UNIVERZITET SINGIDUNUM U BEOGRADU
DEPARTMAN ZA POSTDIPLOMSKE STUDIJE
MASTER RAD
Karakteristike razvoja hotelskih lanaca
Mentor:
Student:
Prof. dr Slobodan Čerović
Vuković Ivan
Broj indeksa: 405232/2009
Beograd, 2011.
Karakteristike razvoja hotelskih lanaca
Master rad
SADRŽAJ
1. UVOD ............................................................................................................................... 1
1.1. Predmet i polazište istraživanja .................................................................................... 2
1.2. Značaj i aktuelnosti istraživanja ................................................................................... 3
1.3. Ciljevi istraživanja ....................................................................................................... 4
1.4. Hipotetički okvir istraživanja ....................................................................................... 4
1.5. Metod istraživanja ........................................................................................................ 5
1.6. Struktura rada............................................................................................................... 5
2. TENDENCIJE PONUDE I TRAŽNJE NA TURISTIČKOM TRŽIŠTU ...................... 6
2.1. Specifičnosti i osobenosti turističkog tržišta ................................................................. 6
2.2. Dimenzije turističkog tržišta ....................................................................................... 10
2.3. Novi trendovi i tendencije u ispoljavanju turističke tražnje ......................................... 12
2.4. Turistička ponuda i mogućnosti njene prilagodljivosti
savremenim tendencijama i tržišnim promenama ....................................................... 15
3. GLOBALIZACIJSKI PROCESI I SAVREMENE TENDENCIJE
U RAZVOJU SVETSKOG TURIZMA ........................................................................ 22
3.1. Uticaj globalizacijskih procesa na svetska turistička kretanja...................................... 22
3.2. Globalno turističko tržište u funkciji integracije nosioca turističkih aktivnosti ............ 26
3.3. Uticaj turističkih kretanja na organizaciju nosioca turističkih aktivnosti ..................... 28
3.3.1. Strategije razvoja turoperatora u uslovima globalizacije .............................................29
3.3.2. Uticaj globalizacijskih procesa na hotelsku ponudu.....................................................31
3.4. Obeležja globalizacije u turizmu ................................................................................ 32
4. KARAKTERISTIKE I OBLICI RASTA
I RAZVOJA HOTELSKIH PREDUZEĆA .................................................................. 35
4.1. Osnovne odlike hotelijerstva kao privredene delatnosti .............................................. 35
4.2. Specifičnosti hotelijerstva .......................................................................................... 37
5. INTEGRACIJSKI PROCESI KOD HOTELSKIH PREDUZEĆA ............................. 40
6. HOTELSKA PREDUZEĆA U PROCESU INTERNACIONALIZACIJE I
GLOBALIZACIJE POSLOVANJA ................................................................................. 43
6.1. Faktori formiranja međunarodnih hotelskih lanaca ..................................................... 45
6.1.1. Interni metod rasta i razvoja hotelskih preduzeća ........................................................48
6.1.2. Eksterni metod rasta i razvoja hotelskih preduzeća......................................................49
7. HOTELSKI LANCI KAO PRIMARNI NOSIOCI RAZVOJA
HOTELSKE INDUSTRIJE ........................................................................................... 51
7.1. Istorijat razvoja hotelske industrije ............................................................................. 51
7.2. Nastanak i razvoj međunarodnih hotelskih lanaca ...................................................... 54
7.3. Stvaranje prvog hotelskog lanca u Europi (i svetu) ..................................................... 55
7.3.1. Etape razvoja međunarodnih hotelskih lanaca.............................................................58
7.3.2. Faktori transformacije hotelijerstva ............................................................................59
Karakteristike razvoja hotelskih lanaca
Master rad
Spisak tabela
Tabela 1.
Turistički promet po regionima 1995-2007. godine ( u milionima turista)
............. 10
Tabela 2.
Glavne turističke destinacije u 2006/2007. god. (milioni turista)
........................... 11
Tabela 3.
Prognoziranje međunarodnih turističkih dolazaka 2010. i 2020.
........................... 25
Tabela 4.
Najveće kompanije u svetu po broju soba u 2007. godini
...................................... 46
Tabela 5.
25 najvećih svetskih hotelskih kompanija (konzorcijuma) po broju soba
u 2007. godini
....................................................................................................... 47
Tabela 6.
Hotelske kompanije prisutne u zemljama sveta 2007. godine
................................. 48
Tabela 7.
Prikaz vodećih menadžment kompanija za 2009. godinu
....................................... 62
Tabela 8.
Vodeći hotelski konzorcijumi za 2008. godinu
....................................................... 63
Tabela 9.
