Visoka zdravstvena škola strukovnih studija u
Beogradu
Predmet: Anatomija
Tema: Jetra (
hepar
)
Profesor:
Student:
3
Uvod
Jetra (hepar) je najveći organ čovečijeg tela. Njena težina iznosi oko 1500 gr. odnosno
2% od celokupne telesne težine. Jetra ima veliku regenerativnu moć. I posle mestimičnih
nekroza u jetri-kao npr. u akutnom hepatitisu, izlečenje je kompletno i bez posledica. Neretko,
regeneracija nije kompletna i nekrozno tkivo se zamenjuje fibroznim, sa znacima hronične
lezije. U kliničkom pogledu u jetri može da se poremeti krvotok i snabdevanje krvlju, da se
oštete hepatociti, Kupfferove ćelije, ili bilijarni putevi.
Jetra je velika žlezda, pridodata organima za varenje. Osim sto stvara žuč, neophodnu
za varenje, obavlja čitav niz drugih metaboličkih procesa. Pored toga, ima i odbrambenu
ulogu, a u fetalnom period predstavlja i eritropoetski organ, u kome se stvaraju crvena krvna
zrnca.
Jetra ima dvostruki krvotok. Vena porta dovodi vensku krv iz creva i slezine, a
hepatična arterija, odvajajući se od celijačnog stabla, snabdeva jetru arterijskom krvlju.
Grančice krvnih sudova, portalne venule i terminalne hepatične arteriole, dospevaju u svaki
acinus jetre, u nivou portnog prostora.
.
Slika 1. Jetra
5
2. Spoljašnji izgled
Kod odraslih ljudi jetra je mekan, smeđe-crveni organ klinastog oblika, najveći organ
u trbušnoj duplji, a nalazi se sa desne strane trbušne šupljine, neposredno ispod dijafragme.
Jetra se sastoji od dva režnja od kojih je desni oko 6 puta veći od levog. Desni režanj je
gornjom granicom u visini petog rebra, a donji rub je na desnoj strani ispod grudnog koša.
Levi režanj ide koso i svojim vrhom dotiče levu stranu dijafragme.
Gornja strana jetre
(facies diaphragmatica hepatis)
jeste konveksna i naleže uz dijafragmu i prednji
trbušni zid. Pokrivena je
peritoneumom
i pričvršćena
za dijafragmu i prednji trbušni zid srpastom vezom
(ligamentum falciforme hepatis).
U svojoj donjoj, slobodnoj ivici ona sadrži oblu vezu
jetre
(ligamentum teres hepatis)
, zaostatak pupčane
vene
(vena umbilicalis).
Njena dva lista se razdvajaju kod zadnje ivice jetre i nastavljaju gornji list venačne vene
(ligamentum coronarium hepatis).
Donja strana jetre
(facies visceralis hepatis)
jeste konkavna i spušta se koso prema
dole i u desno i naleže najpre na jednjak i prednju stranu želuca, a zatim na gornji deo
duodenuma
, na desni deo debelog creva, na desni bubreg i na desnu nadbubrežnu žlezdu. Na
donjoj strani jetre nalaze se tri žleba, jedan poprečni i dva sagitalna, koji skupa oblikuju slovo
H. Poprečni žleb predstavlja hilus jetre (
porta hepatis
), kroz koji prolaze krvni sudovi, živci i
žučni kanali. Levi sagitalni žleb je u vidu duboke pukotine, (
fissura sagittalis sinistra
), koja u
svom prednjem delu sadrži lig.
teres hepatis
, a u svom zadnjem delu lig.
venosum
. U prednji
deo desnog žleba naleže žučna kesa, koja odgovara udubljenju (
fossa vesicae fallae
).
Jetra se sastoji od dva nejednaka režnja, desnog
(
lobus dexter
) i levog (l
obus sinister
), od kojih je prvi
znatno veći. Granicu između režnjeva jetre označavaju
na njenoj gornjoj strani srpasta veza (
lig. falciforme
hepatis
), a na njenoj donjoj strani levi sagitalni žleb
(
fisura sagittalis sinistra
). Na donjoj strani jetre desnim
sagitalnim žlebom izdvojeni su nepotpuno od desnog
režnja dva manja, prednji, četvrtasti (
lobus quadratus
) i
zadnji, repati (
lobus caudatus
).
Jetra je obavijena vezivnom kapsulom,
capsula fibrosa hepatis
, (naziva se i Glissonova
ovojnica), koja se u području hilusa naziva
capsula fiborsa perivascularis
. Kroz hilus na
donjoj strani jetre, između desnog i levog režnja, ulaze grane jetrene arterije ((
arteria hepatica
propria
) i portne vene (
vena porte
) u jetru, a zatim se te strukture granaju do nivoa osnovne
gradivne jedinice jetre, jetrenog lobulusa. Jetra, naime, poseduje dvostruku vaskularizaciju.
Oko 80% krvi ulazi u jetru portalnim krvotokom kroz venu porte, a oko 20 % kroz arteriju
Slika 2. Gornja strana jetre
Slika 3. Donja strana jetre
