Makroekonomija
SEMINARSKI RAD
Na temu:
Karakteristike spoljno trgovinske razmjene
Student: Profesor:
Miloš Vukelić Doc. Dr. Nebojša Bomeštar
Banja Luka, april 2015.
Sadržaj
1. Uvod.....................................................................................2
2. Ekonomske integracije nacionalnih
ekonomija…………………….............................................3
3. Spoljna trgovina………………...........................................6
4. Zavisnost privrede os spoljne
trgovine................................................................................9
5. Uticaj spoljne trgovine na domaci
proizvod…………………………………………………..11
6. Multiplikator spoljne trgovine……………………………13
7. Elastičnost spoljne trgovine………………………………16
8. Zaključak…........................................................................18
9. Literatura.............................................................................20
1
EKONOMSKE INTEGRACIJE NACIONALNIH EKONOMIJA
(poboljsanje medjunarodne trgovine-poslovanja)
Odredjeni oblici ekonomskih povezivanja izmedju zemalja javljaju se u 19.vijeku,iako se
stvarni nastanak regionalnih ekonomskih integracija ostvaruje poslije Velike ekonomske
krize i drugog svjetskog rata,tj.u 20.vijeku. Sa stanovišta makroekonomije,efekti
integracije mogu biti dvostruki:-to su efekti koji se odnose na
kreiranje(razvoj)trgovine(trade creation)
to su efekti koji se odnose na skretanje
trgovine(trade diversion)Kreiranje poslovanja ogleda se u povećanoj tražnji,u integraciji
i odnosu na nacionalno tržište,što utiče na bolju alokaciju resursa,povećavanje
proizvodnje,zaposlenosti i dohotka. Do skretanja poslovanja dolazi zbog toga,što
smanjenje troškova i cijena unutar integracije može dovesti do zamjene uvoza iz trećih
zemalja proizvodima ostvarenim unutar integracije zbog poboljšanih uslova proizvodnje
unutar integracija. Oblici regionalne ekonomske integracije mogu biti različiti.Najniži
oblik ove integracije predstavlja sporazum o preferencijalnoj trgovini.Ovim sporazumom
zemlje članice se obavezuju da u medjusobnoj trgovini za odredjene proizvode
primjenjuju niže carinske stope.Svaka zemlja članica ovakvog sporazuma ima pravo da u
trgovini sa trećim zemljama primjenjuje sopstvenu,nacionalnu carinsku tarifu. Sljedeći
oblik integracija predstavlja zona slobodne trgovine.Njena osnovna karakteristika je u
tome što zemlje članice integracije u medjusobnoj razmjeni ukidaju u cjelini, recipročno
carine i druge prepreke u trgovini,ali prema trećim zemljama primjenjuju sopstvenu
carinsku zaštitu. Carinska unija kao sljedeci mogući oblik regionalne integracije
karakteristična je po tome što zemlje članice uspostavljaju zajedničku tarifu i prema
trećim zemljama ,čime se otklanjaju problemi koji se mogu javiti u okviru slobodne zone
trgovine.
Sljedeći viši oblik integracije je zajedničko tržište.U zajedničkom tržištu su integrisana i
tržišta faktora proizvodnje tj.tržište rada i tržište kapitala. Najviši oblik regionalne
ekonomske integracije predstavlja ekonomska unija.Pored elemenata carinske unije, ona
3
sadrzi:monetarnu uniju,koordinaciju nacionalnih ekonomskih i socijalnih politika,spoljne
i bezbjedonosne politike,jedinstvenu politiku prema trećim zemljama,usaglašeno
zakonodavstvo. Strukturno prilagodjavanje je sastavni dio procesa privrednog razvoja ,i
samih integracija,koje u mnogome utiču na razvoj same ekonomske saradnje
država.Strukturno prilagodjavanje ne karakteriše samo nerazvijene zemlje,već i visoko
razvijene tržišne ekonomije. Kada je o zemljama centralne i istočne Evrope riječ, samim
tim i Srbije,politika strukturnog prilagodjavanja,pored oživljavanja rasta i stvaranja
tržišnog privrednog sistema mora rješavati probleme nezaposlenosti,niskih plata i
pogoršanja uslova rada,zatim rastućih nejednakosti u dohotcima i porasta siromaštva,kao
i pogoršanje usluga socijalnog osiguranja i zaštite. Osnovni cilj politike strukturnog
prilagodjavanja privrede je podsticanje razvoja sektora i grana za koje u zemlji postoje
najpovoljniji uslovi za razvoj i koje mogu na bazi raspoloživih faktora proizvodnje
dostići najviši nivo efikasnosti i konkurentnosti na osnovu nižih cijena i istovremeno
boljeg kvaliteta.Promjeni structure privrede,unaprijedjenju konkurentnosti i povećanju
izvoza značajno doprinose grane u kojima je došlo do ekspanzije profitno orijentisanih
preduzeća koja pod pritiskom konkurencije povećavaju efikasnost.Privreda treba da
ubrza ispunjavanje ovih činilaca,radi što bolje ekonomske saradnje sa EU. Osvrt na
agrarnu politiku,koja već nekoliko decenija egzistira i razvija se na prostoru zemalja
članica EU(Evropske unije),ima za cilj da ukaže na riješenja sadržana u dokumentima
zajednice i pokaže da li su i u kojoj mjeri,takva rješenja primjenljiva u našoj stvarnosti.
Za nas je to od suštinskog značaja,jer predstavljamo područje sa agrarnom strukturom
koja ne odudara bitnije od agrarne strukture u većem broju zemalja članica.Budući da je
područje EU naše neposredno okruženje i naš dosadašnji najznačajniji trgovinski
partner,spoznaja pravca razvoja i promjena u tražnji za agrarnim proizvodima na ovom
području,treba da bude važan kriterijum za proizvodno usmjeravanje naše poljoprivrede.
Razmotrena dinamička kretanja u evropskoj agrarnoj politici predstavljaju i upozorenje
kreatorima domaće agrarne politike da kod subvencionisanja poljoprivredne proizvodnje
imaju u vidu kretanja u Evropskoj uniji.Sa ponovnim uspostavljanjem i oživljavanjem
ekonomskih veza sa EU,za našu poljoprivredu,nova pravila i odnosi u ovoj
grupaciji,svakako bi mogli da predstavljaju i nove izazove. Pojava centralne banke
4