Vodeće franšizing kompanije
................................................................................ 71
Tabela 10.
Kompanije koje vode najviše hotela u 2008. godini
............................................. 75
Tabela 11.
Vodeći lanci koji posluju na osnovu ugovora o zakupu
........................................ 78
Spisak grafikona
Grafikon 1.
Turistički promet po regionima 2006-2007. godine
........................................... 11
Grafikon 2.
Činioci podsticanja globalizacijskih procesa u turizmu
..................................... 23
Grafikon 3.
Ocena elemenata turističke potražnje koji su podsticali
nastanak globalizacijskih procesa
...................................................................... 24
Grafikon 4.
Promene u turističkoj ponudi uzrokovane globalizacijskim procesima
............... 26
Grafikon 5.
Ocena prednosti koje proizlaze iz integracije turističke ponude
......................... 27
Spisak slika
Slika 1.
Privredna delatnost ugostiteljstva i turizma
............................................................. 36
Slika 2.
Kako preduzeća postaju globalna
............................................................................ 44
Karakteristike razvoja hotelskih lanaca
Master rad
1
1. UVOD
Početkom 21. veka postavljaju se brojna pitanja o problematici i izboru modela razvoja
nacionalne ekonomije u globalizacijskim procesima. Svakim danom se sve više zemalja
uključuje u integracijske procese otvarajući se prema međunarodnom tržištu, uzrokujući na taj
način porast količine i raznovrsnosti međunarodnih transakcija roba i usluga. Proces
globalizacije postaje nužnost u savremenom ekonomskom razvoju. Tako se oseća sve veća
prisutnost globalizacijskih procesa i na turističkom tržištu. Pozitivni učinci globalizacijskih
procesa ogledaju se kao znatan podsticaj preduzećima na području turizma da se na različite
načine uključuju u ovaj savremeni fenomen.
Od pojave međunarodnih hotelskih lanaca evidentan je stalni rast njihove poslovne
aktivnosti širom sveta. Takva tendencija prisutna je i danas i u planovima svih svetskih lanaca.
Razumljivo, intenzitet rasta i razvoja međunarodnog hotelskog poslovanja nije bio
ujednačen tokom proteklih decenija. Period od skoro pet decenija može sa dosta argumenata da
se podeli na godine do 70-ih i one od 70-ih naovamo. Razlike između ta dva vremenska
intervala ogledaju se u obimu i karakteristikama tržišnog poslovanja međunarodnih hotelskih
lanaca, njihovoj organizaciji, načinu rasta i drugim odlikama.
Godine do 70-ih značajne su za nastanak i razvoj nekih od najpoznatijih hotelskih
lanaca sveta. One su obeležene početkom i širenjem internacionalizacije poslovanja u
hotelijerstvu i turizmu i u tome je svakako njihov najveći doprinos ne samo razvoju hotelskih
preduzeća, već i mnogih turističkih destinacija u svetu. Nosioci razvoja u tom periodu
prvenstveno su bile hotelske firme iz SAD.
Rast i razvoj međunarodnih hotelskih lanaca bio je znatno dinamičniji od 70-ih godina
naovamo. Njihov broj sa jedinicama u inostranstvu osetno se uvećava, šire se na svim
kontinentima i uvode nove organizacione oblike. Posebno je izražena daleko veća raznovrsnost
poslovnih aktivnosti kao posledica segmentacije tržišta, postepenog napuštanja koncepta jedne
(jedinstvene) marke i uvođenja novih, višestrukih (multiplikovanih) marki. Uvođenjem više
marki, hotelske kompanije internacionalnog karaktera diferenciraju svoj uslužni program
prema potrebama većeg broja segmenata, pre svega kod turističkih i poslovnih putovanja.
Tome se prilagođava i politika distribucije i lokacije objekata: pored odmorišnih, naročito
resort (kvalitetnijih i ekskluzivnijih) centara, orijentacija je na velike gradove kao poslovne
centre i međunarodne komunikacije, posebno aerodrome i autoputeve. Dominacija lanaca iz
SAD se postepeno smanjuje, tako da danas britanske, francuske, japanske i druge firme, ali i
dalje zajedno sa onima iz SAD, bitno determinišu aktuelne odnose i tendencije.
Rast tržišta međunarodnih putovanja, zasnovan na ranije pomenutim efektima ukupnog
privrednog rasta, bio je osnovni generator takvih tendencija u međunarodnom hotelskom
poslovanju od 70-ih godina na ovamo. Turistički i poslovni boravci izdvajaju se kao dva šira
ciljna segmenta koji se i dalje diferenciraju prema brojnim kriterijumima.
