uje na potrebu angažovanja stranog i privatnog kapitala a koncesionarstvo i PPP
predstavljaju jedan od posebno pogodnih oblika za takvu vrstu ulaganja.
2. Pravni okvir za koncesije i javne nabavke u Bosni i Hercegovini
Oblast koncesija i javnih nabavki u Bosni i Hercegovini ure
đ
eni su posebnim zakonima.
1. Nau
č
ni skup sa me
đ
unarodnim u
č
eš
ć
em Sinergija 2009.
Raje Bani
č
i
ć
a bb, Bijeljina, Tel. +387 55 21 31 32, 55 21 31 33
Е
-mail: [email protected]
www.sinergija.edu.ba.
82
Koncesije
su ure
đ
ene Zakonom o koncesijama BiH
68
,
Zakonom o koncesijama Republike
Srpske
69
i Zakonom o koncesijama FBiH
70
.
Zakonima se propisuju uslovi pod kojima se
mogu dodjeljivati koncesije, nadležnosti za dodjelu koncesija, institucionalna struktura,
tenderski postupak, sadržaj i djelovanje ugovora o koncesiji, prava i obaveze koncesionara
kao i druga pitanja vezana za rad Komisija za koncesije u BiH. Zakonima se propisuje da
predmet koncesija izme
đ
u ostalog može biti izgradnja i korištenje ili korištenje puteva i
pripadaju
ć
ih infrastrukturnih objekata, željezni
č
kih pruga, plovnih kanala, luka i aerodroma,
izgradnja energetskih objekata i sl.
Javne nabavke
ure
đ
ene su jedinstvenim Zakonom o javnim nabavkama u BiH
71
a osnovni
principi koje ovaj Zakon propisuje u najkra
ć
em se mogu definisati kao principi ekonomi
č
nog
korištenja javnih sredstava i jednakog tretmana dobavlja
č
a. Zakon definiše ugovorne organe
na koje se primjenjuju odredbe Zakona, tj. sve organe uprave (na državnom, entitetskom ili
lokalnom nivou), javne subjekte i javna preduze
ć
a (na primjer preduze
ć
a koja pružaju javne i
komunalne usluge). Prema ovom Zakonu, postupci javnih nabavki se primjenjuju u svim
javnim nabavkama s ciljem obezbje
đ
ivanja robe, radova i usluga, uklju
č
uju
ć
i i one koje
ugovorni organi direktno ili indirektno subvencioniraju, kao i u okvirnim sporazumima.
Postupci se primjenjuju na sve ugovore
č
ija je vrijednost iznad ustanovljenih vrijednosnih
razreda, osim opštih izuzetaka koji su posebno navedeni. Odredbe Zakona ne primjenjuju se
na ugovore koji se odnose na državne tajne, posebne mjere sigurnosti i sl.
Shodno prednjem može se konstatovti da je postoje
ć
i pravni okvir u podru
č
ju koncesija i
javnih nabavki u Bosni i Hercegovini isuviše fragmentiran. Naime Zakon o javnim
nabavkama (ZJN) se o
č
ito ne odnosi na dodjeljivanje ugovora o koncesiji, iako se o tome
može diskutovati u smislu definicije “ugovora o javnoj nabavci”, a koja se koristi u Zakonu o
javnim nabavkama, koja je – bar u principu – dovoljno široka da obuhvata i ugovor o
koncesiji. Definicija koncesije je u zakonima o koncesijama u BiH, s druge strane, toliko
široka da obuhvata i javne ugovore (javne nabavke). Pored toga, ni u jednom od Zakona nije
regulisano dodjeljivanje ugovora o javno-privatnom partnerstvu kako je to uredila Evropska
Unija. Razvoj PPP doveo je do opšte promjene uloge javnog sektora u ekonomiji, koja se iz
uloge direktog u
č
esnika mijenja u ulogu organizatora, regulatora i kontrolora.
Projekti PPP-a
veoma su pogodni kod finansiranja infrastrukture, energetike, javnih ustanova (škola,
bolnica, studentskih kampusa..), turisti
č
kih i sportskih sadržaja kao i pružanju kvalitetnije
javne usluge gra
đ
anima. Iz tih razloga Evropska Unija je klasi
č
ni institut koncesije u
potpunosti „modifikovala“ i uspostavila nove odnose javnog i privatnog sektora kroz tzv.
Jvno-Provatno Partnerstvo .
2.
EU politika i pravni okvir za koncesije, javne nabavke i PPP
Klasi
č
ni pojam “Koncesije” u Ugovoru o Evropskoj zajednici ili drugim izvorima primarnog
zakona EU nije definisan. U sekundarnom pravu EU, definicija koncesija može se na
ć
i u
Direktivi 2004/18/EC, gdje se spominju dvije vrste koncesija: “koncesije za javne radove ” i
“koncesije za usluge”.
Č
lan 1.(3.) Direktive 2004/18/EC definiše “koncesije za javne radove”
kao ugovor iste vrste kao što je i ugovor o javnim radovima, osim
č
injenice da se radovi koje
je potrebno izvesti sastoje ili samo od prava eksploatacije rada ili od ovog prava uz pla
ć
anje.
“Javni ugovor” je ugovor o nov
č
anom interesu zaklju
č
en, u pisanoj formi, izme
đ
u jednog ili
68 Zakon o koncesijama BiH, Sl.glasnik BiH 32/02
69 Zakon o koncesijama RS, Sl. glasnik RS 25/02
70 Zakon o koncesijama FBiH, Sl. novine FBiH 40/02
71
Zakon o javnim nabavkama u BiH, Službeni glasnik BiH 49/04.
