FUTURA
Fakultet za primenjenu ekologiju
KANJON REKE UVAC I NJEGOV BIODIVERZITET
Profesor: Lidija Amiđzić
Asistent: Miloš Niniković
Student: Milica Panić
Paraćin, April 2013.
FUTURA
Fakultet za primenjenu ekologiju
„Čovek može da posmatra prirodu sa ciljem da je upozna, kako bi se odbranio od nje ili je
iskoristio u svoje svrhe. Teško onom ko je posmatra sa drugačijim namerama, mislima i
osećanjima” Ivo Andrić
FUTURA
Fakultet za primenjenu ekologiju
UVOD
Pešter ili Pešterska visoravan je krečnjačka zaravan u jugozapadnoj
Srbiji, u području Raške i regiona Starog Vlaha. Za područje Peštera se
vezuju verovanja da je nekada na njemu bilo jezero, te meštani kažu da
je ovo mesto gde je Sveti Đorđe ubio aždaju. Pešterska visoravan se
prostire na nadmorskoj visini od 900 do 1200 metara i predstavlja
najveću visoravan na Balkanu i jednu od najvećih u Evropi. Teritorija
Pešterske visoravni uglavnom obuhvata površinu Opštine Sjenica, dok
neki delovi pripadaju Opštinama Novi Pazar i Tutin. Prema narodnoj
etimologiji, Sjenica je dobila ime po obilju trave/sena, koja se u okolini
ovog naselja kosi i po tri puta godišnje.
Naziv regiona Peštera potiče od reči
pešter,
koja je arhaični naziv za pećinu.
Pešterska visoravan je zapravo prostrano polje (Peštersko polje) beskrajnih
pašnjaka, okruženo planinama Jadovnikom (1734 m), Zlatarom (1627 m),
Ozrenom (1680 m), Giljevom (1617 m), Zilidarom (1616 m), Javorom (1520
m) i Golijom (1833 m). Zauzimajući površinu od oko 50 km², Pešterska
visoravan je najveće polje u Srbiji, među najvišima na Balkanu. Kroz
Peštersku visoravan protiču reke Uvac, Vapa, Jablanica i Grabovica. U
geološkoj prošlosti Pešterska visoravan je bila veliko jezero, od kojeg je
danas jedino ostalo majušno Peštersko jezero, u blizini sela Tuzinje.
Zemljište na Pešteru je uglavnom krečnjačko i ispresecano prostranim
neprekidnim pašnjacima. Privreda Pešterskog regiona se uglavnom bazira na
uzgoju stoke, najintenzivnije ovaca. Pešter je poznat po mlečnim
proizvodima, posebno po
"sjeničkom siru"
, izvanrednom tradicionalnom
specijalitetu, koji se proizvodi na autohtoni način, kao i jagnjetini, dimljenoj
FUTURA
Fakultet za primenjenu ekologiju
govedini i ovčetini. Pešterska visoravan je retko naseljena : najveći broj
naselja je smešteno na rubu Pešterskog polja.
Pešter je poznat po specifičnoj mikro-klimi, posebno oštroj tokom zimskog
perioda. Na Pešteru su izmerene najniže temeprature u Srbiji : -39 °C u selu
Karajukića Bunari 26. januara 2006. godine, što je bila niža temperatura od
najnižeg rekorda od -38.4°C, izmerenog u Sjenici 1954. Godine.
Na Pešteru živi veliki broj ugroženih biljnih i životinjskih vrsta u posebno
ugrozenim eko sistemima. Stoga je Pešter uvršten na Ramsar listu vodom
bogatih područja od međunarodnog značaja. Pešterska visoravan i okolina,
koja je gotovo sasvim neistražena, magično lepa i divlja, omogućava
bogatstvo nesvakidašnjih avanturističkih programa.
Pešterske reke na prvi pogled podsećaju na zmije: tanke su, brze, vijugave i jednom
godišnje skinu sa sebe led kao što zmija skine košulju. Ispod površine, međutim, one
kriju čitavo bogatstvo ribe i podvodnog sveta, zbog čega je Pešter omiljena ribolovačka
destinacija već decenijama. Pešterske reke meandriraju, povećavaju se, ulivaju jedna u
drugu i na kraju formiraju veliko jezero u kanjonu Uvca. Neke od njih, kao što su
Borovštica, Tuzinjska ili Brnjička reka predstavljaju najpoznatije ponornice u našoj
zemlji.