S druge strane, internacionalizacija hotelskog poslovanja, odvijala se u uslovima
ekstenzivnog razvoja i stalnog strukturnog prilagođavanja ukupne hotelske ponude u svetu
takvih tržišnih tendencija.
Turistički i poslovni boravci izdvajaju se kao dva šira ciljna segmenta koji se dalje
Karakteristike razvoja hotelskih lanaca
Master rad
3
minimalnim kapacitetima ponude, kao i saobraćajnom infrastrukturom. Na osnovu navedenog,
može se zaključiti da su za razvoj određene destinacije u receptivnu, potrebna velika
investiciona sredstva.
U savremenom hotelijerstvu, kvalitet se meri primenom određenih standarda. Lideri u
primeni standarda su vodeće svetske hotelske kompanije, odnosno hotelski lanci. Ulazak
globalnih hotelskih marki na prostore novih turističkih destinacija, predstavlja važan doprinos
njihovoj međunarodnoj turističkoj afirmaciji. Promocija razvojnog kapaciteta vodećih svetskih
hotelskih korporacija, znači stvaranje povoljne klime za trodimenzionalnu standardizaciju,
tehnološku, komunikacionu, ekološku, na nivou proizvoda turističke destinacije.
Brojni primeri iz dosadašnje prakse razvoja turističkih destinacija u svetu, ukazuju na
pozitivnu ulogu u njihovom razvoju. IHL kontinuelno doprinose razvoju i unapređenju
turističke ponude receptivnih turističkih zemalja, insistiranjem na sadržaju i kvalitetu koji
potrošači traže. Njihov uticaj na sadržaj i kvalitet turističke ponude podjednako je važan za njih,
kao i za ostale nosioce turističke ponude u destinaciji, stoga je to bila polazna osnova u
istraživanju u ovom radu.
1.2. Značaj i aktuelnosti istraživanja
Značaj ovog istraživanja je u tome što treba imati u vidu da je turizam postao svetski
fenomen, sastavni deo života dominantnog dela svetske populacije, te da su turističke potrebe,
značajnom delu svetske populacije, postale skoro deo egzistencijalnih potreba. U početnoj fazi
razvoja, IHL su najčešće uticali na izgradnju receptivnog kapaciteta pojedinih regiona u svetu,
zbog potrebe da se ubrza njihov privredni razvoj, da bi se kasnije njihov uticaj najviše i najpre
proširio na izgradnju različitih dopunskih sadržaja, te poboljšanje i podizanje standarda
kvaliteta pruženih usluga. Nudeći na tržištu proizvod koji treba da zadovolji agregatnu
turističku potrebu turista nužno u svoje aktivnosti uključuju kulturne, zdravstveno-rekreativne,
obrazovno-vaspitne i druge sadržaje. Nisu retki slučajevi, da su upravo IHL inicirali u
turističkim destinacijama različitih manifestacija: od folklornih festivala do manifestacija sa
muzičkim i drugim umetničkim sadržajima, kako bi svojim gostima boravak učinili što
zanimljivijim i sadržajnijim. Iz istog razloga IHL podstiču ekonomsku valorizaciju kulturnog
nasleđa određene sredine, kako bi se pojačali faktori atraktivnosti turističke ponude određene
delatnosti. IHL dali su značajan doprinos rapidnom razvoju turima u svetu, omogućivši njegov
razvoj i u destinacijama koje deo tada nisu imale gotovo nikakvu turističku promociju, niti bilo
kakve kapacitete ponude kao neophodne preduslove za početak razvoja turizma u njima. Da bi
neka destinacija ponela atribut „turistička“, mora imati snagu da privuče turiste. Gosti se mogu
privući, nakon što destinacija zadovolji osnovne preduslove za razvoj turizma, odnosno da
raspolaže neophodnim, minimalnim kapacitetima ponude, kao i saobraćajnom infrastrukturom.
Na osnovu navedenog, može se zaključiti da su za razvoj određene destinacije u receptivnu,
potrebna velika investiciona sredstva.
Najnovija dostignuća tehnologije, dobila su na značaju najviše kod hotelskih objekata u
sastavu međunarodnih hotelskih lanaca. Istraživanja pokazuju da je u hotelijerstvu razvoj
tehnologije postao brz i da se pitanje internacionalnog transfera te nove tehnologije postavlja
sve više kao neophodni uslov daljeg progresa. Gosti su u sve većoj meri privučeni primenom
brojnih dostignuća nove tehnologije u hotelskim objektima, uslovljavajući time svoj dolazak.
