1
Univerzitet u Novom Sadu
Pedagoški fakultet Sombor
SEMINARSKI RAD
PRIRODNE NAUKE II
Tema: Kancer
Mentor : Studenti:
Doc. Dr Danijela Petrović Ivana Damjanović 11/1/047
Teodora Laušev 11/1/043
2
Sadržaj
Uvod .......................................................................................................................3
Karcinom dojke .......................................................................................................5
Karcinom jajnika .....................................................................................................6
Karcinom grlića materice ........................................................................................7
Karcinom želuca ......................................................................................................8
Karcinom gušterače ..................................................................................................8
Karcinom jednjaka ....................................................................................................9
Karcinom bubrega ...................................................................................................10
Karcinom creva .......................................................................................................11
Karcinom jetre .........................................................................................................12
Karcinom bešike ......................................................................................................12
Karcinom štitnjače ...................................................................................................13
Karcinom pluća ........................................................................................................13
Karcinom prostate ....................................................................................................14
Karcinom penisa .......................................................................................................15
Karcinom testisa .......................................................................................................16
Karcinom jezika ........................................................................................................16
Literatura ...................................................................................................................18
4
Kancerogenost predstavlja potencijal neke tvari da izazove genetska oštećenja u ćeliji koja će
dovesti do nekontrolisanog rasta ćelije tj. raka.
Nastanak tumora
Uzrok najvećeg broja tumora nije poznat: Ipak za određene faktore se danas pouzdano zna da su
uzročnici stvaranja tumora, a to su, pušenje, UV zračenja, određeni virusi. Sam proces nastanka
tumora događa se već na molekulskoj razini, tj. poremećaji kontrolnih bjelančevina imaju svoju
podlogu u oštećenjima gena koji te proteine i stvaraju. Oštećenje gena može nastati na dva
načina:
kao posljedica vanjskih kancerogenih faktora (hemijski, fizikalni, mehanički, virusni
agensi)
kao posljedica spontanih mutacija u organizmu.
Nastanak tumora se ne događa u jednom tačno određenom trenutku ili u kratkom vremenskom
razdoblju. To je proces koji se sastoji od niza promjena na genotipskoj i na fenotipskoj razini. Taj
niz promjena koji vodi od zdravog stanja ćelije do pojave tumora najčešće traje mjesecima i
godinama.
Metastaze
Metastaze su sekundarno nastale promjene, presadnice koje nisu u dodiru s primarnim tumorom i
nalaze se u udaljenim tkivima. Metastaziranje je jedan od najvažnijih karakteristika zloćudnosti,
iako svi zloćudni tumori ne metastaziraju.
Paraneoplastični sindrom
To je skup simptom i znakova bolesti koji nisu dio kaheksije i ne mogu se objasniti bilo lokalnim
bilo udaljenim rastom tumora, bilo njegovom hormonskom aktivnošću. Najčešće se javlja kao
hiperkalcemija i Cushingov sindrom.
TNM klasifikacija
Jedan od načina određivanja težine stadija raka zasniva se na određivanju veličine primarnog
tumora (T), opsegu širenja u regionalne limfne čvorove (N) i prisutnosti ili odsutnosti metastaza
(M). Osim ovog oblika procjene težine bolesti postoje još i histološke i citološke (npr.
Papanicolaou-test ili Papa-test) metode procjene i dijagnostike, kao i biohemijske pretrage na
karakteristične tumorske markere.
5
Prognoza bolesti
Dobroćudni tumori su najčešće promjene s dobrom prognozom za život. Zloćudne promjene
mogu biti izlječiva bolest ako se otkriju u ranom stadiju i ako odmah zatim uslijedi odgovarajuća
terapija. Terapija malignih tumora često ne uspijeva u potpunosti izliječiti bolest, ali može
produžiti životni vijek, najčešće se radi o nekoliko godina života. Ohrabrujući rezultati na polju
liječenja malignih tumora u zadnjem desetljeću govore u prilog aktivnoj borbi čovjeka protiv
zloćudnog tumora.
Karcinom dojke
Karcinom dojke je najčešći karcinom koji pogađa žene. Kod ove bolesti dojka je topla, crvena s
primjetnim otokom. Najčešći faktor rizika su nasljedni geni, ali postoje i drugi rizični faktori, kao što su:
prekomjerna tjelesna težina, odsustvo rađanja ili rađanje u starijim godinama, te rani početak
menstrualnog ciklusa. Postoje slučajevi pojave karcinoma dojke i kod muškaraca, ali su vrlo rijetki.
Najrizičnija dobna skupina žena koje obolijevaju od ovog karcinoma su žene od 30 do 60 godina života.
Kod žena koje su u prošlosti imale karcinom maternice, jajnika ili debelog crijeva, također postoji veći
rizik od pojave karcinoma dojke. Prekomjerna tjelesna težina, prehrana bogata mastima, pušenje i
konzumiranje većih količina alkohola također su faktori rizika za pojavu ove bolesti.
Najčešće pacijentice same uočavaju pojavu kvržica ili većih masa u dojci ili u pazušnoj jami, koje su tvrde,
čvrste, nepravilnih rubova, ali bezbolne. Moguće su i promjene u boji kože dojke, veličini i obliku dojke,
te pojava iscjetka iz bradavice. Iscjedak je obično žuta, gnojava tekućina ili krv. Primjetne su i naglašene
vene po dojkama, crvenilo i promjene na bradavicama, kao što je uvučenost bradavica ili naboranost i
ljuštenje bradavica.
U naprednim stadijima bolesti moguće su i pojave ranica na koži dojke, retrakcija (uvlačenje) dojke, jaka
bol u dojci, otok na jednoj strani dojke, otok i bol u ruci i naglo mršavljenje.
Ova bolest ima 4 stadija. U prvom stadiju tumor je manji od 2 cm i nema udaljenih metastaza, a čvorići
nisu involvirani. U drugom stadiju bolesti tumor je velik do 5 cm, čvorići također nisu involvirani i nema
udaljenih metastaza. Tijekom trećeg stadija bolesti tumor raste preko 5 cm, bez udaljenih metastaza, a
tumor invadira u kožu. U četvrtom stadiju bolesti tumor nažalost ima udaljene metastaze.
